չափ

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Old Armenian չափ (čʿapʿ); see it for more.

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. limit, degree
  2. size
  3. measure

Declension[edit]

Related terms[edit]

Postposition[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. equal to
    փղի չափ մեծpʿłi čʿapʿ mec ― as big as an elephant

Old Armenian[edit]

Alternative forms[edit]

  • չաք (čʿakʿ) (post-classical)
  • չաքս (čʿakʿs) (post-classical)

Etymology[edit]

The origin is uncertain.

Noun[edit]

չափ (čʿapʿ

  1. measure; that by which any thing is measured; extent, dimension, measurement; quantity, dose; measure, bounds, compass; mediocrity; moderation; rule, proportion, measure; reach, value, capacity; boundary, limits, end
    ըստ չափուəst čʿapʿu ― in proportion
    զչափ առնուլzčʿapʿ aṙnul ― to measure, to prove, to weigh; to try, to feel
    առնուլ զչափ հանդերձիaṙnul zčʿapʿ handerji ― to take the measure for a coat
    չափովčʿapʿov ― with measure or moderation, moderately
    միտք նորա չափովmitkʿ nora čʿapʿov ― person of shallow intellect or weak mind
    ի չափու ունելi čʿapʿu unel ― to confine within due limits, to limit, to keep within bounds, to restrain, to repress
    ի չափու ունել զանձն, գիտել զչափ անձինi čʿapʿu unel zanjn, gitel zčʿapʿ anjin ― to conduct oneself with moderation, to restrain, to regulate oneself, to be master of oneself
    զամենայն ինչ առնել չափով եւ կշռովzamenayn inčʿ aṙnel čʿapʿov ew kšṙov ― to do all by weight and measure
    անդր քան զչափ անցուցանել, անցանել ըստ չափandr kʿan zčʿapʿ ancʿucʿanel, ancʿanel əst čʿapʿ ― to go rather too far, beyond bounds, to outstrip, to carry to excess
    չափ դնել, չափ եւ սահման դնելčʿapʿ dnel, čʿapʿ ew sahman dnel ― to place limits to, to moderate, to restrain
    կալ ի չափուkal i čʿapʿu ― to restrain oneself; to keep one's temper
    չկալ ի չափուčʿkal i čʿapʿu ― to make a bad use of, to misuse
    ծախս առնել ըստ չափու եկամտիցնcaxs aṙnel əst čʿapʿu ekamticʿn ― to spend in proportion to one's income
    ճանաչել զչափ անձինčanačʿel zčʿapʿ anjin ― to know one's ability
    զառն չափ ոչ գիտելzaṙn čʿapʿ očʿ gitel ― to know not a man: not to know mankind, to be ignorant of human nature
    ունի սա չափ ժամանակի առաւել քան զինն հարիւր ամացuni sa čʿapʿ žamanaki aṙawel kʿan zinn hariwr amacʿ ― it has lasted for more then nine hundred years
    ունի չափ ժամանակի հարիւր ամացuni čʿapʿ žamanaki hariwr amacʿ ― it is a period of a hundred years, it is a century
    առաւել քան զչափնaṙawel kʿan zčʿapʿn ― very much, immeasurably, exceedingly, extremely, excessively
    գալով չափ բանին քոյոյgalov čʿapʿ banin kʿoyoy ― when your word shall be proved true
    լրացեալ է չափնlracʿeal ē čʿapʿn ― the measure is heaped up; the cup is full
  2. (music, poetry) measure, time; cadence, metre, foot, measure, rhythm
    չափով բան, բանք չափաւčʿapʿov ban, bankʿ čʿapʿaw ― verse, poetry
    չափովčʿapʿov ― in verse
  3. age of discretion, manhood
    ի չափ հասեալi čʿapʿ haseal ― of age, grown up, formed
    ի չափ հասանելi čʿapʿ hasanel ― to arrive at or to be in the flower of manhood; to become of age, to be grown up, adult, marriageable
    ի չափ աւուրց հասանելi čʿapʿ awurcʿ hasanel ― to be getting old

Declension[edit]

Adjective[edit]

չափ (čʿapʿ

  1. measured, regular, moderate; middle, moderate
    չափ հասակաւčʿapʿ hasakaw ― middle-sized
    չափ ինչčʿapʿ inčʿ ― some, a little

Preposition[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. even, to, about, as, by, with
    ձեօք չափjeōkʿ čʿapʿ ― as much as you
    արեամբ չափareamb čʿapʿ ― to bloodshed
    ուխտել երդմամբ չափuxtel erdmamb čʿapʿ ― to confirm on oath
    բրել զտեղին իբրեւ առն չափbrel ztełin ibrew aṙn čʿapʿ ― to dig a hole to a man's depth, to excavate the earth to the depth of a man's height
    հինգ հարիւրով չափhing hariwrov čʿapʿ ― about five hundred
    միջովք չափ եւ բարձիւք չափmiǰovkʿ čʿapʿ ew barjiwkʿ čʿapʿ ― from the loins to the thighs
    զհասարակ չափ գիշերաւzhasarak čʿapʿ gišeraw ― about midnight

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • չափ in Mathias Bedrossian (1879), New Dictionary Armenian–English, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • չափ in Gabriēl Awetikʿean, Xačʿatur Siwrmēlean, Mkrtičʿ Awgerean (1836–37), Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language], in 2 vols, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • չափ in Hračʿeay Ačaṙean (1971–79), Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words], in 4 vols (second edition), Yerevan: Yerevan State University