नाग
Definition from Wiktionary, the free dictionary
Contents |
Sanskrit [edit]
Etymology 1 [edit]
Noun [edit]
नाग (nāgá) m
- a snake, especially Coluber naga
- a nāga or serpent-demon
- name of the numbers 7 and 8
- a cruel man
- one of the 5 airs of the human body (which is expelled by eructation)
- (in singular, also collectively) an elephant
- (at the end of a compound) = the best or most excellent of any kind
- shark
- cloud
- name of several plants (Mesua roxburghii, Rottlera tinctoria etc.)
- name of a serpent-demon
- name of a साध्य (sādhya)
- name of a teacher
- name of a dynasty of 9 or 10 princes
- name of several authors (also -śarman and -bhaṭṭa)
- name of several other men
- name of a mountain
- name of a district
- = दन्त (-danta)
Declension [edit]
Masculine a-stem declension of नाग
| Singular | Dual | Plural | |
|---|---|---|---|
| Nominative | नागः (nāgaḥ) | नागौ (nāgau) | नागाः (nāgāḥ) |
| Vocative | नाग (nāga) | नागौ (nāgau) | नागाः (nāgāḥ) |
| Accusative | नागम् (nāgam) | नागौ (nāgau) | नागान् (nāgān) |
| Instrumental | नागेन (nāgena) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागैः (nāgaiḥ) |
| Dative | नागाय (nāgāya) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Ablative | नागात् (nāgāt) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Genitive | नागस्य (nāgasya) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागानाम् (nāgānām) |
| Locative | नागे (nāge) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागेषु (nāgeṣu) |
Descendants [edit]
- Burmese: နဂါး (naga:)
- Chinese:
- Mandarin: 那伽 (nàjiā)
- English: nāga
- Hindi: नाग (nāg)
- Khmer: នាគ (niek)
- Malay: naga
- Indonesian: naga
- Telugu: నాగ (nāga)
- Thai: นาค (nâak)
Adjective [edit]
नाग (nāgá)
- formed of snakes, relating to serpents or serpents-demons, snaky, serpentine, serpent-like
- belonging to an elephant, elephantine (as urine)
Declension [edit]
Masculine a-stem declension of नाग
| Singular | Dual | Plural | |
|---|---|---|---|
| Nominative | नागः (nāgaḥ) | नागौ (nāgau) | नागाः (nāgāḥ) |
| Vocative | नाग (nāga) | नागौ (nāgau) | नागाः (nāgāḥ) |
| Accusative | नागम् (nāgam) | नागौ (nāgau) | नागान् (nāgān) |
| Instrumental | नागेन (nāgena) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागैः (nāgaiḥ) |
| Dative | नागाय (nāgāya) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Ablative | नागात् (nāgāt) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Genitive | नागस्य (nāgasya) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागानाम् (nāgānām) |
| Locative | नागे (nāge) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागेषु (nāgeṣu) |
Feminine ā-stem declension of नाग
| Singular | Dual | Plural | |
|---|---|---|---|
| Nominative | नागा (nāgā) | नागे (nāge) | नागाः (nāgāḥ) |
| Vocative | नागे (nāge) | नागे (nāge) | नागाः (nāgāḥ) |
| Accusative | नागाम् (nāgām) | नागे (nāge) | नागाः (nāgāḥ) |
| Instrumental | नागया (nāgayā) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागाभिः (nāgābhiḥ) |
| Dative | नागायै (nāgāyai) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागाभ्यः (nāgābhyaḥ) |
| Ablative | नागायाः (nāgāyāḥ) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागाभ्यः (nāgābhyaḥ) |
| Genitive | नागायाः (nāgāyāḥ) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागानाम् (nāgānām) |
| Locative | नागायाम् (nāgāyām) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागासु (nāgāsu) |
Feminine ī-stem declension of नाग
| Singular | Dual | Plural | |
|---|---|---|---|
| Nominative | नागी (nāgī) | नाग्यौ (nāgyau) | नाग्यः (nāgyaḥ) |
| Vocative | नागि (nāgi) | नाग्यौ (nāgyau) | नाग्यः (nāgyaḥ) |
| Accusative | नागीम् (nāgīm) | नाग्यौ (nāgyau) | नागीः (nāgīḥ) |
| Instrumental | नाग्या (nāgyā) | नागीभ्याम् (nāgībhyām) | नागीभिः (nāgībhiḥ) |
| Dative | नाग्यै (nāgyai) | नागीभ्याम् (nāgībhyām) | नागीभ्यः (nāgībhyaḥ) |
| Ablative | नाग्याः (nāgyāḥ) | नागीभ्याम् (nāgībhyām) | नागीभ्यः (nāgībhyaḥ) |
| Genitive | नाग्याः (nāgyāḥ) | नाग्योः (nāgyoḥ) | नागीनाम् (nāgīnām) |
| Locative | नाग्याम् (nāgyām) | नाग्योः (nāgyoḥ) | नागीषु (nāgīṣu) |
Neuter a-stem declension of नाग
| Singular | Dual | Plural | |
|---|---|---|---|
| Nominative | नागम् (nāgam) | नागे (nāge) | नागानि (nāgāni) |
| Vocative | नाग (nāga) | नागे (nāge) | नागानि (nāgāni) |
| Accusative | नागम् (nāgam) | नागे (nāge) | नागानि (nāgāni) |
| Instrumental | नागेन (nāgena) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागैः (nāgaiḥ) |
| Dative | नागाय (nāgāya) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Ablative | नागात् (nāgāt) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Genitive | नागस्य (nāgasya) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागानाम् (nāgānām) |
| Locative | नागे (nāge) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागेषु (nāgeṣu) |
Etymology 2 [edit]
Probably a Semitic borrowing, ultimately from Sumerian 𒀭𒈾 (anna). Compare Syriac ܐܢܟܐ (ʾānḵāʾ, “tin”), Hebrew אנך (anāx, “plumb, lead”), Arabic آنك (ānuk, “lead; tin”).
Noun [edit]
नाग (nāgá) n
- tin, lead
- a kind of talc
- a kind of coitus
- name of the 3rd invariable करण (karaṇa)
- name of the effects of that period on anything happening during it
- name of a district of भारतवर्ष (bhārata-varṣa)
Declension [edit]
Neuter a-stem declension of नाग
| Singular | Dual | Plural | |
|---|---|---|---|
| Nominative | नागम् (nāgam) | नागे (nāge) | नागानि (nāgāni) |
| Vocative | नाग (nāga) | नागे (nāge) | नागानि (nāgāni) |
| Accusative | नागम् (nāgam) | नागे (nāge) | नागानि (nāgāni) |
| Instrumental | नागेन (nāgena) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागैः (nāgaiḥ) |
| Dative | नागाय (nāgāya) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Ablative | नागात् (nāgāt) | नागाभ्याम् (nāgābhyām) | नागेभ्यः (nāgebhyaḥ) |
| Genitive | नागस्य (nāgasya) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागानाम् (nāgānām) |
| Locative | नागे (nāge) | नागयोः (nāgayoḥ) | नागेषु (nāgeṣu) |
References [edit]
- Sir Monier Monier-Williams, A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, 1898, page 0532
