բան

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Old Armenian բան (ban); see it for more. The main meaning of բան in Old Armenian was "word, speech, saying". The sense "thing", which is the only one surviving in modern Armenian, developed from the notion of speech -> the subject of speech -> the subject itself. Compare Hebrew דבר (davar) meaning both "word, speech" and "thing".

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

բան (ban)

  1. (obsolete) word, speech
  2. thing
    մի բան անել (mi ban anel) — to do something
    մի բան ուտել (mi ban utel) — to eat something
    մի բան արա՛ (mi ban ara!) — do something!
    ամեն բան (amen ban) — everything
    ոչ մի բան (oč mi ban) — nothing
    բա՞ն ասիր (ban asir?) — did you say something?
    ինձ էս բանը դուր չի գալիս (inj ēs banə dur čʿi galis) — I don't like this thing.
  3. work, business
  4. (slang) penis

Declension[edit]

Synonyms[edit]

Derived terms[edit]


Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-European *bʰeh₂ni-, from *bʰeh₂- (to speak), whence բամ (bam); see it for more. Cognate with Proto-Germanic *bōniz.

Noun[edit]

բան (ban

  1. speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse
    բան առ բանban aṙ ban — word for word
    միով բանիւmiov baniw — in a word
    զբանիւք առնելzbaniwkʿ aṙnel — to converse, to speak
    զբանիւք անկանելzbaniwkʿ ankanel — to converse with, to hold a conversation
    ի բանս արկանել, ի բանի առնելi bans arkanel, i bani aṙnel — to persuade, to convince, to gain
    ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի բանս ելու առնելi bans hrapuranacʿ arkanel, i bans elu aṙnel — to charm or to allure with one's words
    բան ել, կալաւban el, kalaw — it is said
    զոյգ ընդ բանիցսzoyg ənd banicʿs — at these words
    ասել բան չարութեան զումեքէasel ban čʿarutʿean zumekʿē — to speak ill of some one
    բանս բարեաց խօսել վասնbans bareacʿ xōsel vasn — to speak well of some one
    բան տալban tal — to promise, to give one's word
    բան ի գործ առնելban i gorc aṙnel — to begin to speak
    բան ինչ է ինձ առ քեզban inčʿ ē inj aṙ kʿez — I have a word to say to you
    ըստ բանի ամենեցունəst bani amenecʿun — according to everybody
    վասն քո բանիդvasn kʿo banid — upon your word
    ըստ բանի քոəst bani kʿo — according to what you have said
    մինչդեռ բանքն ի բերան նորա կայինminčʿdeṙ bankʿn i beran nora kayin — hardly had he spoken
    ընդ բանիւ առնելənd baniw aṙnel — to excommunicate
  2. commandment, order, injunction
  3. language, dialect, idiom
  4. opinion; reason, intellect, understanding, intelligence; counsel
    բանս ընդ իրեարս դնել, բան ունել ընդ ումեք, բան կապել առ ոքbans ənd irears dnel, ban unel ənd umekʿ, ban kapel aṙ okʿ — to understand, to be understood, to come to an understanding
    ըստ իմումս բանի, որպէս իմ բանս էəst imums bani, orpēs im bans ē — according to me
    ոչ եւս ընդ բանս ինչ ածեալočʿ ews ənd bans inčʿ aceal — without any hesitation
  5. relation, ratio, correspondence
  6. (Christianity) Word, logos, the principle of divine reason and creative order, incarnate in the person of Jesus Christ
    Ի սկզբանէ էր Բանն, եւ Բանն էր առ Աստուած, եւ Աստուած էր Բանն։I skzbanē ēr Bann, ew Bann ēr aṙ Astuac, ew Astuac ēr Bann. — In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.
  7. thing
    զինչ է բանս այսzinčʿ ē bans ays — what is this?
    բան վճարելban včarel — to do some thing
    գիտես ընդ ում է բանդgites ənd um ē band — you know well with whom you have to do
    բանք ինչ ոչ էին/ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէbankʿ inčʿ očʿ ēin/očʿ goyin nocʿa ənd umekʿ i mardkanē — they have neither society nor commerce with other men
    բանք ինչ եմ իմ ընդ ումեքbankʿ inčʿ em im ənd umekʿ — I have a suspicion of someone; I have intrigues or connections with someone
    առանց բանի պոռնկութեանaṙancʿ bani poṙnkutʿean — except for cause of adultery
    ի բան տանել, արկանելi ban tanel, arkanel — to employ, to serve one's self

Declension[edit]

Usage notes[edit]

As a suffix -բան (-ban) was used in calques from Ancient Greek to translate λόγος (logos) in words like θεο-λόγος (theo-logos) or θεο-λογία (theo-logia), which were rendered as աստուածաբան (astuacaban) and աստուածաբանութիւն (astuacabanutʿiwn), respectively.

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • բան in Mathias Bedrossian (1879), New Dictionary Armenian–English, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • բալ in Hračʿeay Ačaṙean (1971–79), Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words], in 4 vols (second edition), Yerevan: Yerevan State University
  • Hrach Martirosyan (2010), Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon, Leiden, Boston: Brill Academic Publishers, page 165