алтын

Bashkir

Алтын

Etymology

From Proto-Turkic *altun (“gold”).

Cognate with Old Turkic 𐰞𐱃𐰆𐰣 (altun, “gold”), Karachay-Balkar, Kazakh, Kumyk, Kyrgyz, Southern Altai, Khakas алтын (altın), Tuvan алдын (aldın), Crimean Tatar, Turkish altın, Turkmen altyn, Uzbek oltin.

Pronunciation

• IPA^(key): [ɑɫˈtɯ̞n]
• Hyphenation: ал‧тын

Noun

алтын • (altın)

1. gold

   Алтын бөртөгө.

   Altın börtögö.

   A grain of gold.

   Ун туғыҙынсы быуатта Уралда йәнә алтын биҙгәге башланды.

   Un tuğıźınsı bıwatta Uralda yənə altın biźgəge başlandı.

   In the nineteenth century, the gold rush began again in the Urals.

   Амур буйында алтын йыуыу башланғас, эвендарҙың көтөүлектәре һәм һунар иткән урындары юҡҡа сыға, балыҡ тотҡан йылғалар бысрана, һайыға һәм һаһый.

   Amur buyında altın yıwıw başlanğas, evendarźıñ kötöwlektəre həm hunar itkən urındarı yuqqa sığa, balıq totqan yılğalar bısrana, hayığa həm hahıy.

   When washing for gold began on the banks of the Amur (river), the Evens' pastures and hunting grounds degraded, the fishing (areas in) rivers got polluted, shallow and fetid.

Declension

Declension of алтын

	singular only
absolute	алтын (altın)
definite genitive	алтындың (altındıñ)
dative	алтынға (altınğa)
definite accusative	алтынды (altındı)
locative	алтында (altında)
ablative	алтындан (altından)

Adjective

алтын • (altın)

1. golden

   Алтын тәңкә. ― Altın təñkə. ― Golden coin.

   Алтын Урҙа. ― Altın Urźa. ― The Golden Horde.

   • (Can we date this quote?), Ural-batyr (Bashkir folk epic):

     Алтын тәхет өҫтөндә батша ҡыҙы ултырған, дүрт яғынан дүрт ҡоло тәхетене күтәргән.

     Altın təxet öśtöndə batşa qıźı ultırğan, dürt yağınan dürt qolo təxetene kütərgən.

     On top of a golden throne, padishah's daughter sat; four slaves from four sides raised her throne.

Karachay-Balkar

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *altun.

Noun

алтын • (altın)

1. gold

Karaim

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *altun.

Noun

алтын • (altın)

1. gold.

Adjective

алтын • (altın)

1. golden.

References

• N. A. Baskakov, S.M. Šapšala, editor (1973), “алтын”, in Karaimsko-Russko-Polʹskij Slovarʹ [Karaim-Russian-Polish Dictionary], Moscow: Moskva, →ISBN

Kazakh

Alternative scripts

Arabic	التىن
İske imlâ	آلتون
Cyrillic	алтын
Latin	altyn

Etymology

From Proto-Turkic *altun (“gold”).

Cognate with Old Turkic 𐰞𐱃𐰆𐰣 (altun, “gold”), Karachay-Balkar, Bashkir, Kumyk, Kyrgyz, Southern Altai, Khakas алтын (altın), Tuvan алдын (aldın), Crimean Tatar, Turkish altın, Turkmen altyn, Uzbek oltin, etc.

Noun

алтын • (altyn)

1. gold

Coordinate terms

• (Chemical element): Previous: платина (platina). Next: сынап (synap)

Derived terms

• алтындай (altyndai)

Khakas

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *altun.

Noun

алтын • (altın)

1. gold

Declension

Declension of алтын

	singular	plural
nominative	алтын (altın)	алтыннар (altınnar)
genitive	алтынның (altınnıñ)	алтыннарның (altınnarnıñ)
dative	алтынға (altınğa)	алтыннарға (altınnarğa)
accusative	алтынны (altınnı)	алтыннарны (altınnarnı)
locative	алтында (altında)	алтыннарда (altınnarda)
ablative	алтыннаң (altınnañ)	алтыннардаң (altınnardañ)
lative	алтынзар (altınzar)	алтыннарзар (altınnarzar)
instrumental	алтыннаң (altınnañ)	алтыннарнаң (altınnarnañ)

Kumyk

Etymology

From Proto-Turkic *altun (“gold”). Cognate to Karachay-Balkar алтын (altın), Karaim алтын, Krymchak алтын,Kazakh алтын (altyn), Kyrgyz алтын (altın), Turkish altın, Shor алтын, Tuvan алдын (aldın) etc.

Adjective

алтын • (altın)

1. golden

Noun

алтын • (altın)

1. gold (metal)

Declension

Declension of алтын (altın)

	singular	plural
nominative	алтын (altın)	алтынлар (altınlar)
accusative	алтынны (altınnı)	алтынланы (altınlanı)
dative	алтынгъа (altınğa)	алтынлагъа (altınlağa)
locative	алтында (altında)	алтынларда (altınlarda)
ablative	алтындан (altından)	алтынлардан (altınlardan)
genitive	алтынны (altınnı)	алтынланы (altınlanı)

Possessive forms of алтын (altın)

1st person singular
	singular	plural
nominative	алтыным (altınım)	алтынларым (altınlarım)
accusative	алтынымны (altınımnı)	алтынларымны (altınlarımnı)
dative	алтынымгъа (altınımğa)	алтынларыма (altınlarıma)
locative	алтынымда (altınımda)	алтынларымда (altınlarımda)
ablative	алтынымдан (altınımdan)	алтынларымдан (altınlarımdan)
genitive	алтынымны (altınımnı)	алтынларымны (altınlarımnı)
1st person plural
	singular	plural
nominative	алтыныбыз (altınıbız)	алтынларыбыз (altınlarıbız)
accusative	алтыныбызны (altınıbıznı)	алтынларыбызны (altınlarıbıznı)
dative	алтыныбызгъа (altınıbızğa)	алтынларыбызгъа (altınlarıbızğa)
locative	алтыныбызда (altınıbızda)	алтынларыбызда (altınlarıbızda)
ablative	алтыныбыздан (altınıbızdan)	алтынларыбыздан (altınlarıbızdan)
genitive	алтыныбызны (altınıbıznı)	алтынларыбызны (altınlarıbıznı)
2nd person singular
	singular	plural
nominative	алтынынгъ (altınınğ)	алтынларынгъ (altınlarınğ)
accusative	алтынынгъны (altınınğnı)	алтынларынгъны (altınlarınğnı)
dative	алтынынгъа (altınınğa)	алтынларынгъа (altınlarınğa)
locative	алтынынгъда (altınınğda)	алтынларынгъда (altınlarınğda)
ablative	алтынынгъдан (altınınğdan)	алтынларынгъдан (altınlarınğdan)
genitive	алтынынгъны (altınınğnı)	алтынларынгъны (altınlarınğnı)
2nd person plural
	singular	plural
nominative	алтыныгъыз (altınığız)	алтынларыгъыз (altınlarığız)
accusative	алтыныгъызны (altınığıznı)	алтынларыгъызны (altınlarığıznı)
dative	алтыныгъызгъа (altınığızğa)	алтынларыгъызгъа (altınlarığızğa)
locative	алтыныгъызда (altınığızda)	алтынларыгъызда (altınlarığızda)
ablative	алтыныгъыздан (altınığızdan)	алтынларыбыздан (altınlarıbızdan)
genitive	алтыныгъызны (altınığıznı)	алтынларыгъызны (altınlarığıznı)
3rd person
	singular	plural
nominative	алтыны (altını)	алтынлары (altınları)
accusative	алтынын (altının)	алтынларын (altınların)
dative	алтынына (altınına)	алтынларына (altınlarına)
locative	алтынында (altınında)	алтынларында (altınlarında)
ablative	алтынындан (altınından)	алтынларындан (altınlarından)
genitive	алтыныны (altınını)	алтынларыны (altınlarını)

Kyrgyz

Etymology

From Proto-Turkic *altun (“gold”). Cognate to Karachay-Balkar алтын (altın), Karaim алтын, Krymchak алтын, Kazakh алтын (altyn), Turkish altın, Shor алтын, Tuvan алдын (aldın).

Pronunciation

• IPA^(key): /ɑɫˈtɯn/

• Audio:

  (file)

Noun

алтын • (altın) (Arabic spelling التىن)

1. (chemistry) gold

Declension

Declension of алтын (sg-only)

singular (жекелик)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	алтын altın	алтыным altınım	алтының altınıŋ	алтыныңыз altınıŋız	алтыны altını	алтыныбыз altınıbız	алтыныңар altınıŋar	алтыныңыздар altınıŋızdar
genitive (илик)	алтындын altındın	алтынымдын altınımdın	алтыныңдын altınıŋdın	алтыныңыздын altınıŋızdın	алтынынын altınının	алтыныбыздын altınıbızdın	алтыныңардын altınıŋardın	алтыныңыздардын altınıŋızdardın
dative (барыш)	алтынга altınga	алтыныма altınıma	алтыныңа altınıŋa	алтыныңызга altınıŋızga	алтынына altınına	алтыныбызга altınıbızga	алтыныңарга altınıŋarga	алтыныңыздарга altınıŋızdarga
accusative (табыш)	алтынды altındı	алтынымды altınımdı	алтыныңды altınıŋdı	алтыныңызды altınıŋızdı	алтынын altının	алтыныбызды altınıbızdı	алтыныңарды altınıŋardı	алтыныңыздарды altınıŋızdardı
locative (жатыш)	алтында altında	алтынымда altınımda	алтыныңда altınıŋda	алтыныңызда altınıŋızda	алтынында altınında	алтыныбызда altınıbızda	алтыныңарда altınıŋarda	алтыныңыздарда altınıŋızdarda
ablative (чыгыш)	алтындан altından	алтынымдан altınımdan	алтыныңдан altınıŋdan	алтыныңыздан altınıŋızdan	алтынынан altınınan	алтыныбыздан altınıbızdan	алтыныңардан altınıŋardan	алтыныңыздардан altınıŋızdardan

Nogai

Etymology

From Proto-Turkic *altun.

Noun

алтын • (altın)

1. gold

References

• N. A. Baskakov, S.A Kalmykov, editor (1963), “алтын”, in Nogajsko-Russkij Slovarʹ [Nogai-Russian Dictionary], Moscow: karačajevo-čerkesskij naučno- issledovatelʹskij institut jazyka, literatury i istorii, →ISBN

Northern Altai

Etymology

From Proto-Turkic *altun. Cognate to Khakas алтын (altın), Shor алтын (altïn), Tuvan алдын (aldın), etc.

Noun

алтын • (altïn)

1. gold

References

• N. A Baskakov, editor (1966), “алтын”, in Severnyje Dialekty Altajskovo (Ojrotskovo) Jazyka - Dialekty Černevyx Tatar (Tuba-Kiži) - Grammatičeskij Očerk i Slovarʹ [Northern Altai Dialect of Altai Language - Black Tatar Dialect (Tuba-Kiži), Grammatical text and dictionary], Moskva: glavnaja redakcija vostočnoja literatury, →ISBN, page 101

Russian

Etymology

Borrowed either from Tatar алты (altı, “six”), referring to six dengas (six half-kopeks), or from Tatar алтын (altın, “gold”).

These small coins were never minted in gold; however, compare to the semantic evolution of Latin solidus from a Roman gold coin to a medieval silver shilling.

Pronunciation

• IPA^(key): [ɐɫˈtɨn]

• Audio (Saint Petersburg):

  (file)

• Rhymes: -ɨn

Noun

алты́н • (altýn) m inan (genitive алты́на, nominative plural алты́ны, genitive plural алты́нов or алты́н, relational adjective алты́нный)

1. (historical) altyn (a three-kopek coin)

Declension

Declension of алты́н (inan masc-form hard-stem accent-a irreg) 

	singular	plural
nominative	алты́н altýn	алты́ны altýny
genitive	алты́на altýna	алты́нов, алты́н△ altýnov, altýn△
dative	алты́ну altýnu	алты́нам altýnam
accusative	алты́н altýn	алты́ны altýny
instrumental	алты́ном altýnom	алты́нами altýnami
prepositional	алты́не altýne	алты́нах altýnax

^△ Irregular.

Derived terms

• алты́нник m (altýnnik)
• алты́нничать impf (altýnničatʹ)

Compound words:

• пятиалты́нный (pjatialtýnnyj), пятиалты́нник m (pjatialtýnnik)

Phrases

• не́ было ни гроша́, да вдруг алты́н (né bylo ni grošá, da vdrug altýn)

Descendants

• → Karelian:
  • South Karelian: altina

Further reading

• Dal, Vladimir (1880–1882), “алтын”, in Толковый Словарь живаго великорускаго языка [Explanatory Dictionary of the Living Great Russian Language] (in Russian), 2nd edition, Publication of the bookseller-typographer Wolf, M. O.

Southern Altai

Etymology

From Proto-Turkic *altun (“gold”).

Noun

алтын • (altïn)

1. gold

Declension

Inflection of алтын

	singular	plural
absolute	алтын (altïn)	алтындар (altïndar)
definite genitive	алтынныҥ (altïnnïŋ)	алтындардыҥ (altïndardïŋ)
dative	алтынга (altïnga)	алтындарга (altïndarga)
definite accusative	алтынды (altïndï)	алтындарды (altïndardï)
locative	алтында (altïnda)	алтындарда (altïndarda)
ablative	алтыннаҥ (altïnnaŋ)	алтындардаҥ (altïndardaŋ)

References

• N. A. Baskakov, Toščakova N.A, editor (1947), “алтын”, in Ojrotsko-Russkij Slovarʹ [Oyrot-Russian Dictionary], Moscow: M.: OGIZ, →ISBN

Tatar

Etymology

From Proto-Turkic *altun.

Noun

алтын • (altın)

1. gold

Urum

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *altun.

Noun

алтын • (altın)

1. gold.

Adjective

алтын • (altın)

1. golden.

References

• Oleksandr Harkavecʹ (2000), Urumsʹkyj Slovnyk [Urum-Ukrainian Dictionary], Almaty: Ynstytut Sxodoznavstva Myžnarodnyx Vydnosyn Xarkyvsʹkyj Kolehyum, →ISBN