ата

See also: ятя, атя, and Appendix:Variations of "ata"

Bashkir

Ата менән инә өйрәк.
Male and female duck.

Etymology

From Proto-Turkic *ata (“father; uncle; ancestor”).

Also see атай (atay, “father”).

Noun

ата • (ata)

1. father

   Әсәһе үлгәс, атаһы өйгә үгәй әсә алып ҡайтҡан.

   Əsəhe ülgəs, atahı öygə ügəy əsə alıp qaytqan.

   When her mother died, her father brought home a stepmother.

   Атаңдың ғына улы булма, халҡыңдың да улы бул.

   Atañdıñ ğına ulı bulma, xalqıñdıñ da ulı bul.

   Don't be only your father's son, but also be your people's son.

   • (Can we date this quote?), Ural-batyr (Bashkir folk epic):

     Бар ҡоштарға баш булған Самрау атлы атам бар.

     Bar qoştarğa baş bulğan Samraw atlı atam bar.

     I have my father with the name of Samraw, who is the master of all birds.

Adjective

ата • (ata)

1. (animals) male

Derived terms

• ата-әсә (ata-əsə, “parent(s)”)

Karachay-Balkar

Noun

ата • (ata)

1. father

Karaim

Etymology

From Proto-Turkic *ata.

Noun

ата • (ata)

1. father

References

• N. A. Baskakov, S.M. Šapšala, editor (1973), “ата”, in Karaimsko-Russko-Polʹskij Slovarʹ [Karaim-Russian-Polish Dictionary], Moscow: Moskva, →ISBN

Kazakh

Alternative scripts

Arabic	اتا
Cyrillic	ата
Latin	ata

Etymology

From Proto-Turkic *ata (“father; uncle; ancestor”).

Pronunciation

• IPA^(key): /ɑˈtɑ/, [ɑ̝tʰɑ̝́]

Noun

ата • (ata)

1. grandfather
2. father
3. father-in-law
4. ancestor

Declension

Declension of ата

	singular	plural
nominative	ата (ata)	аталар (atalar)
genitive	атаның (atanyñ)	аталардың (atalardyñ)
dative	атаға (atağa)	аталарға (atalarğa)
accusative	атаны (atany)	аталарды (atalardy)
locative	атада (atada)	аталарда (atalarda)
ablative	атадан (atadan)	аталардан (atalardan)
instrumental	атамен (atamen)	аталармен (atalarmen)
similative	атадай (atadai)	аталардай (atalardai)

Komi-Zyrian

Etymology

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.)

Related to Hungarian az.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈata/, [ˈätä]
• Hyphenation: а‧та

Pronoun

ата • (ata)

1. (dialectal) here

References

• Коми сёрнисикас кывчукöр. Словарь диалектов коми языка: в 2-х томах. Сыктывкар: ООО «Издательство «Кола», 2012.

Kumyk

Noun

ата • (ata)

1. father

Declension

Declension of ата (ata)

	singular	plural
nominative	ата (ata)	аталар (atalar)
accusative	атаны (atanı)	аталаны (atalanı)
dative	атагъа (atağa)	аталагъа (atalağa)
locative	атада (atada)	аталарда (atalarda)
ablative	атадан (atadan)	аталардан (atalardan)
genitive	атаны (atanı)	аталаны (atalanı)

Possessive forms of ата (ata)

1st person singular
	singular	plural
nominative	атаым (ataım)	аталарым (atalarım)
accusative	атаымны (ataımnı)	аталарымны (atalarımnı)
dative	атаымгъа (ataımğa)	аталарыма (atalarıma)
locative	атаымда (ataımda)	аталарымда (atalarımda)
ablative	атаымдан (ataımdan)	аталарымдан (atalarımdan)
genitive	атаымны (ataımnı)	аталарымны (atalarımnı)
1st person plural
	singular	plural
nominative	атаыбыз (ataıbız)	аталарыбыз (atalarıbız)
accusative	атаыбызны (ataıbıznı)	аталарыбызны (atalarıbıznı)
dative	атаыбызгъа (ataıbızğa)	аталарыбызгъа (atalarıbızğa)
locative	атаыбызда (ataıbızda)	аталарыбызда (atalarıbızda)
ablative	атаыбыздан (ataıbızdan)	аталарыбыздан (atalarıbızdan)
genitive	атаыбызны (ataıbıznı)	аталарыбызны (atalarıbıznı)
2nd person singular
	singular	plural
nominative	атаынгъ (ataınğ)	аталарынгъ (atalarınğ)
accusative	атаынгъны (ataınğnı)	аталарынгъны (atalarınğnı)
dative	атаынгъа (ataınğa)	аталарынгъа (atalarınğa)
locative	атаынгъда (ataınğda)	аталарынгъда (atalarınğda)
ablative	атаынгъдан (ataınğdan)	аталарынгъдан (atalarınğdan)
genitive	атаынгъны (ataınğnı)	аталарынгъны (atalarınğnı)
2nd person plural
	singular	plural
nominative	атаыгъыз (ataığız)	аталарыгъыз (atalarığız)
accusative	атаыгъызны (ataığıznı)	аталарыгъызны (atalarığıznı)
dative	атаыгъызгъа (ataığızğa)	аталарыгъызгъа (atalarığızğa)
locative	атаыгъызда (ataığızda)	аталарыгъызда (atalarığızda)
ablative	атаыгъыздан (ataığızdan)	аталарыбыздан (atalarıbızdan)
genitive	атаыгъызны (ataığıznı)	аталарыгъызны (atalarığıznı)
3rd person
	singular	plural
nominative	атаы (ataı)	аталары (ataları)
accusative	атаын (ataın)	аталарын (ataların)
dative	атаына (ataına)	аталарына (atalarına)
locative	атаында (ataında)	аталарында (atalarında)
ablative	атаындан (ataından)	аталарындан (atalarından)
genitive	атаыны (ataını)	аталарыны (atalarını)

Kyrgyz

Etymology

From Proto-Turkic *ata.

Pronunciation

• IPA^(key): /ɑˈtɑ/

• Audio:

  (file)

Noun

ата • (ata) (Arabic spelling اتا)

1. father

Declension

Declension of ата

singular (жекелик)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	ата ata	атам atam	атаң ataŋ	атаңыз ataŋız	атасы atası	атабыз atabız	атаңар ataŋar	атаңыздар ataŋızdar
genitive (илик)	атанын atanın	атамдын atamdın	атаңдын ataŋdın	атаңыздын ataŋızdın	атасынын atasının	атабыздын atabızdın	атаңардын ataŋardın	атаңыздардын ataŋızdardın
dative (барыш)	атага ataga	атама atama	атаңа ataŋa	атаңызга ataŋızga	атасына atasına	атабызга atabızga	атаңарга ataŋarga	атаңыздарга ataŋızdarga
accusative (табыш)	атаны atanı	атамды atamdı	атаңды ataŋdı	атаңызды ataŋızdı	атасын atasın	атабызды atabızdı	атаңарды ataŋardı	атаңыздарды ataŋızdardı
locative (жатыш)	атада atada	атамда atamda	атаңда ataŋda	атаңызда ataŋızda	атасында atasında	атабызда atabızda	атаңарда ataŋarda	атаңыздарда ataŋızdarda
ablative (чыгыш)	атадан atadan	атамдан atamdan	атаңдан ataŋdan	атаңыздан ataŋızdan	атасынан atasınan	атабыздан atabızdan	атаңардан ataŋardan	атаңыздардан ataŋızdardan
plural (көптөгөн)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	аталар atalar	аталарым atalarım	аталарың atalarıŋ	аталарыңыз atalarıŋız	аталары ataları	аталарыбыз atalarıbız	аталарыңар atalarıŋar	аталарыңыздар atalarıŋızdar
genitive (илик)	аталардын atalardın	аталарымдын atalarımdın	аталарыңдын atalarıŋdın	аталарыңыздын atalarıŋızdın	аталарынын atalarının	аталарыбыздын atalarıbızdın	аталарыңардын atalarıŋardın	аталарыңыздардын atalarıŋızdardın
dative (барыш)	аталарга atalarga	аталарыма atalarıma	аталарыңа atalarıŋa	аталарыңызга atalarıŋızga	аталарына atalarına	аталарыбызга atalarıbızga	аталарыңарга atalarıŋarga	аталарыңыздарга atalarıŋızdarga
accusative (табыш)	аталарды atalardı	аталарымды atalarımdı	аталарыңды atalarıŋdı	аталарыңызды atalarıŋızdı	аталарын ataların	аталарыбызды atalarıbızdı	аталарыңарды atalarıŋardı	аталарыңыздарды atalarıŋızdardı
locative (жатыш)	аталарда atalarda	аталарымда atalarımda	аталарыңда atalarıŋda	аталарыңызда atalarıŋızda	аталарында atalarında	аталарыбызда atalarıbızda	аталарыңарда atalarıŋarda	аталарыңыздарда atalarıŋızdarda
ablative (чыгыш)	аталардан atalardan	аталарымдан atalarımdan	аталарыңдан atalarıŋdan	аталарыңыздан atalarıŋızdan	аталарынан atalarınan	аталарыбыздан atalarıbızdan	аталарыңардан atalarıŋardan	аталарыңыздардан atalarıŋızdardan

Nogai

Etymology

From Proto-Turkic *ata. Cognate to Karakalpak ata, etc.

Noun

ата • (ata)

1. father

References

• N. A. Baskakov, S.A Kalmykov, editor (1963), “ата”, in Nogajsko-Russkij Slovarʹ [Nogai-Russian Dictionary], Moscow: karačajevo-čerkesskij naučno- issledovatelʹskij institut jazyka, literatury i istorii, →ISBN

Russian

Pronunciation

• IPA^(key): [ˈatə]

Noun

а́та • (áta) m inan

1. genitive singular of ат (at)
2. (engineering) abbreviation of атмосфе́ра абсолю́тная (atmosféra absoljútnaja)

Tatar

Etymology

From Proto-Turkic *ata.

Noun

ата • (ata)

1. noun

References

https://web.archive.org/web/20240104181016/https://classes.ru/all-tatar/dictionary-tatar-russian-cyr-term-388.htm