тирмә

Bashkir

Etymology

A Mongolic borrowing: compare Middle Mongol [script needed] (terme, “the wooden grate of the walls of a felt tent”), Kalmyk терм (term, “the wall grate of the kibitka”).

Cognate with Nogai терме (terme), Kazakh терме (terme), Khakas тирме (tirme), Tuvan тербе (terbe), Turkish tarma.

Pronunciation

IPA^(key): [tʰeɾˈmæ]
Hyphenation: тир‧мә

Noun

тирмә • (tirmə)

yurt
Башҡорт тирмәһе үҙенсәлектәре.
Başqort tirməhe üźensəlektəre.
Characteristics of a Bashkir yurt.

Ҡыш көнө Бәндәбикә кирбес өйөндә ҡышлаған, ә йәй көнө йылға буйына тирмә ҡороп, шунда йәйләгән.
Qış könö Bəndəbikə kirbes öyöndə qışlağan, ə yəy könö yılğa buyına tirmə qorop, şunda yəyləgən.
Bändäbikä spent winters in her brick house; in the summer, she would build a yurt by the river, and spend the summer there.

Тирмәнең көмбәҙе махсус рәүештә бөгөлгән уҡтарҙан эшләнә, уларҙың өҫтөнә кейеҙ һалына.
Tirməneñ kömbəźe maxsus rəweştə bögölgən uqtarźan eşlənə, ularźıñ öśtönə keyeź halına.
The dome of a yurt is made of poles (that are) bent in a special fashion; on top of them, felt is lain.

Declension

Declension of **тирмә**
	singular	plural
absolute	тирмә (tirmə)	тирмәләр (tirmələr)
definite genitive	тирмәнең (tirməneñ)	тирмәләрҙең (tirmələrźeñ)
dative	тирмәгә (tirməgə)	тирмәләргә (tirmələrgə)
definite accusative	тирмәне (tirməne)	тирмәләрҙе (tirmələrźe)
locative	тирмәлә (tirmələ)	тирмәләрҙә (tirmələrźə)
ablative	тирмәнән (tirmənən)	тирмәләрҙән (tirmələrźən)

References

Doerfer, Gerhard (1963), Türkische und mongolische Elemente im Neupersischen [Turkic and Mongolian Elements in New Persian] (Akademie der Wissenschaften und der Literatur: Veröffentlichungen der Orientalischen Kommission; 16)‎^[1] (in German), volume I, Wiesbaden: Franz Steiner Verlag, § 1340, pages 337–339
Дыбо, А. В. (2008), “Материальный быт ранних тюрок. Жилище”, in А. В. Дыбо, editor, Природное окружение и материальная культура пратюркских народов. Жилище‎^[2] (in Russian), Moscow: Vostochnaya Literatura, pages 233–236
Tenišev E. R., editor (2001), Sravnitelʹno-istoričeskaja grammatika tjurkskix jazykov: Leksika [Comparative Historical Grammar of Turkic Languages: Lexis] (in Russian), volume 4, Moscow: Nauka, pages 503–504