үр

See also: YP, ур, and Appendix:Variations of "ur"

Bashkir

Etymology

From Proto-Turkic *ȫr (“upward direction, elevated terrain”).

Cognate with Kyrgyz өр (ör, “elevation of terrain”), Karachay-Balkar ёр (yor, “ascent, elevation”), Kumyk оьр (ör, “ascent, elevation”), Uyghur ئۆر (ör, “elevation of terrain”), Uzbek oʻr (“ascent”), Chuvash вир (vir, “hillside”).

Pronunciation

• IPA^(key): [ʏr]
• Hyphenation: үр (one syllable)

Noun

үр • (ür)

1. upward direction; ascent, elevation

   Synonyms: өҫ (öś), юғары (yuğarı)

   1. elevation of terrain; rise; an area of terrain that tends upward away from the viewer, such that it conceals the region behind it

      Ауылдың үр яғы.

      Awıldıñ ür yağı.

      The uphill part of the village

   2. (river) upstream
   3. (wind) the upwind side or direction, windward
2. (figurative) achievement, milestone

   Synonym: ҡаҙаныш (qaðanış)

Declension

Declension of үр

	singular	plural
absolute	үр (ür)	үрҙәр (ürðär)
definite genitive	үрҙең (ürðeñ)	үрҙәрҙең (ürðärðeñ)
dative	үргә (ürgä)	үрҙәргә (ürðärgä)
definite accusative	үрҙе (ürðe)	үрҙәрҙе (ürðärðe)
locative	үрҙә (ürðä)	үрҙәрҙә (ürðärðä)
ablative	үрҙән (ürðän)	үрҙәрҙән (ürðärðän)

Derived terms

• үрге (ürge, “upper, hillside”)

Kalmyk

Etymology

From Proto-Mongolic *egür.

Pronunciation

• IPA^(key): /yr/

Noun

үр • (ür) (Clear script spelling ᡉᡉᠷ (üür))

1. friend, comrade
2. nest

See also

• иньг (inʹg)

Mongolian

Mongolian	Cyrillic
ᠦᠷ᠎ᠡ (ür-e)	үр (ür)

Etymology

From Proto-Mongolic *hüre, compare Daur hure, Dongxiang fure.

Pronunciation

• IPA^(key): /ur/

Noun

үр • (ür) (regular declension)

1. seed
2. sperm
3. result, consequence
4. offspring, posterity

Declension

Declension of үр (э-harmonic regular үүд-pl)

attributive үр ür singular / indefinite definite plural nominative үр ür үрүүд ürüüd genitive үрийн üriin үрүүдийн ürüüdiin accusative үрийг üriig үрүүдийг ürüüdiig dative-locative үрд ürd үрүүдэд ürüüded ablative үрээс ürees үрүүдээс ürüüdees instrumental үрээр üreer үрүүдээр ürüüdeer comitative үртэй ürtej үрүүдтэй ürüüdtej privative үргүй ürgüj үрүүдгүй ürüüdgüj directive үр лүү ür lüü үрүүд рүү ürüüd rüü Reflexive possessive forms  singular / indefinite definite plural nominative үрээ üree үрүүдээ ürüüdee genitive үрийнхээ üriinxee үрүүдийнхээ ürüüdiinxee accusative үрийгээ üriigee үрүүдийгээ ürüüdiigee dative-locative үрдээ ürdee үрүүддээ ürüüddee ablative үрээсээ üreesee үрүүдээсээ ürüüdeesee instrumental үрээрээ üreeree үрүүдээрээ ürüüdeeree comitative үртэйгээ ürtejgee үрүүдтэйгээ ürüüdtejgee privative үргүйгээ ürgüjgee үрүүдгүйгээ ürüüdgüjgee directive үр лүүгээ ür lüügee үрүүд рүүгээ ürüüd rüügee independent genitive singular / indefinite definite plural singular possession үрийнх üriinx үрүүдийнх ürüüdiinx collective possession үрийнхэн üriinxen үрүүдийнхэн ürüüdiinxen

Tuvan

Etymology

From Proto-Turkic *ür (“long (of time)”). Cognate with Yakut өр (ör).

Pronunciation

• IPA^(key): /ʏr/

Adverb

үр • (ür)

1. for a long time

   Үр чораан соонда бис баар черивиске чеде берген болган бис.

   Ür çoraan soonda bis baar çeriviske çede bergen bolgan bis.

   After walking for a long time, we reached our destination.

Yakut

Etymology 1

From Proto-Turkic *ür- (“to blow”), compare Uzbek hurmoq (“to bark”), Khakas ӱрерғе (ürerğe, “to blow”), Kazakh үру (ürüw, “to blow, bark”), Kyrgyz үрүү (ürüü, “to bark”), Turkish ürümek (“to bark”).

Verb

үр • (ür)

1. (intransitive) to blow

   Synonym: үргүй (ürgüy, “to blow”)

2. (intransitive) to bark

Derived terms

• саба үр (saba ür, “to blow out”)

Etymology 2

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.)

Noun

үр • (ür)

1. (economics) wealth

   Synonym: баай (baay, “wealth”)

Derived terms

• үр хамнас (ür xamnas, “wealth”)
• үр харчы (ür xarčï, “wealth”)

Etymology 3

See the discussion at Turkish sürmek.

Verb

үр • (ür)

1. (transitive) to scrape, to peel

   инчэҕэй тириини үр ― inčeɣey tiriini ür ― to scrape wet skin