Jump to content

गुरु

From Wiktionary, the free dictionary

Hindi

[edit]

Etymology

[edit]

Borrowed from Sanskrit गुरु (guru).

Pronunciation

[edit]

Adjective

[edit]

गुरु (guru) (indeclinable, Urdu spelling گرو)

  1. heavy
    Synonym: भारी (bhārī)

Derived terms

[edit]

Noun

[edit]

गुरु (gurum (Urdu spelling گرو)

  1. guru, teacher, sage
  2. (astronomy) Jupiter
  3. (slang, sarcastic) a smartass

Declension

[edit]
Declension of गुरु (masc u-stem)
singular plural
direct गुरु
guru
गुरु
guru
oblique गुरु
guru
गुरुओं
guruõ
vocative गुरु
guru
गुरुओ
guruo

Nepali

[edit]

Etymology

[edit]

Learned borrowing from Sanskrit गुरु (guru).

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): [ɡuɾu]
  • Phonetic Devanagari: गुरु

Noun

[edit]

गुरु (guru)

  1. teacher, guru
  2. mentor

Declension

[edit]
Declension of गुरु
Singular Plural
nominative गुरु [ɡuɾu] गुरुहरू [ɡuɾuʌɾu]
accusative/dative गुरुलाई [ɡuɾuläi] गुरुहरूलाई [ɡuɾuʌɾuläi]
instrumental/ergative गुरुले [ɡuɾule] गुरुहरूले [ɡuɾuʌɾule]
ablative गुरुबाट [ɡuɾubäʈʌ] गुरुहरूबाट [ɡuɾuʌɾubäʈʌ]
genitive गुरुको [ɡuɾuko] गुरुहरूको [ɡuɾuʌɾuko]
locative गुरुमा [ɡuɾumä] गुरुहरूमा [ɡuɾuʌɾumä]
Notes:
  • -को (-ko) becomes:
    • -का (-kā) when followed by a plural noun.
    • -की (-kī) when followed by a feminine noun.

References

[edit]
  • गुरु”, in नेपाली बृहत् शब्दकोश (nepālī br̥hat śabdakoś) [Comprehensive Nepali Dictionary]‎[2], Kathmandu: Nepal Academy, 2018
  • Schmidt, Ruth L. (1993), “गुरु”, in A Practical Dictionary of Modern Nepali, Ratna Sagar

Pali

[edit]

Alternative forms

[edit]

Adjective

[edit]

गुरु

  1. Devanagari script form of guru (“heavy”)

Declension

[edit]

Noun

[edit]

गुरु m

  1. Devanagari script form of guru (“teacher”)

Declension

[edit]

Sanskrit

[edit]

Alternative scripts

[edit]

Etymology

[edit]

From Proto-Indo-Iranian *gr̥Húš, from Proto-Indo-European *gʷr̥h₂ús (heavy).[1] Cognate with Ancient Greek βαρύς (barús), Gothic 𐌺𐌰𐌿𐍂𐌿𐍃 (kaurus, burdensome), Latin gravis, Persian گران (gerân).

Pronunciation

[edit]

Adjective

[edit]

गु॒रु (gurú) stem (comparative गरीयस् or गुरुतर, superlative गरिष्ठ or गुरुतम)

  1. heavy, weighty
    • c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 4.5.6:
      इ॒दं मे॑ अग्ने॒ किय॑ते पाव॒कामि॑नते गु॒रुं भा॒रं न मन्म॑।
      बृ॒हद्द॑धाथ धृष॒ता ग॑भी॒रं य॒ह्वं पृ॒ष्ठं प्रय॑सा स॒प्तधा॑तु॥
      idáṃ me agne kíyate pāvakā́minate gurúṃ bhāráṃ ná mánma.
      bṛháddadhātha dhṛṣatā́ gabhīráṃ yahváṃ pṛṣṭháṃ práyasā saptádhātu.
      Purifier, Agni, bestow on me, not neglecting your worship, this acceptable and vast wealth, like a heavy load on a feeble bearer, together with invigorating food; wealth, secure, abundant, tangible, and consisting of the seven elements.
  2. heavy in the stomach (food), difficult to digest
  3. great, large, extended, long
  4. (prosody) long by nature or position (a vowel)
  5. high in degree, vehement, violent, excessive, difficult, hard
  6. grievous
  7. important, serious, momentous
  8. valuable, highly prized
  9. haughty, proud (speech)
  10. venerable, respectable

Declension

[edit]
Masculine u-stem declension of गु॒रु
singular dual plural
nominative गु॒रुः (gurúḥ) गु॒रू (gurū́) गु॒रवः॑ (gurávaḥ)
accusative गु॒रुम् (gurúm) गु॒रू (gurū́) गु॒रून् (gurū́n)
instrumental गु॒रुणा॑ (gurúṇā)
गु॒र्वा¹ (gurvā́¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभिः॑ (gurúbhiḥ)
dative गु॒रवे॑ (guráve)
गु॒र्वे¹ (gurvé¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभ्यः॑ (gurúbhyaḥ)
ablative गु॒रोः (guróḥ)
गु॒र्वः¹ (gurváḥ¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभ्यः॑ (gurúbhyaḥ)
genitive गु॒रोः (guróḥ)
गु॒र्वः¹ (gurváḥ¹)
गु॒र्वोः (gurvóḥ) गु॒रू॒णाम् (gurūṇā́m)
locative गु॒रौ (guráu) गु॒र्वोः (gurvóḥ) गु॒रुषु॑ (gurúṣu)
vocative गुरो॑ (gúro) गुरू॑ (gúrū) गुर॑वः (gúravaḥ)
  • ¹Vedic
Feminine ī-stem declension of गुर्वी
singular dual plural
nominative गुर्वी (gurvī) गुर्व्यौ (gurvyau)
गुर्वी¹ (gurvī¹)
गुर्व्यः (gurvyaḥ)
गुर्वीः¹ (gurvīḥ¹)
accusative गुर्वीम् (gurvīm) गुर्व्यौ (gurvyau)
गुर्वी¹ (gurvī¹)
गुर्वीः (gurvīḥ)
instrumental गुर्व्या (gurvyā) गुर्वीभ्याम् (gurvībhyām) गुर्वीभिः (gurvībhiḥ)
dative गुर्व्यै (gurvyai) गुर्वीभ्याम् (gurvībhyām) गुर्वीभ्यः (gurvībhyaḥ)
ablative गुर्व्याः (gurvyāḥ)
गुर्व्यै² (gurvyai²)
गुर्वीभ्याम् (gurvībhyām) गुर्वीभ्यः (gurvībhyaḥ)
genitive गुर्व्याः (gurvyāḥ)
गुर्व्यै² (gurvyai²)
गुर्व्योः (gurvyoḥ) गुर्वीणाम् (gurvīṇām)
locative गुर्व्याम् (gurvyām) गुर्व्योः (gurvyoḥ) गुर्वीषु (gurvīṣu)
vocative गुर्वि (gurvi) गुर्व्यौ (gurvyau)
गुर्वी¹ (gurvī¹)
गुर्व्यः (gurvyaḥ)
गुर्वीः¹ (gurvīḥ¹)
  • ¹Vedic
  • ²Brāhmaṇas
Neuter u-stem declension of गु॒रु
singular dual plural
nominative गु॒रु (gurú) गु॒रुणी॑ (gurúṇī) गु॒रूणि॑ (gurū́ṇi)
गु॒रु¹ (gurú¹)
गु॒रू¹ (gurū́¹)
accusative गु॒रु (gurú) गु॒रुणी॑ (gurúṇī) गु॒रूणि॑ (gurū́ṇi)
गु॒रु¹ (gurú¹)
गु॒रू¹ (gurū́¹)
instrumental गु॒रुणा॑ (gurúṇā)
गु॒र्वा¹ (gurvā́¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभिः॑ (gurúbhiḥ)
dative गु॒रुणे॑ (gurúṇe)
गु॒रवे॑ (guráve)
गु॒र्वे¹ (gurvé¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभ्यः॑ (gurúbhyaḥ)
ablative गु॒रुणः॑ (gurúṇaḥ)
गु॒रोः (guróḥ)
गु॒र्वः¹ (gurváḥ¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभ्यः॑ (gurúbhyaḥ)
genitive गु॒रुणः॑ (gurúṇaḥ)
गु॒रोः (guróḥ)
गु॒र्वः¹ (gurváḥ¹)
गु॒रुणोः॑ (gurúṇoḥ)
गु॒र्वोः (gurvóḥ)
गु॒रू॒णाम् (gurūṇā́m)
locative गु॒रुणि॑ (gurúṇi)
गु॒रौ (guráu)
गु॒रुणोः॑ (gurúṇoḥ)
गु॒र्वोः (gurvóḥ)
गु॒रुषु॑ (gurúṣu)
vocative गुरु॑ (gúru)
गुरो॑ (gúro)
गुरु॑णी (gúruṇī) गुरू॑णि (gúrūṇi)
गुरु॑¹ (gúru¹)
गुरू॑¹ (gúrū¹)
  • ¹Vedic

Noun

[edit]

गु॒रु (gurú) stemm

  1. guru
  2. any venerable or respectable person (father, mother, or any relative older than oneself)
  3. master, teacher
  4. sage

Declension

[edit]
Masculine u-stem declension of गु॒रु
singular dual plural
nominative गु॒रुः (gurúḥ) गु॒रू (gurū́) गु॒रवः॑ (gurávaḥ)
accusative गु॒रुम् (gurúm) गु॒रू (gurū́) गु॒रून् (gurū́n)
instrumental गु॒रुणा॑ (gurúṇā)
गु॒र्वा¹ (gurvā́¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभिः॑ (gurúbhiḥ)
dative गु॒रवे॑ (guráve)
गु॒र्वे¹ (gurvé¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभ्यः॑ (gurúbhyaḥ)
ablative गु॒रोः (guróḥ)
गु॒र्वः¹ (gurváḥ¹)
गु॒रुभ्या॑म् (gurúbhyām) गु॒रुभ्यः॑ (gurúbhyaḥ)
genitive गु॒रोः (guróḥ)
गु॒र्वः¹ (gurváḥ¹)
गु॒र्वोः (gurvóḥ) गु॒रू॒णाम् (gurūṇā́m)
locative गु॒रौ (guráu) गु॒र्वोः (gurvóḥ) गु॒रुषु॑ (gurúṣu)
vocative गुरो॑ (gúro) गुरू॑ (gúrū) गुर॑वः (gúravaḥ)
  • ¹Vedic

Derived terms

[edit]

Descendants

[edit]

References

[edit]
  1. ^ Mayrhofer, Manfred (1992), “gurú-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 490

Further reading

[edit]