निरीक्षण
Appearance
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Borrowed from Sanskrit निरीक्षण (nirīkṣaṇa).
Pronunciation
[edit]- (Standard Hindi) IPA(key): /nɪ.ɾiːk.ʂəɳ/, [nɪ.ɾiːk.ʃɐ̃ɳ]
Noun
[edit]निरीक्षण • (nirīkṣaṇ) m
- inspection
- हम इस भोजनालय का निरीक्षण करने आए हैं।
- ham is bhojnālay kā nirīkṣaṇ karne āe ha͠i.
- We are here to inspect this restaurant.
Declension
[edit]| singular | plural | |
|---|---|---|
| direct | निरीक्षण nirīkṣaṇ |
निरीक्षण nirīkṣaṇ |
| oblique | निरीक्षण nirīkṣaṇ |
निरीक्षणों nirīkṣaṇõ |
| vocative | निरीक्षण nirīkṣaṇ |
निरीक्षणो nirīkṣaṇo |
Derived terms
[edit]- निरीक्षण करना (nirīkṣaṇ karnā)
References
[edit]- McGregor, Ronald Stuart (1993), “निरीक्षण”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- নিৰীক্ষণ (Assamese script)
- ᬦᬶᬭᬷᬓ᭄ᬱᬡ (Balinese script)
- নিরীক্ষণ (Bengali script)
- 𑰡𑰰𑰨𑰱𑰎𑰿𑰬𑰜 (Bhaiksuki script)
- 𑀦𑀺𑀭𑀻𑀓𑁆𑀱𑀡 (Brahmi script)
- နိရီက္ၑဏ (Burmese script)
- નિરીક્ષણ (Gujarati script)
- ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣ (Gurmukhi script)
- 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑌣 (Grantha script)
- ꦤꦶꦫꦷꦏ꧀ꦰꦟ (Javanese script)
- 𑂢𑂱𑂩𑂲𑂍𑂹𑂭𑂝 (Kaithi script)
- ನಿರೀಕ್ಷಣ (Kannada script)
- និរីក្ឞណ (Khmer script)
- ນິຣີກ຺ຩຓ (Lao script)
- നിരീക്ഷണ (Malayalam script)
- ᠨᡳᡵᡳᡳᡬᢢᠠᢏᠠ (Manchu script)
- 𑘡𑘱𑘨𑘲𑘎𑘿𑘬𑘜 (Modi script)
- ᠨᠢᠷᠢᠢᢉᢔᠠᢏᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑧁𑧒𑧈𑧓𑦮𑧠𑧌𑦼 (Nandinagari script)
- 𑐣𑐶𑐬𑐷𑐎𑑂𑐲𑐞 (Newa script)
- ନିରୀକ୍ଷଣ (Odia script)
- ꢥꢶꢬꢷꢒ꣄ꢰꢠ (Saurashtra script)
- 𑆤𑆴𑆫𑆵𑆑𑇀𑆰𑆟 (Sharada script)
- 𑖡𑖰𑖨𑖱𑖎𑖿𑖬𑖜 (Siddham script)
- නිරීක්ෂණ (Sinhalese script)
- 𑩯𑩑𑩼𑩑𑩛𑩜 𑪙𑪀𑩪 (Soyombo script)
- 𑚝𑚮𑚤𑚯𑚊𑚶𑚘 (Takri script)
- நிரீக்ஷண (Tamil script)
- నిరీక్షణ (Telugu script)
- นิรีกฺษณ (Thai script)
- ནི་རཱི་ཀྵ་ཎ (Tibetan script)
- 𑒢𑒱𑒩𑒲𑒏𑓂𑒭𑒝 (Tirhuta script)
- 𑨝𑨁𑨫𑨁𑨊𑨋𑩇𑨯𑨘 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]From निस्- (nis-) + ईक्षण (īkṣaṇa).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]निरीक्षण • (nirīkṣaṇa) stem
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | निरीक्षणः (nirīkṣaṇaḥ) | निरीक्षणौ (nirīkṣaṇau) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
निरीक्षणाः (nirīkṣaṇāḥ) निरीक्षणासः¹ (nirīkṣaṇāsaḥ¹) |
| accusative | निरीक्षणम् (nirīkṣaṇam) | निरीक्षणौ (nirīkṣaṇau) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
निरीक्षणान् (nirīkṣaṇān) |
| instrumental | निरीक्षणेन (nirīkṣaṇena) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणैः (nirīkṣaṇaiḥ) निरीक्षणेभिः¹ (nirīkṣaṇebhiḥ¹) |
| dative | निरीक्षणाय (nirīkṣaṇāya) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणेभ्यः (nirīkṣaṇebhyaḥ) |
| ablative | निरीक्षणात् (nirīkṣaṇāt) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणेभ्यः (nirīkṣaṇebhyaḥ) |
| genitive | निरीक्षणस्य (nirīkṣaṇasya) | निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणानाम् (nirīkṣaṇānām) |
| locative | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणेषु (nirīkṣaṇeṣu) |
| vocative | निरीक्षण (nirīkṣaṇa) | निरीक्षणौ (nirīkṣaṇau) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
निरीक्षणाः (nirīkṣaṇāḥ) निरीक्षणासः¹ (nirīkṣaṇāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | निरीक्षणा (nirīkṣaṇā) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणाः (nirīkṣaṇāḥ) |
| accusative | निरीक्षणाम् (nirīkṣaṇām) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणाः (nirīkṣaṇāḥ) |
| instrumental | निरीक्षणया (nirīkṣaṇayā) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणाभिः (nirīkṣaṇābhiḥ) |
| dative | निरीक्षणायै (nirīkṣaṇāyai) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणाभ्यः (nirīkṣaṇābhyaḥ) |
| ablative | निरीक्षणायाः (nirīkṣaṇāyāḥ) निरीक्षणायै² (nirīkṣaṇāyai²) |
निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणाभ्यः (nirīkṣaṇābhyaḥ) |
| genitive | निरीक्षणायाः (nirīkṣaṇāyāḥ) निरीक्षणायै² (nirīkṣaṇāyai²) |
निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणानाम् (nirīkṣaṇānām) |
| locative | निरीक्षणायाम् (nirīkṣaṇāyām) | निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणासु (nirīkṣaṇāsu) |
| vocative | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणाः (nirīkṣaṇāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | निरीक्षणम् (nirīkṣaṇam) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणानि (nirīkṣaṇāni) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
| accusative | निरीक्षणम् (nirīkṣaṇam) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणानि (nirīkṣaṇāni) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
| instrumental | निरीक्षणेन (nirīkṣaṇena) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणैः (nirīkṣaṇaiḥ) निरीक्षणेभिः¹ (nirīkṣaṇebhiḥ¹) |
| dative | निरीक्षणाय (nirīkṣaṇāya) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणेभ्यः (nirīkṣaṇebhyaḥ) |
| ablative | निरीक्षणात् (nirīkṣaṇāt) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणेभ्यः (nirīkṣaṇebhyaḥ) |
| genitive | निरीक्षणस्य (nirīkṣaṇasya) | निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणानाम् (nirīkṣaṇānām) |
| locative | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणेषु (nirīkṣaṇeṣu) |
| vocative | निरीक्षण (nirīkṣaṇa) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणानि (nirīkṣaṇāni) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
- ¹Vedic
Noun
[edit]निरीक्षण • (nirīkṣaṇa) stem, n
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | निरीक्षणम् (nirīkṣaṇam) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणानि (nirīkṣaṇāni) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
| accusative | निरीक्षणम् (nirīkṣaṇam) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणानि (nirīkṣaṇāni) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
| instrumental | निरीक्षणेन (nirīkṣaṇena) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणैः (nirīkṣaṇaiḥ) निरीक्षणेभिः¹ (nirīkṣaṇebhiḥ¹) |
| dative | निरीक्षणाय (nirīkṣaṇāya) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणेभ्यः (nirīkṣaṇebhyaḥ) |
| ablative | निरीक्षणात् (nirīkṣaṇāt) | निरीक्षणाभ्याम् (nirīkṣaṇābhyām) | निरीक्षणेभ्यः (nirīkṣaṇebhyaḥ) |
| genitive | निरीक्षणस्य (nirīkṣaṇasya) | निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणानाम् (nirīkṣaṇānām) |
| locative | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणयोः (nirīkṣaṇayoḥ) | निरीक्षणेषु (nirīkṣaṇeṣu) |
| vocative | निरीक्षण (nirīkṣaṇa) | निरीक्षणे (nirīkṣaṇe) | निरीक्षणानि (nirīkṣaṇāni) निरीक्षणा¹ (nirīkṣaṇā¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- Monier Williams (1899), “निरीक्षण”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 553, column 3.
- Hellwig, Oliver (2010–2026), “nirīkṣaṇa”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.
Categories:
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi terms derived from the Sanskrit root ईक्ष्
- Hindi terms derived from the Sanskrit root निरीक्ष्
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi nouns
- Hindi masculine nouns
- Hindi terms with usage examples
- Hindi masculine consonant-stem nouns
- Sanskrit terms belonging to the root ईक्ष्
- Sanskrit terms prefixed with निस्-
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit a-stem adjectives
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit neuter nouns
- Sanskrit a-stem nouns