बुद्ध

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Hindi[edit]

Etymology[edit]

Borrowed from Sanskrit बुद्ध (buddhá). Doublet of बुत (but).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

बुद्ध (buddhm (Urdu spelling بدھ)

  1. Buddha, the enlightened one.

Derived terms[edit]


Marathi[edit]

Noun[edit]

बुद्ध (buddhm

  1. Buddha, the enlightened one.

Derived terms[edit]


Nepali[edit]

Proper noun[edit]

बुद्ध (buddh), pronounced बुद्ध (buddha)

  1. Buddha, the enlightened one.

Pali[edit]

Alternative forms[edit]

Proper noun[edit]

बुद्ध m

  1. Devanagari script form of buddha

Verb[edit]

बुद्ध

  1. Devanagari script form of buddha

Sanskrit[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-Aryan *buddʰás, from Proto-Indo-Iranian *budᶻdʰás, from Proto-Indo-European *bʰudʰtós (awake, aware). Cognate with Ancient Greek πυστός (pustós), Avestan 𐬠𐬎𐬯𐬙𐬀 (busta). Synchronically analyzable as the past participle of बोधति (bódhati, wake).

Pronunciation[edit]

  • (Vedic) IPA(key): /bud̪.d̪ʱɐ́/, [bud̪̚.d̪ʱɐ́]
  • (Classical) IPA(key): /ˈbud̪.d̪ʱɐ/, [ˈbud̪̚.d̪ʱɐ]
  • Adjective[edit]

    बुद्ध (buddhá)

    1. awake
    2. enlightened, conscious, intelligent, clever, wise
      Antonym: मूढ (mūḍhá)

    Declension[edit]

    Masculine a-stem declension of बुद्ध
    Nom. sg. बुद्धः (buddhaḥ)
    Gen. sg. बुद्धस्य (buddhasya)
    Singular Dual Plural
    Nominative बुद्धः (buddhaḥ) बुद्धौ (buddhau) बुद्धाः (buddhāḥ)
    Vocative बुद्ध (buddha) बुद्धौ (buddhau) बुद्धाः (buddhāḥ)
    Accusative बुद्धम् (buddham) बुद्धौ (buddhau) बुद्धान् (buddhān)
    Instrumental बुद्धेन (buddhena) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धैः (buddhaiḥ)
    Dative बुद्धाय (buddhāya) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धेभ्यः (buddhebhyaḥ)
    Ablative बुद्धात् (buddhāt) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धेभ्यः (buddhebhyaḥ)
    Genitive बुद्धस्य (buddhasya) बुद्धयोः (buddhayoḥ) बुद्धानाम् (buddhānām)
    Locative बुद्धे (buddhe) बुद्धयोः (buddhayoḥ) बुद्धेषु (buddheṣu)
    Feminine ā-stem declension of बुद्ध
    Nom. sg. बुद्धा (buddhā)
    Gen. sg. बुद्धायाः (buddhāyāḥ)
    Singular Dual Plural
    Nominative बुद्धा (buddhā) बुद्धे (buddhe) बुद्धाः (buddhāḥ)
    Vocative बुद्धे (buddhe) बुद्धे (buddhe) बुद्धाः (buddhāḥ)
    Accusative बुद्धाम् (buddhām) बुद्धे (buddhe) बुद्धाः (buddhāḥ)
    Instrumental बुद्धया (buddhayā) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धाभिः (buddhābhiḥ)
    Dative बुद्धायै (buddhāyai) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धाभ्यः (buddhābhyaḥ)
    Ablative बुद्धायाः (buddhāyāḥ) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धाभ्यः (buddhābhyaḥ)
    Genitive बुद्धायाः (buddhāyāḥ) बुद्धयोः (buddhayoḥ) बुद्धानाम् (buddhānām)
    Locative बुद्धायाम् (buddhāyām) बुद्धयोः (buddhayoḥ) बुद्धासु (buddhāsu)
    Neuter a-stem declension of बुद्ध
    Nom. sg. बुद्धम् (buddham)
    Gen. sg. बुद्धस्य (buddhasya)
    Singular Dual Plural
    Nominative बुद्धम् (buddham) बुद्धे (buddhe) बुद्धानि (buddhāni)
    Vocative बुद्ध (buddha) बुद्धे (buddhe) बुद्धानि (buddhāni)
    Accusative बुद्धम् (buddham) बुद्धे (buddhe) बुद्धानि (buddhāni)
    Instrumental बुद्धेन (buddhena) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धैः (buddhaiḥ)
    Dative बुद्धाय (buddhāya) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धेभ्यः (buddhebhyaḥ)
    Ablative बुद्धात् (buddhāt) बुद्धाभ्याम् (buddhābhyām) बुद्धेभ्यः (buddhebhyaḥ)
    Genitive बुद्धस्य (buddhasya) बुद्धयोः (buddhayoḥ) बुद्धानाम् (buddhānām)
    Locative बुद्धे (buddhe) बुद्धयोः (buddhayoḥ) बुद्धेषु (buddheṣu)

    Noun[edit]

    बुद्ध (buddhám

    1. Buddha, the enlightened one

    Declension[edit]

    Masculine a-stem declension of बुद्ध (buddha)
    Singular Dual Plural
    Nominative बुद्धः
    buddhaḥ
    बुद्धौ
    buddhau
    बुद्धाः / बुद्धासः¹
    buddhāḥ / buddhāsaḥ¹
    Vocative बुद्ध
    buddha
    बुद्धौ
    buddhau
    बुद्धाः / बुद्धासः¹
    buddhāḥ / buddhāsaḥ¹
    Accusative बुद्धम्
    buddham
    बुद्धौ
    buddhau
    बुद्धान्
    buddhān
    Instrumental बुद्धेन
    buddhena
    बुद्धाभ्याम्
    buddhābhyām
    बुद्धैः / बुद्धेभिः¹
    buddhaiḥ / buddhebhiḥ¹
    Dative बुद्धाय
    buddhāya
    बुद्धाभ्याम्
    buddhābhyām
    बुद्धेभ्यः
    buddhebhyaḥ
    Ablative बुद्धात्
    buddhāt
    बुद्धाभ्याम्
    buddhābhyām
    बुद्धेभ्यः
    buddhebhyaḥ
    Genitive बुद्धस्य
    buddhasya
    बुद्धयोः
    buddhayoḥ
    बुद्धानाम्
    buddhānām
    Locative बुद्धे
    buddhe
    बुद्धयोः
    buddhayoḥ
    बुद्धेषु
    buddheṣu
    Notes
    • ¹Vedic

    Descendants[edit]

    Borrowed terms[edit]