मधु

See also: मृध and मेध

Bhojpuri

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit मधु (madhu).

Noun

मधु (madhu) m (Kaithi 𑂧𑂡𑂳)

honey

Hindi

Hindi Wikipedia has an article on:

मधु

Wikipedia ^hi

Etymology

Borrowed from Sanskrit मधु (mádhu).

Pronunciation

(Standard Hindi) IPA^(key): /mə.d̪ʱuː/, [mɐ.d̪ʱuː]

Noun

मधु • (madhu) m (Urdu spelling مدھو)

honey
Synonym: शहद (śahad)

हर मधुमक्खी रानी के लिए मधु बनाती है।
har madhumakkhī rānī ke lie madhu banātī hai.
Every honeybee makes honey for the queen.

Declension

Declension of *मधु* (masc u-stem)
	singular	plural
direct	मधु madhu	मधु madhu
oblique	मधु madhu	मधुओं madhuõ
vocative	मधु madhu	मधुओ madhuo

Related terms

मधुर (madhur, “sweet”)

Proper noun

मधु • (madhu) f

a female given name, Madhu, from Sanskrit
a diminutive, Madhu, of the female given name माधवी (mādhvī)

References

Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “मधु”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 3766
Caturvedi, Mahendra; Bhola Nath Tiwari (1970), “मधु”, in A practical Hindi-English dictionary, Delhi: National Publishing House, page 573
McGregor, Ronald Stuart (1993), “मधु”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press, page 788
Bahri, Hardev (1989), “मधु”, in Siksarthi Hindi-Angrejhi Sabdakosa [Learners' Hindi-English Dictionary], Delhi: Rajpal & Sons, page 494.

Marathi

Etymology

Borrowed from Sanskrit मधु (madhu).

Pronunciation

IPA^(key): /mə.d̪ʱu/, [mə.d̪ʱuː]

Noun

मधु • (madhu) n

honey

Pali

Alternative forms

Alternative scripts

madhu (Latin script)
𑀫𑀥𑀼 (Brahmi script)
মধু (Bengali script)
මධු (Sinhalese script)
မဓု or မꩪု (Burmese script)
มธุ or มะธุ (Thai script)
ᨾᨵᩩ (Tai Tham script)
ມຘຸ or ມະຘຸ (Lao script)
មធុ (Khmer script)
𑄟𑄙𑄪 (Chakma script)

Noun

मधु n

Devanagari script form of madhu

Sanskrit

Alternative scripts

মধু (Assamese script)
ᬫᬥᬸ (Balinese script)
মধু (Bengali script)
𑰦𑰠𑰲 (Bhaiksuki script)
𑀫𑀥𑀼 (Brahmi script)
မဓု (Burmese script)
મધુ (Gujarati script)
ਮਧੁ (Gurmukhi script)
𑌮𑌧𑍁 (Grantha script)
ꦩꦣꦸ (Javanese script)
𑂧𑂡𑂳 (Kaithi script)
ಮಧು (Kannada script)
មធុ (Khmer script)
ມຘຸ (Lao script)
മധു (Malayalam script)
ᠮᠠᢡᡠ (Manchu script)
𑘦𑘠𑘳 (Modi script)
ᠮᠠᢑᠾᠤ (Mongolian script)
𑧆𑧀𑧔 (Nandinagari script)
𑐩𑐢𑐸 (Newa script)
ମଧୁ (Odia script)
ꢪꢤꢸ (Saurashtra script)
𑆩𑆣𑆶 (Sharada script)
𑖦𑖠𑖲 (Siddham script)
මධු (Sinhalese script)
𑩴𑩮𑩒 (Soyombo script)
𑚢𑚜𑚰 (Takri script)
மது⁴ (Tamil script)
మధు (Telugu script)
มธุ (Thai script)
མ་དྷུ (Tibetan script)
𑒧𑒡𑒳 (Tirhuta script)
𑨢𑨜𑨃 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-Iranian *mádʰu (“honey, wine”), from Proto-Indo-European *médʰu (“honey, wine, mead”). Cognate with Avestan 𐬨𐬀𐬜𐬎 (maδu), Ancient Greek μέθυ (méthu), Lithuanian medùs, Old Church Slavonic медъ (medŭ, “honey”), Old English medu (whence English mead).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /mɐ́.dʱu/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /mɐ.d̪ʱu/

Noun

मधु॑ • (mádhu) stem, n

honey
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 2.39.6:
  ओष्ठा॑विव॒ मध्व्आ॒स्ने वद॑न्ता॒ स्तना॑विव पिप्यतं जी॒वसे॑ नः।
  नासे॑व नस्त॒न्वो॑ रक्षि॒तारा॒ कर्णा॑विव सु॒श्रुता॑ भूतम॒स्मे॥
  óṣṭhāviva mádhvāsné vádantā stánāviva pipyataṃ jīváse naḥ.
  nā́seva nastanvò rakṣitā́rā kárṇāviva suśrútā bhūtamasmé.
  Like two lips that with the mouth speak honey, like two breasts that nourish our existence, like the two nostrils that protect our being, be to us like our ears that hear distinctly.
mead; any sweet liquid
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 7.38.8:
  वाजे॑वाजेऽवत वाजिनो नो॒ धने॑षु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः।
  अ॒स्य मध्वः॑ पिबत मा॒दय॑ध्वं तृ॒प्ता या॑त प॒थिभि॑र्देव॒यानैः॑॥
  vā́jevājeʼvata vājino no dháneṣu viprā amṛtā ṛtajñāḥ.
  asyá mádhvaḥ pibata mādáyadhvaṃ tṛptā́ yāta pathíbhirdevayā́naiḥ.
  Deep-skilled in Law eternal, deathless, Singers, O Vajins, help us in each fray for booty.
  Drink of this mead, be satisfied, be joyful: then go on paths which Gods are wont to travel.
the juice or nectar of flowers, any sweet intoxicating drink, wine or spirituous liquor
(poetic) milk or anything produced from milk (as butter, ghee etc.)

Declension

Neuter u-stem declension of मधु॑
	singular	dual	plural
nominative	मधु॑ (mádhu)	मधु॑नी (mádhunī) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मधू॑नि (mádhūni) मधु॑¹ (mádhu¹) मधू॑¹ (mádhū¹)
accusative	मधु॑ (mádhu)	मधु॑नी (mádhunī) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मधू॑नि (mádhūni) मधु॑¹ (mádhu¹) मधू॑¹ (mádhū¹)
instrumental	मधु॑ना (mádhunā) मध्वा॑¹ (mádhvā¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भिः (mádhubhiḥ)
dative	मधु॑ने (mádhune) मध॑वे¹ (mádhave¹) मध्वे॑¹ (mádhve¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
ablative	मधु॑नः (mádhunaḥ) मधोः॑¹ (mádhoḥ¹) मध्वः॑¹ (mádhvaḥ¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
genitive	मधु॑नः (mádhunaḥ) मधोः॑¹ (mádhoḥ¹) मध्वः॑¹ (mádhvaḥ¹)	मधु॑नोः (mádhunoḥ) मध्वोः॑¹ (mádhvoḥ¹)	मधू॑नाम् (mádhūnām)
locative	मधु॑नि (mádhuni) मधौ॑¹ (mádhau¹)	मधु॑नोः (mádhunoḥ) मध्वोः॑¹ (mádhvoḥ¹)	मधु॑षु (mádhuṣu)
vocative	मधु॑ (mádhu) मधो॑ (mádho)	मधु॑नी (mádhunī) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मधू॑नि (mádhūni) मधु॑¹ (mádhu¹) मधू॑¹ (mádhū¹)

¹Vedic

Derived terms

माधव (mā́dhava)
मधूक (madhū́ka)
मधुसूदन (madhusūdana)

Descendants

Magadhi Prakrit: 𑀫𑀳𑀼 (mahu)
- Assamese: মৌ (mou)
- Bengali: মউ (mou), মৌ (mōu)
- Odia: ମହୁ (mahu)
Maharastri Prakrit: 𑀫𑀳𑀼 (mahu)
- Konkani: म्होंव (mhõv)
Pali: madhu
Sauraseni Prakrit: 𑀫𑀥𑀼 (madhu)
- Gujarati: મધ (madh)
- Hindustani:
  Hindi: मधु (madhu)
  
  Urdu: مدھو (madhū)
- Romani: mol, mod, mou
→ Assamese: মধু (modhu) (learned)
→ Bengali: মধু (modhu) (learned)
→ Bhojpuri: मधु (madhu) (learned)
→ Kannada: ಮಧು (madhu)
→ Marathi: मध (madh) (learned)
→ Malay: madu
- Indonesian: madu
→ Old Javanese: madhu
- Javanese: madu
- → Balinese: madu
→ Old Marathi: 𑘦𑘟𑘳 (madu) (learned)
→ Odia: ମଧୁ (madhu) (learned)
→ Rohingya: modú (learned)
→ Sinhalese: මධු (madhu) (learned)
→ Sundanese: madu
→ Old Tamil: 𑀫𑀢𑀼 (matu)
- Tamil: மது (matu)
→ Telugu: మధువు (madhuvu)

Proper noun

मधु • (madhu) stem, m

name of the first month of the year - Chaitra, the season of spring
name of Shiva
name of a demon killed by Vishnu

Adjective

मधु॑ • (mádhu) stem

sweet, delicious, pleasant

Declension

Masculine u-stem declension of मधु॑
	singular	dual	plural
nominative	मधुः॑ (mádhuḥ)	मधू॑ (mádhū)	मध॑वः (mádhavaḥ)
accusative	मधु॑म् (mádhum)	मधू॑ (mádhū)	मधू॑न् (mádhūn)
instrumental	मधु॑ना (mádhunā) मध्वा॑¹ (mádhvā¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भिः (mádhubhiḥ)
dative	मध॑वे (mádhave) मध्वे॑¹ (mádhve¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
ablative	मधोः॑ (mádhoḥ) मध्वः॑¹ (mádhvaḥ¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
genitive	मधोः॑ (mádhoḥ) मध्वः॑¹ (mádhvaḥ¹)	मध्वोः॑ (mádhvoḥ)	मधू॑नाम् (mádhūnām)
locative	मधौ॑ (mádhau)	मध्वोः॑ (mádhvoḥ)	मधु॑षु (mádhuṣu)
vocative	मधो॑ (mádho)	मधू॑ (mádhū)	मध॑वः (mádhavaḥ)

¹Vedic

Feminine u-stem declension of मधु॑
	singular	dual	plural
nominative	मधुः॑ (mádhuḥ)	मधू॑ (mádhū)	मध॑वः (mádhavaḥ)
accusative	मधु॑म् (mádhum)	मधू॑ (mádhū)	मधूः॑ (mádhūḥ)
instrumental	मध्वा॑ (mádhvā)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भिः (mádhubhiḥ)
dative	मध॑वे (mádhave) मध्वै॑ (mádhvai)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
ablative	मधोः॑ (mádhoḥ) मध्वाः॑ (mádhvāḥ) मध्वै॑¹ (mádhvai¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
genitive	मधोः॑ (mádhoḥ) मध्वाः॑ (mádhvāḥ) मध्वै॑¹ (mádhvai¹)	मध्वोः॑ (mádhvoḥ)	मधू॑नाम् (mádhūnām)
locative	मधौ॑ (mádhau) मध्वा॑म् (mádhvām)	मध्वोः॑ (mádhvoḥ)	मधु॑षु (mádhuṣu)
vocative	मधो॑ (mádho)	मधू॑ (mádhū)	मध॑वः (mádhavaḥ)

¹Brāhmaṇas

Feminine ū-stem declension of म॒धू
	singular	dual	plural
nominative	म॒धूः (madhū́ḥ)	म॒ध्वौ॑ (madhvàu) म॒ध्वा॑¹ (madhvā̀¹)	म॒ध्वः॑ (madhvàḥ)
accusative	म॒धूम् (madhū́m) म॒ध्व॑म्¹ (madhvàm¹)	म॒ध्वौ॑ (madhvàu) म॒ध्वा॑¹ (madhvā̀¹)	म॒धूः (madhū́ḥ) म॒ध्वः॑¹ (madhvàḥ¹)
instrumental	म॒ध्वा (madhvā́) म॒ध्वा॑¹ (madhvā̀¹)	म॒धूभ्या॑म् (madhū́bhyām)	म॒धूभिः॑ (madhū́bhiḥ)
dative	म॒ध्वै (madhvái) म॒ध्वे॑¹ (madhvè¹)	म॒धूभ्या॑म् (madhū́bhyām)	म॒धूभ्यः॑ (madhū́bhyaḥ)
ablative	म॒ध्वाः (madhvā́ḥ) म॒ध्वः॑¹ (madhvàḥ¹) म॒ध्वै² (madhvái²)	म॒धूभ्या॑म् (madhū́bhyām)	म॒धूभ्यः॑ (madhū́bhyaḥ)
genitive	म॒ध्वाः (madhvā́ḥ) म॒ध्वः॑¹ (madhvàḥ¹) म॒ध्वै² (madhvái²)	म॒ध्वोः (madhvóḥ) म॒ध्वोः॑¹ (madhvòḥ¹)	म॒धूना॑म् (madhū́nām)
locative	म॒ध्वाम् (madhvā́m) म॒ध्वि॑¹ (madhvì¹) म॒धू¹ (madhū́¹)	म॒ध्वोः (madhvóḥ) म॒ध्वोः॑¹ (madhvòḥ¹)	म॒धूषु॑ (madhū́ṣu)
vocative	मधु॑ (mádhu)	मध्वौ॑ (mádhvau) मध्वा॑¹ (mádhvā¹)	मध्वः॑ (mádhvaḥ)

¹Vedic
²Brāhmaṇas

Feminine ī-stem declension of मध्वी॑
	singular	dual	plural
nominative	मध्वी॑ (mádhvī)	मध्व्यौ॑ (mádhvyau) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मध्व्यः॑ (mádhvyaḥ) मध्वीः॑¹ (mádhvīḥ¹)
accusative	मध्वी॑म् (mádhvīm)	मध्व्यौ॑ (mádhvyau) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मध्वीः॑ (mádhvīḥ)
instrumental	मध्व्या॑ (mádhvyā)	मध्वी॑भ्याम् (mádhvībhyām)	मध्वी॑भिः (mádhvībhiḥ)
dative	मध्व्यै॑ (mádhvyai)	मध्वी॑भ्याम् (mádhvībhyām)	मध्वी॑भ्यः (mádhvībhyaḥ)
ablative	मध्व्याः॑ (mádhvyāḥ) मध्व्यै॑² (mádhvyai²)	मध्वी॑भ्याम् (mádhvībhyām)	मध्वी॑भ्यः (mádhvībhyaḥ)
genitive	मध्व्याः॑ (mádhvyāḥ) मध्व्यै॑² (mádhvyai²)	मध्व्योः॑ (mádhvyoḥ)	मध्वी॑नाम् (mádhvīnām)
locative	मध्व्या॑म् (mádhvyām)	मध्व्योः॑ (mádhvyoḥ)	मध्वी॑षु (mádhvīṣu)
vocative	मध्वि॑ (mádhvi)	मध्व्यौ॑ (mádhvyau) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मध्व्यः॑ (mádhvyaḥ) मध्वीः॑¹ (mádhvīḥ¹)

¹Vedic
²Brāhmaṇas

Neuter u-stem declension of मधु॑
	singular	dual	plural
nominative	मधु॑ (mádhu)	मधु॑नी (mádhunī) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मधू॑नि (mádhūni) मधु॑¹ (mádhu¹) मधू॑¹ (mádhū¹)
accusative	मधु॑ (mádhu)	मधु॑नी (mádhunī) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मधू॑नि (mádhūni) मधु॑¹ (mádhu¹) मधू॑¹ (mádhū¹)
instrumental	मधु॑ना (mádhunā) मध्वा॑¹ (mádhvā¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भिः (mádhubhiḥ)
dative	मधु॑ने (mádhune) मध॑वे (mádhave) मध्वे॑¹ (mádhve¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
ablative	मधु॑नः (mádhunaḥ) मधोः॑ (mádhoḥ) मध्वः॑¹ (mádhvaḥ¹)	मधु॑भ्याम् (mádhubhyām)	मधु॑भ्यः (mádhubhyaḥ)
genitive	मधु॑नः (mádhunaḥ) मधोः॑ (mádhoḥ) मध्वः॑¹ (mádhvaḥ¹)	मधु॑नोः (mádhunoḥ) मध्वोः॑ (mádhvoḥ)	मधू॑नाम् (mádhūnām)
locative	मधु॑नि (mádhuni) मधौ॑ (mádhau)	मधु॑नोः (mádhunoḥ) मध्वोः॑ (mádhvoḥ)	मधु॑षु (mádhuṣu)
vocative	मधु॑ (mádhu) मधो॑ (mádho)	मधु॑नी (mádhunī) मध्वी॑¹ (mádhvī¹)	मधू॑नि (mádhūni) मधु॑¹ (mádhu¹) मधू॑¹ (mádhū¹)

¹Vedic

Derived terms

मधुच्छन्दस् (madhucchandas)

References

Monier Williams (1899), “मधु”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 779/2.