श्याम
Appearance
See also: श्यामा
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Learned borrowing from Sanskrit श्याम (śyāma, “black, dark-coloured”).
Pronunciation
[edit]- (Standard Hindi) IPA(key): /ʃjɑːm/, [ʃjä̃ːm]
Adjective
[edit]श्याम • (śyām) (indeclinable)
See also
[edit]| सादा (sādā), सफ़ेद (safed), उज्जर (ujjar), श्वेत (śvet) | स्लेटी (sleṭī), छाई (chāī), धूसर (dhūsar), सुरमई (surmaī) | काला (kālā), साँवला (sā̃vlā), कृष्ण (kŕṣṇa), श्याम (śyām) |
| लाल (lāl), सुर्ख़ (surx), राता (rātā); महरून (mahrūn), सिंदूरी (sindūrī), क़िरमिज़ी (qirmizī) | नारंगी (nāraṅgī), केसरी (kesrī), गेरुआ (geruā), भगवा (bhagvā), ज़ाफ़रानी (zāfrānī); भूरा (bhūrā), कत्थई (katthaī), मटीयेला (maṭīyelā), चॉकलेटी (cŏkleṭī), ख़ाकी (xākī) | पीला (pīlā), बसंती (basantī), ज़र्द (zard); गेहुँआ (gehũā), बादामी (bādāmī) |
| नींबू (nīmbū), अंगूरी (aṅgūrī), अमरूदी (amrūdī) | हरा (harā), सुग्गा (suggā), सब्ज़ (sabz) | पुदीनहरा (pudīnahrā); गाढ़ा हरा (gāṛhā harā), ज़ुमरुदी (zumrudī) |
| फ़िरोज़ा (firozā) | लाजवर्दी (lājvardī) | नीला (nīlā) |
| बैंगनी (baiṅgnī), ऊदा (ūdā) | रानी (rānī); जामुनी (jāmunī) | गुलाबी (gulābī) |
Sanskrit
[edit]Alternative forms
[edit]- श्यामी (śyāmī) — in compounds
Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- শ্যাম (Assamese script)
- ᬰ᭄ᬬᬵᬫ (Balinese script)
- শ্যাম (Bengali script)
- 𑰫𑰿𑰧𑰯𑰦 (Bhaiksuki script)
- 𑀰𑁆𑀬𑀸𑀫 (Brahmi script)
- ၐျာမ (Burmese script)
- શ્યામ (Gujarati script)
- ਸ਼੍ਯਾਮ (Gurmukhi script)
- 𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮 (Grantha script)
- ꦯꦾꦴꦩ (Javanese script)
- 𑂬𑂹𑂨𑂰𑂧 (Kaithi script)
- ಶ್ಯಾಮ (Kannada script)
- ឝ្យាម (Khmer script)
- ຨ຺ຍາມ (Lao script)
- ശ്യാമ (Malayalam script)
- ᡧᠶᠠ᠊ᠠᠮᠠ (Manchu script)
- 𑘫𑘿𑘧𑘰𑘦 (Modi script)
- ᠱᠶ᠋ᠠᢗᠮᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑧋𑧠𑧇𑧑𑧆 (Nandinagari script)
- 𑐱𑑂𑐫𑐵𑐩 (Newa script)
- ଶ୍ଯାମ (Odia script)
- ꢯ꣄ꢫꢵꢪ (Saurashtra script)
- 𑆯𑇀𑆪𑆳𑆩 (Sharada script)
- 𑖫𑖿𑖧𑖯𑖦 (Siddham script)
- ශ්යාම (Sinhalese script)
- 𑩿 𑪙𑩻𑩛𑩴 (Soyombo script)
- 𑚧𑚶𑚣𑚭𑚢 (Takri script)
- ஶ்யாம (Tamil script)
- శ్యామ (Telugu script)
- ศฺยาม (Thai script)
- ཤྱཱ་མ (Tibetan script)
- 𑒬𑓂𑒨𑒰𑒧 (Tirhuta script)
- 𑨮𑩇𑨪𑨊𑨢 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]From Proto-Indo-Iranian *ćyaHmás, from Proto-Indo-European *ḱyeh₁-mó-s (“black, dark”), from *(s)ḱeh₃- (“darkness, shadow”). Cognate with Avestan 𐬯𐬁𐬨𐬀 (sāma, “black”), Lithuanian šė̃mas (“blue-grey”). Compare also श्याव (śyāvá, “dark-brown, brown, dark-coloured, dark”). Historically connected with the root श्यै (śyai, “to freeze”).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]श्या॒म • (śyāmá) stem
- black, dark-coloured, dark blue or brown or grey or green, sable, having a dark or swarthy complexion (considered a mark of beauty)
- c. 1200 BCE – 1000 BCE, Atharvaveda 8.1.9:
- श्यामश्च त्वा मा शबलश्च प्रेषितौ यमस्य यौ पथिरक्षी श्वानौ ।
- śyāmaśca tvā mā śabalaśca preṣitau yamasya yau pathirakṣī śvānau.
- Let neither the black dog or the brown dog seize thee; those two warders of the way sent forth by Yama.
- श्यामश्च त्वा मा शबलश्च प्रेषितौ यमस्य यौ पथिरक्षी श्वानौ ।
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | श्या॒मः (śyāmáḥ) | श्या॒मौ (śyāmáu) श्या॒मा¹ (śyāmā́¹) |
श्या॒माः (śyāmā́ḥ) श्या॒मासः॑¹ (śyāmā́saḥ¹) |
| accusative | श्या॒मम् (śyāmám) | श्या॒मौ (śyāmáu) श्या॒मा¹ (śyāmā́¹) |
श्या॒मान् (śyāmā́n) |
| instrumental | श्या॒मेन॑ (śyāména) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मैः (śyāmáiḥ) श्या॒मेभिः॑¹ (śyāmébhiḥ¹) |
| dative | श्या॒माय॑ (śyāmā́ya) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मेभ्यः॑ (śyāmébhyaḥ) |
| ablative | श्या॒मात् (śyāmā́t) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मेभ्यः॑ (śyāmébhyaḥ) |
| genitive | श्या॒मस्य॑ (śyāmásya) | श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒माना॑म् (śyāmā́nām) |
| locative | श्या॒मे (śyāmé) | श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒मेषु॑ (śyāméṣu) |
| vocative | श्याम॑ (śyā́ma) | श्यामौ॑ (śyā́mau) श्यामा॑¹ (śyā́mā¹) |
श्यामाः॑ (śyā́māḥ) श्यामा॑सः¹ (śyā́māsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | श्या॒मा (śyāmā́) | श्या॒मे (śyāmé) | श्या॒माः (śyāmā́ḥ) |
| accusative | श्या॒माम् (śyāmā́m) | श्या॒मे (śyāmé) | श्या॒माः (śyāmā́ḥ) |
| instrumental | श्या॒मया॑ (śyāmáyā) श्या॒मा¹ (śyāmā́¹) |
श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒माभिः॑ (śyāmā́bhiḥ) |
| dative | श्या॒मायै॑ (śyāmā́yai) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒माभ्यः॑ (śyāmā́bhyaḥ) |
| ablative | श्या॒मायाः॑ (śyāmā́yāḥ) श्या॒मायै॑² (śyāmā́yai²) |
श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒माभ्यः॑ (śyāmā́bhyaḥ) |
| genitive | श्या॒मायाः॑ (śyāmā́yāḥ) श्या॒मायै॑² (śyāmā́yai²) |
श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒माना॑म् (śyāmā́nām) |
| locative | श्या॒माया॑म् (śyāmā́yām) | श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒मासु॑ (śyāmā́su) |
| vocative | श्यामे॑ (śyā́me) | श्यामे॑ (śyā́me) | श्यामाः॑ (śyā́māḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | श्या॒मम् (śyāmám) | श्या॒मे (śyāmé) | श्या॒मानि॑ (śyāmā́ni) श्या॒मा¹ (śyāmā́¹) |
| accusative | श्या॒मम् (śyāmám) | श्या॒मे (śyāmé) | श्या॒मानि॑ (śyāmā́ni) श्या॒मा¹ (śyāmā́¹) |
| instrumental | श्या॒मेन॑ (śyāména) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मैः (śyāmáiḥ) श्या॒मेभिः॑¹ (śyāmébhiḥ¹) |
| dative | श्या॒माय॑ (śyāmā́ya) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मेभ्यः॑ (śyāmébhyaḥ) |
| ablative | श्या॒मात् (śyāmā́t) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मेभ्यः॑ (śyāmébhyaḥ) |
| genitive | श्या॒मस्य॑ (śyāmásya) | श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒माना॑म् (śyāmā́nām) |
| locative | श्या॒मे (śyāmé) | श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒मेषु॑ (śyāméṣu) |
| vocative | श्याम॑ (śyā́ma) | श्यामे॑ (śyā́me) | श्यामा॑नि (śyā́māni) श्यामा॑¹ (śyā́mā¹) |
- ¹Vedic
Derived terms
[edit]Related terms
[edit]Descendants
[edit]- Pali: sāma
- Prakrit: 𑀲𑀸𑀫 (sāma)
- Gujarati: સામ (sām)
- → Gujarati: શ્યામ (śyām) (learned)
- → Hindi: श्याम (śyām) (learned)
Noun
[edit]श्या॒म • (śyāmá) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | श्या॒मः (śyāmáḥ) | श्या॒मौ (śyāmáu) श्या॒मा¹ (śyāmā́¹) |
श्या॒माः (śyāmā́ḥ) श्या॒मासः॑¹ (śyāmā́saḥ¹) |
| accusative | श्या॒मम् (śyāmám) | श्या॒मौ (śyāmáu) श्या॒मा¹ (śyāmā́¹) |
श्या॒मान् (śyāmā́n) |
| instrumental | श्या॒मेन॑ (śyāména) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मैः (śyāmáiḥ) श्या॒मेभिः॑¹ (śyāmébhiḥ¹) |
| dative | श्या॒माय॑ (śyāmā́ya) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मेभ्यः॑ (śyāmébhyaḥ) |
| ablative | श्या॒मात् (śyāmā́t) | श्या॒माभ्या॑म् (śyāmā́bhyām) | श्या॒मेभ्यः॑ (śyāmébhyaḥ) |
| genitive | श्या॒मस्य॑ (śyāmásya) | श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒माना॑म् (śyāmā́nām) |
| locative | श्या॒मे (śyāmé) | श्या॒मयोः॑ (śyāmáyoḥ) | श्या॒मेषु॑ (śyāméṣu) |
| vocative | श्याम॑ (śyā́ma) | श्यामौ॑ (śyā́mau) श्यामा॑¹ (śyā́mā¹) |
श्यामाः॑ (śyā́māḥ) श्यामा॑सः¹ (śyā́māsaḥ¹) |
- ¹Vedic
See also
[edit]| श्वेत (śvetá), शुक्ल (śuklá), शुभ्र (śubhrá), धवल (dhavalá), गौर (gaurá) | धूमल (dhūmala), धूसर (dhūsara), पलित (palitá), मलिन (malina), रजत (rajata), कपोतक (kapotaká) | कृष्ण (kṛṣṇa), काल (kāla), श्याम (śyāma), श्याव (śyāva), कज्जल (kajjala) |
| रक्त (rakta), रुधिर (rudhira), सिन्दूर (sindūra), अरुष (aruṣa), ताम्र (tāmra); रोहित (rohita), लोहित (lohita) | नारङ्ग (nāraṅga), कमल (kamala); कद्रु (kadru), बभ्रु (babhru), कपिश (kapiśa) | पीत (pīta), कषाय (kaṣāya), पिङ्गल (piṅgala); पाण्डु (pāṇḍu), हिरण्य (hiraṇya), |
| शादहरित (śā́daharita) | हरित (harita), पलाश (palāśa), शाद्वल (śādvala), मारकत (mārakata) | नील (nī́la) |
| कपोतक (kapotaká) | आकाशवर्ण (ākāśavarṇa) , राजावर्त (rājāvarta), वैडूर्य (vaiḍūrya) | नील (nī́la), मेचक (mecaka), कालक (kālaka) |
| धूम्र (dhūmra); तुत्थ (tuttha) | शोण (śóṇa), नीललोहित (nīlalohita) | पाटल (pāṭala), अरुण (aruṇa), ब्रध्न (bradhna) |
References
[edit]- Monier Williams (1899), “श्याम”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1094, columns 2-3.
- Mayrhofer, Manfred (1996), Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 661
Categories:
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi learned borrowings from Sanskrit
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi adjectives
- Hindi indeclinable adjectives
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-Aryan
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-Aryan
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-Iranian
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-Iranian
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit terms with quotations
- Sanskrit a-stem adjectives
- Sanskrit a-stem nouns
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit masculine nouns
- sa:Music
- sa:Colors
