หลวง

Thai

Etymology

From Proto-Tai *ʰluəŋᴬ (“big”).

Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᩅᨦ, Lao ຫຼວງ (lūang), Lü ᦷᦜᧂ (l̇ong), Shan လူင် (lǔung), Ahom 𑜎𑜤𑜂𑜫 (luṅ), Zhuang hung and lueng (dialectal), Nong Zhuang long.

Also cognate with Modern Khmer ហ្លួង (luəng).

Compare Proto-Hlai *C-luŋ (“big”).

Pronunciation

Orthographic		หลวง h l w ŋ
Phonemic		หฺลวง h ̥ l w ŋ
Romanization	Paiboon	lǔuang
	Royal Institute	luang
(standard) IPA(key)		/lua̯ŋ˩˩˦/(R)

Adjective

หลวง • (lǔuang)

1. chief; leading; major; principal
2. great; large
3. heavy; weighty; ponderous
4. important; significant
5. severe; serious; crucial
6. governmental; state; public
7. royal; imperial

Noun

หลวง • (lǔuang)

1. (historical) the Thai noble rank above ขุน (kǔn) and below พระ (prá); holder of this rank
2. (colloquial, now often in combination) a term of address to or honorific for a priest or religious image
3. (colloquial) clipping of เมียหลวง (miia-lǔuang)

Derived terms

• กรมหลวง
• กะรัตหลวง
• กุ้งหลวง
• ของหลวง
• ขัดมอนหลวง
• ข้าหลวง (kâa-lǔuang)
• ข้าหลวงเดิม
• ข้าหลวงน้อย
• ข้าหลวงหลังลาย
• ข้าหลวงใหญ่ (kâa-lǔuang-yài)
• ขุนหลวง
• ค่าภาคหลวง
• คำหลวง
• เค้าสนามหลวง
• งานหลวง
• งานหลวงไม่ให้ขาด งานราษฎร์ไม่ให้เสีย
• เงินหลวง
• เจ้าหลวง
• ฉ้อราษฎร์บังหลวง (chɔ̂ɔ-râat-bang-lǔuang)
• ชั่งหลวง
• ช้าลูกหลวง
• ตลกหลวง
• ตำรวจหลวง
• ถนนหลวง
• ท้องสนามหลวง
• ทะนานหลวง
• ทะเลหลวง (tá-lee-lǔuang)
• ทางหลวง (taang-lǔuang)
• ไทหลวง
• นครหลวง (ná-kɔɔn-lǔuang)
• ในหลวง (nai-lǔuang)
• บั้นหลวง
• บาทหลวง (bàat-lǔuang)
• ผึ้งหลวง
• ฝนหลวง
• พระเจ้าหลวง (prá-jâao-lǔuang)
• พระบาดหลวง
• พระพุทธเจ้าหลวง
• พัดหลวง
• พินัยหลวง
• ไพร่หลวง
• มหาดเล็กหลวง
• มูกหลวง
• เมียหลวง (miia-lǔuang)
• เมืองหลวง (mʉʉang-lǔuang)
• แม่กองธรรมสนามหลวง
• แม่กองบาลีสนามหลวง
• ยาตำราหลวง
• รถไฟหลวง
• รถหลวง
• เรือหลวง
• โรงเรียนหลวง
• ลมพัดหลวง
• ลูกขุน ณ ศาลหลวง
• ลูกเมียหลวง
• ลูกหลวง (lûuk-lǔuang)
• วังหลวง
• วัดหลวง
• วิหารหลวง
• ศาลหลวง
• สนามหลวง
• หญ้าขัดหลวง
• หม่อมหลวง (mɔ̀m-lǔuang)
• หมอหลวง
• หลวงจีน
• หลวงเจ๊ (lǔuang-jée)
• หลวงพ่อ (lǔuang-pɔ̂ɔ)
• หลานหลวง
• หาบหลวง
• ใหญ่หลวง (yài-lǔuang)
• ออกหลวง
• ฮ่างหลวง

Descendants

• → Khmer: ហ្លួង (luəng)

See also

• (noble ranks) บรรดาศักดิ์ (ban-daa-sàk); สมเด็จเจ้าพระยา (sǒm-dèt-jâao-prá-yaa), เจ้าพระยา (jâao-prá-yaa), พระยา (prá-yaa), พระ (prá), หลวง (lǔuang), ขุน (kǔn), หมื่น (mʉ̀ʉn), พัน (pan), นาย (naai) ^{(Category: Thai noble ranks)}

Further reading

• “หลวง” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at SEAlang.net.