𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾
Appearance
Old Uyghur
[edit]| Uyghur script | 𐽽𐽰𐽷𐽾 (cʾkr /čakr/)[1] |
|---|
Etymology 1
[edit]Inherited from Proto-Common Turkic *čakïr (“light gray, grayish blue (of eyes)”). Cognate with Karakhanid چَاقِرْ (čaqır, “blue or gray of eyes”).
Adjective
[edit]𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾 (cʾkyr /čaḳïr, čagïr/)
Etymology 2
[edit]Borrowed from Tocharian B cākkär, from Sogdian ܨܮܪ (čaxr /cγr/), 𐼕𐼋𐼋𐼘 (čakr /ckkr/), itself from Sanskrit चक्र (cakra, “wheel”), ultimately from Proto-Indo-Iranian *čakrám (“wheel”).
Noun
[edit]𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾 (cʾkyr /čakir, čakré/)
- wheel
- (weaponry) chakram, a kind of disk used as a melee weapon
- (religion, Buddhism) chakra
- (religion, Buddhism) one of seven jewels representative of the Buddha's and or Maitreya's allure in Mahāyāna Buddhism
Declension
[edit]| Note: Not all forms are attested. | ||
|---|---|---|
| — | singular | definite plural |
| nominative | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾 (cʾkyr) | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾 (cʾkyrlʾr) |
| genitive | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽺𐽶𐽺𐽷 (cʾkyrnynk) | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾𐽺𐽶𐽺𐽷 (cʾkyrlʾrnynk) |
| dative | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽷𐽰 (cʾkyrkʾ) | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾𐽷𐽰 (cʾkyrlʾrkʾ) |
| accusative | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽶𐽷 (cʾkyryk) 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽺𐽶 (cʾkyrny) |
𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾𐽶𐽷 (cʾkyrlʾryk) 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾𐽺𐽶 (cʾkyrlʾrny) |
| locative | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽸𐽰 (cʾkyrdʾ) | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾𐽸𐽰 (cʾkyrlʾrdʾ) |
| ablative | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽸𐽶𐽺 (cʾkyrdyn) | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾𐽸𐽶𐽺 (cʾkyrlʾrdyn) |
| instrumental | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽶𐽺 (cʾkyryn) | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽾𐽶𐽺 (cʾkyrlʾryn) |
| equative | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽽𐽰 (cʾkyrcʾ) | — |
| directive | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐽷𐽰𐽾𐽳 (cʾkyrkʾrw) | — |
| similative | 𐽽𐽰𐽷𐽶𐽾𐾁𐽰𐽶𐽳 (cʾkyrlʾyw) | — |
Derived terms
[edit]See also
[edit]| 𐽰𐽰𐽲 (ʾʾq), 𐽶𐽳𐽾𐽳𐽺𐽷 (ywrwnk) | 𐽼𐽳𐽴 (pwz), 𐽷𐽳𐽶𐽷 (kwyk) | 𐽲𐽰𐽾𐽰 (qʾrʾ) |
| 𐽰𐽰𐾁 (ʾʾl), 𐽲𐽶𐽴𐽶𐾁 (qyzyl) | 𐽰𐽰𐽾 (ʾʾr), 𐽶𐽰𐽲𐽶𐽴 (yʾqyz) | 𐽻𐽰𐽾𐽶𐽲 (sʾryq) |
| 𐽷𐽳𐽶𐽷 (kwyk), 𐽶𐽰𐽿𐽶𐾁 (yʾšyl) | ||
| 𐽷𐽳𐽶𐽷 (kwyk) | ||
| 𐽶𐽶𐽼𐽷𐽶𐽺 (yypkyn), 𐽲𐽶𐽴𐽲𐽰𐽺 (qyzqʾn) |
References
[edit]- ^ Etymology 2 only.
- Caferoğlu, Ahmet (1968), “çaḳır”, in Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü (Türk Dil Kurumu Yayınları; 260) (in Turkish), Istanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi, page çaḳır
- Wilkens, Jens (2021), “(1) čakır, č(a)kir ~ č(a)k(i)r ~ čakir”, in Handwörterbuch des Altuigurischen (in German), Göttingen: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, page (1) čakır, č(a)kir ~ č(a)k(i)r ~ čakir
Categories:
- Old Uyghur terms inherited from Proto-Common Turkic
- Old Uyghur terms derived from Proto-Common Turkic
- Old Uyghur lemmas
- Old Uyghur adjectives
- Old Uyghur terms with rare senses
- Old Uyghur terms with usage examples
- Old Uyghur terms borrowed from Tocharian B
- Old Uyghur terms derived from Tocharian B
- Old Uyghur terms derived from Sogdian
- Old Uyghur terms derived from Sanskrit
- Old Uyghur terms derived from Proto-Indo-Iranian
- Old Uyghur nouns
- oui:Weapons
- oui:Religion
- oui:Buddhism