Appendix:Kujarge word list
Appearance
The following word list of Kujarge is from Doornbos (1981).
List
[edit]| No. | Gloss | Kujarge | Notes |
|---|---|---|---|
| 1 | all | — | |
| 2 | ashes | buso | |
| 3 | bark | kuránu | |
| 4 | belly | (kaya), dio | (dio = Fur) |
| 5 | big | ulul | |
| 6 | bird | muŋgo ~ miŋgi | |
| 7 | bite | kaɗambida [imperative singular]; kaɗamonɪra [imperative plural] | |
| 8 | black | kálámàdù | |
| 9 | blood | ɪbɪrí | |
| 10 | bone | (kaɟeɟa), kàyɛ́ya | |
| 11 | breast, breasts | féfè | |
| 12 | burn | ɟɔralɪna [imp. sg.]; ɟɔrdɪna [imp. pl.] | |
| 13 | claw, talon | kuranu ~ kɪrwini | |
| 14 | cloud | (aŋgarma), aŋgirima | |
| 15 | cold | agakilla | |
| 16 | come | ɟíà [imp. sg.]; ɟona [imp. pl.] | |
| 17 | cut | anɟɔrli [imp. sg.]; anɟɔdɪna [imp. pl.] | |
| 18 | die | maat (Arabic) | |
| 19 | dog | ɓʷa ~ ɓuha | |
| 20 | drink | gomi [imp. sg.]; gomanna [imp. pl.] | |
| 21 | dry | fàɟá | |
| 22 | ear | kumayo ~ kime | |
| 23 | eat | (tona), tuye [imp. sg.]; tuwona [imp. pl.] | |
| 24 | egg | kiliɟè | |
| 25 | eye | kunɟu | |
| 26 | fat, n. | kuno | |
| 27 | feather | tíyè | |
| 28 | fire | tawe | |
| 29 | fish, n. | bùɟá | |
| 30 | fly, n. | kibiya | |
| 31 | foot | kàré | |
| 32 | give | buruno [imp. pl.?]; bure [imp. sg.?], birini [imp. pl.] | |
| 33 | go | iɟi [imp. sg.]; ucɔmo [imp. pl.] | |
| 34 | good | tiliya (± Fur) | |
| 35 | grass | kaɲa | |
| 36 | hair (head) | tiye | (= 'feather') |
| 37 | hand | (afibu), ʌfɔ ~ ʌfɔŋge | |
| 38 | head | (akaɟo), áke ~ akaɟe | |
| 39 | hear | aɟigala [imp. sg.]; aɟugɔna [imp. pl.] | |
| 40 | heart | karla | |
| 41 | horn | gapfe, gaffa | |
| 42 | I | annu | |
| 43 | kill | donɪra [imp. pl.?], duda [imp. sg.]; duɲure [imp. pl.?] | |
| 44 | knee | (gufe), gife | |
| 45 | know | kawanawe ~ kawananɪra | ('Do you know him?') |
| 46 | leaf | gulumbayo | |
| 47 | liver | (kulma), karle | |
| 48 | long | kaɲire | |
| 49 | louse | bíità | |
| 50 | many | waáʃà | |
| 51 | meat | kwé | |
| 52 | moon | tìré | |
| 53 | mountain | ŋaŋaru | (= Sinyar 'stone') |
| 54 | mouth | apa | |
| 55 | name, n. | rúwà | |
| 56 | neck | kiida | |
| 57 | new | kalike | |
| 58 | night | gurumba | |
| 59 | nose | kaata | |
| 60 | one | kurwo, kirre | |
| 61 | other | kurbiya (?) | |
| 62 | person | wulu ~ wal(a) | |
| 63 | rain, n | bu | |
| 64 | red | kàánde | |
| 65 | road | buka(ru) | |
| 66 | root | gadarra | |
| 67 | sand | alala | (= Daju 'river') |
| 68 | say | dɛbɛ [imp. sg.]; dɔbʷena [imp. pl.] | |
| 69 | see | wunida [imp. sg.]; wununida [imp. pl] | |
| 70 | seed | uso | |
| 71 | sit | (gɛriɲ), garɲe [imp. sg.]; gʌryɔna [imp. pl.] | |
| 72 | skin | mʌrdi ~ mʌrde | |
| 73 | sleep | gatalɔ [imp. sg.]; gatalɪna [imp. pl.] | |
| 74 | small | kaɲɪ | |
| 75 | smoke, n. | kaɟìé | |
| 76 | snake | ɲɪtida ~ ɲɪtina | |
| 77 | stand up | wusi [imp. sg.]; wusugɔna [imp. pl.] | |
| 78 | star | dɛ̀réré | |
| 79 | stone | tɛgégà | |
| 80 | sun | ʌfʌr | |
| 81 | swim | oomni | (= Arabic) |
| 82 | tail | kayé | |
| 83 | thin | ɲɛrérà | |
| 84 | this | agu | |
| 85 | thou | nɪgi | |
| 86 | three | ubo | |
| 87 | tongue | aliŋati | |
| 88 | tooth | kiya | |
| 89 | tree | kaʃíè | |
| 90 | two | giriya, kurro | |
| 91 | warm, adj. | kawe | |
| 92 | water | ʃia | |
| 93 | we | ? | |
| 94 | wet | karaandi | (= 'green') |
| 95 | what? | ŋgayna | |
| 96 | white | kábuːr | (= Sinyar 'ashes') |
| 97 | who? | ye | |
| 98 | woman | ka ~ kamma | |
| 99 | work, vb | kɛɲeni [imp. sg.]; kɛɲenona [imp. pl.] | |
| 100 | ye | — | |
| 101 | back (body) | kʌrwe | |
| 102 | bad | tiliyawé | (= 'not good') |
| 103 | bed | aŋgereeb | (= Arabic) |
| 104 | blow | mebe [imp. sg.]; mo [imp. pl.] | |
| 105 | boy | ɟurdi ~ ɟiraːndi | |
| 106 | breathe | wʌrdide [imp. sg.]; wɔrdude [imp. pl.] | |
| 107 | bring here | buruno [imp. sg.?]; birini [imp. pl.?] | |
| 108 | buttock | giffeba ~ giffebe | |
| 109 | catch, tr | andɛdi [imp. sg.]; andɔde [imp. pl.] | |
| 110 | clean | tiliya | (= 'good') |
| 111 | cow | keɟa ~ kúɟò | |
| 112 | crooked | ardoda, ardona | |
| 113 | dig | afure [imp. sg.]; afɔrona [imp. pl.] | (= Arabic) |
| 114 | dirty | tiliyawé | (= 'bad') |
| 115 | down | garɲi | |
| 116 | earth, soil | kiye, kiya | |
| 117 | elbow | guruwo ~ guro | |
| 118 | enter, go in | ɟiya [imp. sg.]; ɟuwona [imp. pl.] | |
| 119 | exit, go out | guru [imp. sg.]; gurona [imp. pl.] | |
| 120 | face | wɔɟiye | (= Arabic) |
| 121 | fall | apaɲe [imp. sg.]; apaɲa [imp. pl.] | |
| 122 | far | afaɲɔga | |
| 123 | fat, thick | kabaru | |
| 124 | fear | karla kubaru | (= 'swollen heart') |
| 125 | feces | wʌto | |
| 126 | five | biɟa | |
| 127 | four | fada | |
| 128 | full | uɓu | |
| 129 | goat | kɛ́wè ~ kɛ̀wé | |
| 130 | gourd | ə̀ʃíè | |
| 131 | granary | turdi | |
| 132 | green | karaandi | (= 'wet') |
| 133 | hard (not soft) | kɪrla | |
| 134 | hate | — | (= Arabic) |
| 135 | heavy | kugola | |
| 136 | here | ɪbi | |
| 137 | hat | uwo, ditɔŋ | |
| 138 | honey | adwiye | |
| 139 | house | kuro ~ kire | |
| 140 | how? | ŋgɛŋgɛ dɛga | |
| 141 | how many? | ŋgaynaŋ ŋgaynaŋ | |
| 142 | inside | ɪndidi | |
| 143 | jump | ardi [imp. sg.]; ardo [imp. pl.] | |
| 144 | laugh | dawani [imp. sg.]; dawanuka [imp. pl.] | |
| 145 | left (not right) | idiyo (?) | |
| 146 | live, dwell | kurodi (?) | |
| 147 | love | nɪndɔga | (= 'want, vb.') |
| 148 | man | nigi ~ noga | |
| 149 | milk | keba | |
| 150 | near | nigila | |
| 151 | now | kitɔgula | |
| 152 | old | kitɔbɔnu | |
| 153 | to open | febene | |
| 154 | outside | kigi | |
| 155 | penis | ɔgur | |
| 156 | pour | buruno | (= 32) |
| 157 | pull | ɟɪllidi | |
| 158 | push | aɟɛri | |
| 159 | rainy season | ɓu ɔgɔ | (= 'rain came') |
| 160 | rat | afuɲe ~ afaɲa | |
| 161 | right (not left) | idiye, idey (?) | |
| 162 | river | gùlá | |
| 163 | rope | bɔɲe ~ bɔɲa | |
| 164 | rotten | afaɲa | |
| 165 | rub | fèbèɟé | |
| 166 | run | ŋgúrú | |
| 167 | salt | karkade | (= Daju) |
| 168 | scratch | garɲile | |
| 169 | sew | gaɲire | |
| 170 | sharp | mungasɪne | |
| 171 | short | kamori | |
| 172 | shoulder | gurso ~ gursoma | |
| 173 | to shut | gumure [imp. sg.]; agumuri [imp. pl.] | |
| 174 | sky | diɲa | (= 'world' Arabic) |
| 175 | to smell | kɪrna | |
| 176 | smooth | tiliya | (= 'good') |
| 177 | soft | tiliya | (= 'good') |
| 178 | spear | kuwe ~ kuweyo | |
| 179 | stick, n. | ndoro ~ ndornega | |
| 180 | straight | ɪɟa | |
| 181 | take away | mɛdɛgi [imp. sg.]; mɛdɛgona [imp. pl.] | |
| 182 | ten | kʌrup | |
| 183 | that | àtá | |
| 184 | there | ɪndi | |
| 185 | throw, vb | tàgí [imp. sg.]; tagona [imp. pl.] | |
| 186 | tie, vb | adodena | |
| 187 | tomorrow | malaguma | |
| 188 | turn | — | |
| 189 | turtle | fege | |
| 190 | up | nigi | |
| 191 | urine | fidiɟi | |
| 192 | vulva | ɲɛrauʷ | |
| 193 | want, vb | nɪndɔga | (= 'love') |
| 194 | when? | — | |
| 195 | where? | — | |
| 196 | why? | ŋgayna | |
| 197 | wind, n. | usmala | |
| 198 | woods | kulla | |
| 199 | yellow | kalamadu | |
| 200 | yesterday | bebene | |
| A.1 | one | (kurwo), kɪrre | |
| A.2 | two | (giriya), kurro | |
| A.3 | three | ubo | |
| A.4 | four | fada | |
| A.5 | five | (biya), biɟa | |
| A.6 | six | (gamgubo), aŋgogɔbo | |
| A.7 | seven | (gafadagubo), aŋgofadagɔbo | |
| A.8 | eight | bebene | |
| A.9 | nine | tɪssa | (= Arabic) |
| A.10 | ten | kʌrup | |
| B.1 | 1sg | ánnù | |
| B.2 | 2sg | (niki), nigi | |
| B.3 | 3sg | (nili), era | |
| B.4 | 1pl | (kɔne), ànnú | |
| B.5 | 2pl | (kɔniŋ), ege | |
| B.6 | 3pl | ere |
References
[edit]- Doornbos, Paul. 1981. Field notes on Kujarge, language metadata, 200-word list plus numerals and pronouns. 7pp.