Jump to content

miesiąc

From Wiktionary, the free dictionary
See also: mięsiąc

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]
Etymology tree
Proto-Indo-European *meh₁-?
Proto-Indo-European *mḗh₁n-s-n̥-kos
Proto-Balto-Slavic *mḗˀsinkas
Proto-Slavic *měsęcь
Old Polish miesiąc

    Inherited from Proto-Slavic *měsęcь. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE) /mʲɛɕɑ̃t͡sʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /mʲɛɕɑ̃t͡sʲ/

    Noun

    [edit]

    miesiąc m inan

    1. (attested in Lesser Poland) month (one of twelve divisions of a year)
      • 1880-1894 [1400], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[2], volume III, Krakow, Czchów, page 188:
        Pany Wlodkowa drzewey, nysz wischla trzsi lyata a trzsy myesance, Staschca... pozwala yest
        [Pani Włodkowa drzewiej, niż wyszła trzy lata a trzy miesiące, Staszka... pozwała jest]
    2. (attested in Lesser Poland) the Moon (the Earth's largest natural satellite)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 8, 4, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Vzrzø... mesøcz y gwazdy (lunam et stellas)
        [Uźrzę... miesiąc i gwiazdy (lunam et stellas)]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 17, 3:
        Gidøczi slvzicz czvdzim bogom..., tocz iest slvnczv y myoszøczv (solem et lunam)
        [Jidęcy służyć cudzym bogom..., toć jest słuńcu i miesiącu (solem et lunam)]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[3], page 74:
        Potym ona drzewa rzymska, ktoresch szye (pro szą) szvany sloncze y myeszyądz (illae quondam arbores solis atque lunae), davaly odpovyedanye lyvdv pospolnemv vtenczass
        [Potym ona drzewa rzymska, zwany Słońce i Miesiąc wtenczas (illae quondam arbores solis atque lunae), ktoreż są dawały odpowiedanie ludu pospolnemu]
    3. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) crescent, half-moon (figure of a half-moon)
      • 1864 [15th century], Jan Długosz, edited by Aleksander Przezdziecki, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis nunc primum e codice autographo‎[4], volume III, Krakow, page 354:
        A thu stoy *myoszandz y gwyaszdy napyszane
        [A tu stoji miesiąc i gwiazdy napisane]
      • 1901 [1400], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 80:
        Myeszacz signaculum (elemosyna viri quasi signaculum cum ipso Ecclus 17, 18)
        [Miesiąc signaculum (elemosyna viri quasi signaculum cum ipso Ecclus 17, 18)]
      • 1878-1889 [1413], Archiwum Komisji Historycznej‎[5], volume III, Greater Poland, page 307:
        Janusz yest... naszego clenota: meszancz, gwaszda na sczicze
        [Janusz jest... naszego klenota: miesiąc, gwiazda na szczycie]

    Derived terms

    [edit]
    adjectives
    nouns

    Descendants

    [edit]

    References

    [edit]
    • Boryś, Wiesław (2005), “miesiąc”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    • Bańkowski, Andrzej (2000), “miesiąc”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “miesiąc”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

    Polish

    [edit]
    Polish Wikipedia has an article on:
    Wikipedia pl

    Alternative forms

    [edit]

    Etymology

    [edit]
    Etymology tree
    Proto-Indo-European *meh₁-?
    Proto-Indo-European *mḗh₁n-s-n̥-kos
    Proto-Balto-Slavic *mḗˀsinkas
    Proto-Slavic *měsęcь
    Old Polish miesiąc
    Polish miesiąc

      Inherited from Old Polish miesiąc.

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɛɕɔnt͡s
      • Syllabification: mie‧siąc

      Noun

      [edit]

      miesiąc m inan (diminutive miesiączek or (dialectal) miesiącyk, abbreviation mies. or m-c)

      1. month (one of twelve divisions of a year)
        1. (Northern Borderlands, Lithuania) used after the name of a month
          w maju miesiącu ― in May (literally, “in the month (of) May”)
      2. month (period of 30 days, 31 days, or some alternation thereof)
      3. (poetic or dialectal, Eastern Greater Poland, Szołajdy, Far Masovian, Ciechanów, Podlachia, Drohiczyn, Łowicz, Western Kraków, Żarki, Siewierz, Pilica, Krzęcin, Lasovia, Western Lublin, Eastern Lublin, Lublin Voivodeship, Nadrybie-Dwór) moon (the Earth's largest natural satellite)
        Synonyms: księżyc, Srebrny Glob
        po miesiącu (Eastern Greater Poland, Szołajdy, Eastern Lublin, Nadrybie-Dwór) ― in moonlight
        nowy miesiąc (Western Kraków) ― first quarter (of the moon's cycle)
        • 1929, Julian Tuwim, Czyhanie na Boga, page 61:
          Świec nie zapalajcie,
          Bo wam miesiąc osrebrzy łagodnie świetlice.
          Don't light candles,
          Because the moon will gently silver the day-rooms for you.
      4. (Middle Polish) menstruation
        Synonyms: ciota, ciotka, menstruacja, miesiączka, okres, period

      Usage notes

      [edit]

      In many dialects, this term dominates over księżyc in the meaning moon, and księżyc is rarely used.

      Declension

      [edit]
      Declension of miesiąc
      singular plural
      nominative miesiąc miesiące
      genitive miesiąca miesięcy
      dative miesiącowi miesiącom
      accusative miesiąc miesiące
      instrumental miesiącem miesiącami
      locative miesiącu miesiącach
      vocative miesiącu miesiące

      Derived terms

      [edit]
      adjective
      adverbs
      nouns
      verbs

      Trivia

      [edit]

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), miesiąc is one of the most used words in Polish, appearing 28 times in scientific texts, 228 times in news, 27 times in essays, 28 times in fiction, and 19 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 330 times, making it the 153rd most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      [edit]
      1. ^ Ida Kurcz (1990), “miesiąc”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego

      Further reading

      [edit]
      • Modern Standard Polish:
        • “miesiąc”, in Wielki słownik języka polskiego‎[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “miesiąc”, in Polish dictionaries at PWN‎[7] (in Polish)
        • Woliński, Marcin; Saloni, Zygmunt; Wołosz, Robert; Gruszczyński, Włodzimierz; Skowrońska, Danuta; Bronk, Zbigniew (2020), “miesiąc”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[8], 4. online edition, Warszawa
      • Middle Polish:
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1903), “miesiąc”, in Hieronim Łopaciński, Wacław Taczanowski, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 3: L do O, Kraków: Akademia Umiejętności, page 157
        • Marzena Kozanecka-Zwierz, Magdalena Bartosiewicz, Renata Marciniak-Firadza, editors (2014), “miesionc, miesunc”, in Gwara – Księżaków "język ojczysty" Dziedzictwo regionu łowickiego (in Polish), Łowicz: Muzeum w Łowiczu, →ISBN, page 41
        • Halina Świderska (1929), “ḿeśůnc”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 116
      Retrieved from "https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=miesiąc&oldid=90830805"