nakładać
Jump to navigation
Jump to search
See also: nakladač
Old Polish
[edit]Etymology
[edit]From na- + kładać. First attested in 1392.
Pronunciation
[edit]Verb
[edit]nakładać impf
- (attested in Greater Poland) to spend (e.g. money), to pay
- 1888 [1392], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[1], Greater Poland, page 66:
- Iaco Drogoslaw wippusczil bratu ty dzedziny i ne chczal na ne nakladacz
- [Jako Drogosław wypuścił bratu ty dziedziny i nie chciał na nie nakładać]
- (attested in Masovia) to compensate; to cover a cost
- 1920 [1406], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 765, Płońsk:
- Iaco mne Woyczech szlubil nacladacz, ch[t]ora bi bila scoda w dzedzine... Iaco przes mø Woyczech szlubil nacladacz
- [Jako mnie Wojciech śubił nakładać, ch[t]ora by była szkoda w dziedzinie... Jako przes mię Wojciech ślubił nakładać]
- (attested in Greater Poland) to trade, to peddle
- 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 53:
- Yesthly pyrwey zony rzeczy chowal (sc. mąż) oszobnye y odloszyl dzyeczyam, czo yesth gye myal s pyerwsza zona, ale yesthly gye wmyeszal w obeszczye y nakladal albo thargowal, tho yesth ysz szye gymy obchodzyl, thedy po gyego szmyerczy maya zoszthacz... poszlyedney zenye
- [Jestli pirwej żony rzeczy chował (sc. mąż) osobnie i odłożył dzieciam, co jest je miał z pierwszą żoną, ale jestli je wmieszał w obeście i nakładał albo targował, to jest iż sie jimi obchodził, tedy po jego śmierci mają zostać... pośledniej żenie]
- (of ears, attested in Sieradz-Łęczyca) to adjust; to straighten
- 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[2], [3], [4], volume XXII, Łęczyca, page 16:
- Simea de turpi queritur nate, porrigit, naklada, aures vvlpes nec recipit mente sed aure preces
- [Simea de turpi queritur nate, porrigit, nakłada, aures vvlpes nec recipit mente sed aure preces]
Derived terms
[edit]noun
Related terms
[edit]adjective
verbs
Descendants
[edit]- Polish: nakładać
References
[edit]- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “nakładać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish nakładać. By surface analysis, na- + kładać.
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /naˈkwa.dat͡ɕ/
- (Middle Polish) IPA(key): /naˈkɫa.dat͡ɕ/
Audio: (file) - Rhymes: -adat͡ɕ
- Syllabification: na‧kła‧dać
Verb
[edit]nakładać impf (perfective nałożyć)
- (transitive) to apply, to put on, to dab (e.g. sunscreen) [with instrumental ‘with what’] [with na (+ accusative) ‘onto what’]
- (transitive) to put on, to dress (to put clothing either on oneself or another) [with dative ‘whom’] [with na (+ accusative) ‘onto what’]
- (transitive) to ladle, to put into (to place into a container or dish) [with accusative] or [with genitive ‘what’], [with dative ‘for whom’], [with na (+ accusative) ‘into what’]
- (transitive) to impose (to enforce, compel to behave in a certain way) [with na (+ accusative) ‘on whom’]
- (transitive) to burden, to load (to impose a load)
- (transitive, obsolete) to add too much of something, to put too much
- (transitive, obsolete) to accustom (to get someone used to something)
- Synonym: przyzwyczajać
- (transitive, Middle Polish) to pay; to cover a charge or cost
- Synonym: łożyć
- (transitive, Middle Polish) to fill up
- Synonym: napełniać
- (intransitive, Middle Polish) to make contact with, to contact; to hold a conversation; to proceed
- (transitive, Middle Polish) used as a light verb
- (reflexive with się) to overlap (to extend over and partly cover something) [with na (+ accusative) ‘onto what’]
- Synonyms: zakładać się, zbiegać się
- (reflexive with się) to overlap (to happen at the same time) [with na (+ accusative) ‘onto what’]
- (reflexive with się, obsolete) to become accustomed, to get used to
- Synonym: przyzwyczajać się
Conjugation
[edit]Derived terms
[edit]adjectives
nouns
verbs
- nakładać kaganiec impf, nałożyć kaganiec pf
Related terms
[edit]adjectives
adverbs
nounss
verbs
Further reading
[edit]- nakładać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- nakładać in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “nakładać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “nakładać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “NAKŁADAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 2016 September 5
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “nakładać”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “nakładać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “nakładać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 84
Categories:
- Old Polish terms prefixed with na-
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Masovia Old Polish
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms prefixed with na-
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/adat͡ɕ
- Rhymes:Polish/adat͡ɕ/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish transitive verbs
- Polish terms with obsolete senses
- Middle Polish
- Polish intransitive verbs
- Polish reflexive verbs