pchła

See also: pchla, pchlą, and pchłą

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *plus-

Proto-Balto-Slavic *blúšāˀ

Proto-Slavic *blъxà

Old Polish pchła

Inherited from Proto-Slavic *blъxà. First attested in c. 1455.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /pxɫa/
• IPA^(key): (15^th CE) /pxɫa/

Noun

pchła f

1. human flea (Pulex irritans)
   • 1930 [c. 1455], “I Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 26, 20:

     A to iusz nye bødz przelyana krew ma na zemyø przed panem mim bo wiszedl krol israhelsky abi szukal pchli sziwey iako szukaiø kuropatwi na gorach

     [A *to już nie bądź przelana krew ma na ziemię przed Panem mym, bo wyszedł krol israhelski, aby szukał pchły *żywej, jako szukają kuropatwy na gorach”.]

   • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[1], number 1457:

     Pulex pchla

     [Pulex pchła]

Declension

Declension of pchła

	singular	dual	plural
nominative	pchła	—	—
genitive	pchły	—	—
dative	—	—	—
accusative	—	—	—
instrumental	—	—	—
locative	—	—	—
vocative	—	—	—

Descendants

• Polish: pchła, pcha (Podhale, Zakopane), błycha (Western Kraków), blecha (Zagórze)
• Silesian: błecha, blecha

References

• Boryś, Wiesław (2005), “pchła”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “pchła”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “pchła”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Brückner, Aleksander (1927), “pchła”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• S. Urbańczyk, editor (1970), “pchła”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 6, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 61
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “pchła”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “pchła”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Alternative forms

• pcha (Podhale, Zakopane)
• błycha (Western Kraków)
• blecha (Zagórze)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *plus-

Proto-Balto-Slavic *blúšāˀ

Proto-Slavic *blъxà

Old Polish pchła

Polish pchła

Inherited from Old Polish pchła.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈpxwa/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈpxɫa/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -a
• Syllabification: pchła

Noun

pchła f (diminutive pchełka, related adjective pchli)

1. flea (a small, wingless, parasitic insect of the order Siphonaptera, renowned for its bloodsucking habits and jumping abilities)
   1. (Middle Polish, figuratively) flea (miserable, insignificant person)

Declension

Declension of pchła

	singular	plural
nominative	pchła	pchły
genitive	pchły	pcheł
dative	pchle	pchłom
accusative	pchłę	pchły
instrumental	pchłą	pchłami
locative	pchle	pchłach
vocative	pchło	pchły

Middle Polish:

Attested forms of pchła

	singular	plural
nominative	pchła	pchły
genitive	pchły	płech/błech
dative	—	pchłam/pchłóm
accusative	pchłę	pchły
instrumental	—	—
locative	—	—
vocative	—	—

• In the Central Greater Poland dialect (Kalisz), the genitive plural may be formed as pkieł.
• In the Babia Góra dialect (Skawica), the genitive plural may be formed as pchów.
• In the Western Kraków dialect (Zebrzydowice), the genitive plural may be formed as płów or płech.
• In the Podhale dialect (Zakopane) and Northern Borderlands dialect (Lithuania), the genitive plural may be formed as płech.

Derived terms

adjectives

• przeciwpchelny

Related terms

adverbs

• przeciwpchelnie

noun

• pchli targ

verb

• odpchlić

Further reading

• “pchła”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[2] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “pchła”, in Polish dictionaries at PWN‎^[3] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “pchła”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “PCHŁA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 05.03.2015
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “pchła”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “pchła”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “pchła”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 100
• Jan Karłowicz (1906), “pchła”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 66