pogoda

See also: pogodą

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *h₂ep

Proto-Indo-European *-o

Proto-Indo-European *h₂epó

Proto-Indo-European *h₂pó

Proto-Balto-Slavic *pa

Proto-Slavic *po

Proto-Slavic *po-

Proto-Indo-European *gʰedʰ-

Proto-Indo-European *gʰodʰ-der.

Proto-Balto-Slavic *gad-der.

Proto-Slavic *godìti

Proto-Slavic *pogodìtideverb.

Proto-Slavic *pogoda

Old Polish pogoda

Inherited from Proto-Slavic *pogoda. First attested in 1471. By surface analysis, deverbal from pogodzić.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /pɔɡɔda/
• IPA^(key): (15^th CE) /pɔɡɔda/

Noun

pogoda f

1. (hapax legomenon) opportunity, opportune moment
   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 120:

     Oportunitatem pogody aut czaschv, aut przistampv

     [Oportunitatem pogody aut czasu, aut przystępu]

Declension

Declension of -

	singular	dual	plural
nominative	—	—	—
genitive	pogody	—	—
dative	—	—	—
accusative	—	—	—
instrumental	—	—	—
locative	—	—	—
vocative	—	—	—

Derived terms

nouns

• niepogoda

Descendants

• Polish: pogoda
• Silesian: pogoda

References

• Boryś, Wiesław (2005), “pogoda”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “pogoda”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “pogoda”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Brückner, Aleksander (1927), “godzić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• S. Urbańczyk, editor (1972), “pogoda”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 6, Wrocław, Warsaw, Kraków, Gdańsk: Polish Academy of Sciences, page 295
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “pogoda”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “pogoda”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *h₂ep

Proto-Indo-European *-o

Proto-Indo-European *h₂epó

Proto-Indo-European *h₂pó

Proto-Balto-Slavic *pa

Proto-Slavic *po

Proto-Slavic *po-

Proto-Indo-European *gʰedʰ-

Proto-Indo-European *gʰodʰ-der.

Proto-Balto-Slavic *gad-der.

Proto-Slavic *godìti

Proto-Slavic *pogodìtideverb.

Proto-Slavic *pogoda

Old Polish pogoda

Polish pogoda

Inherited from Old Polish pogoda. By surface analysis, deverbal from pogodzić Sense 3 is in reference to Pogoda dla bogaczy.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /pɔˈɡɔ.da/

• (Middle Polish) IPA^(key): /pɔˈɡɔ.da/
• (Lesser Poland):
  • (Eastern Kraków) IPA^(key): [pɔˈɡɔ.dɘ]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɔda
• Syllabification: po‧go‧da

Noun

pogoda f (related adjective pogodowy)

1. (uncountable) weather (atmospheric conditions at a specific time and place)

   Synonym: aura

   prognoza pogody ― weather forecast

   1. (uncountable) good weather (atmospheric conditions as sunny and without precipitation)

      Antonym: niepogoda

      1. (Eastern Kraków, Gdów, Bochnia, in the plural) good weather
   2. (countable) weather (television program in which a weather forecast is presented)
2. (uncountable) peace of mind, calmness (state of mind characterized by peace and joy)

   Hypernym: spokój

4. (uncountable) opportunity (favorable conditions for an activity or event) [with dla (+ genitive) ‘for whom’]
5. (obsolete, countable) opportunity (right time to do something)

   Synonyms: okazja, sposobność

Declension

Declension of pogoda

	singular	plural
nominative	pogoda	pogody
genitive	pogody	pogód
dative	pogodzie	pogodom
accusative	pogodę	pogody
instrumental	pogodą	pogodami
locative	pogodzie	pogodach
vocative	pogodo	pogody

Middle Polish:

Attested forms of pogoda

	singular	plural
nominative	pogoda	pogody
genitive	pogody	pogód
dative	pogodzie	—
accusative	pogodę	pogody
instrumental	pogodą	pogodami
locative	pogodzie	—
vocative	—	—

Derived terms

adjectives

• pogodny

adverbs

• (dialectal) pogodę

nouns

• barowa pogoda
• pogoda w kratkę
• psia pogoda

verbs

• rozpogodzić pf, rozpogadzać impf
• wypogodzić pf, wypogadzać impf

Further reading

• Modern Standard Polish:
  • “pogoda”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[1] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
  • “pogoda”, in Polish dictionaries at PWN‎^[2] (in Polish)
  • Woliński, Marcin; Saloni, Zygmunt; Wołosz, Robert; Gruszczyński, Włodzimierz; Skowrońska, Danuta; Bronk, Zbigniew (2020), “pogoda”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎^[3], 4. online edition, Warszawa
• Middle Polish:
  • Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “pogoda”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
  • “POGODA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 22.09.2023
• Historic dictionaries:
  • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “pogoda”, in Słownik języka polskiego
  • Aleksander Zdanowicz (1861), “pogoda”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
  • A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “pogoda”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 463
• Dialectal dictionaries:
  • Jan Karłowicz (1906), “pogoda”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 209