qurtarmaq

Azerbaijani

Other scripts

Cyrillic		гуртармаг
Arabic		قورتارماق

Etymology

From the same root as qurtulmaq (“to be saved”). Cognate with Old Uyghur [script needed] (qurtɣar-, “to rescue”), Karakhanid [script needed] (qutɣarmāq, “to rescue”), Turkish kurtarmak (“to rescue”), Bashkir ҡотҡарыу (qotqarıw, “to save”), Chuvash хӑтарма (hăt̬arma, “to save”), Kazakh құтқару (qūtqaru, “to save”), Kyrgyz куткаруу (kutkaruu, “to save, rescue”), Turkmen gutarmak (“to end, finish”), Uyghur قۇتقازماق (qutqazmaq, “to rescue”), Uzbek qutqarmoq.

The slang sense is probably a semantic loan from Russian кончать (končatʹ).

Pronunciation

• IPA^(key): [ɡurtɑrmɑχ], [kutarˈmɑχ]
• Hyphenation: qur‧tar‧maq

• Audio (Baku):

  (file)

Verb

qurtarmaq

1. to save
   1. (transitive) to save, rescue

      canını qurtarmaq ― to escape with life and limb (literally, “to save one's life”)

      Yanğınsöndürənlər körpəni ölümdən qurtarıblar ― The firefighters saved the baby from death

      Synonym: xilas etmək

   2. (transitive) to relieve, free, to release (someone) from or of a difficulty, unwanted task, responsibility etc.
      • 1911, Məmməd Səid Ordubadi, “Məqsədin Ərzi”, in Qanlı Sənələr‎^[1], →ISBN, archived from the original on 27 October 2017; republished as Qanlı İllər, Baku: Qafqaz, 2007, page 7:

        Bunu da bütün Qafqaz millətləri bilməlidir: mənim bu əsəri yazmaqda məqsədim millətimizi məsuliyyətdən qurtarmaq, insanpərvər kimi tanıtmaq, həmçinin erməni qonşuları məsul tutmaq, vəhşi və insaniyyətdən uzaq bir varlıq kimi nişan vermək də deyil.

        Hence, all nations of Caucasus need to know this: my goal with writing this book is not to free our nation of responsibility or to present it as a humanitarian one, while holding Armenian neighbors responsible, pointing them out as savages, distant from any humanity.

      çətinliklərdən qurtarmaq ― to relieve [from] difficulties

   3. (only with can) to get rid of something annoying, never have to see something again (expression)

      canımız qurtarsın ― so we never have to deal with it again; so we get rid of it etc.

      Sən Allah xahişini artıq yerinə yetir, canımız qurtarsın.

      For God's sake, comply with his/her request already, so we get rid of it.

2. to finish
   1. (transitive) to finish, complete
      • 1899, Nariman Narimanov, Türk-Azərbaycan diliniŋ müxtəsər sərf-nəhvi [Concise grammar of the Azerbaijani Turkic language] 21:

        حسین درسلرینی قورتاردی.

        Hüseyn dərslərini qurtardı.

        Husayn has finished his homework.

      O hələ məktəbi qurtarmayıb. ― S/he hasn't finished school yet.

      Işini qurtarandan sonra mənə zəhmət olmasa zəng vur. ― When you finish your work, please give me a call.

      Synonyms: bitirmək, başa vurmaq

      Antonym: başlamaq

   2. (intransitive) to end, finish, run out, run out of
      • 2009 October 22, Azadlıq Radiosu‎^[2], retrieved 10 March 2018:

        Neft qurtaranda nə baş verə bilər?

        What can happen when the oil runs out?

      Gec gəlib çıxmısan, kino artıq qurtardı. ― You turned up too late, the movie has already finished.

      Benzinim qurtarır, gərək gedim maşına benzin vurum. ― I'm running out of gas, I should go refuel the car.

      Qurtardı getdi! (expression) ― That's it! Basta! etc.

      Synonyms: bitmək, başa çatmaq, sona çatmaq, tükənmək

   3. After a converb (ending in -ib; see other forms there): indicates the completion of the action.
      • 2017 December 21, Cəlli Komradlı, “Kitab mənim həyatıdmır”, in Qəbələ qəzeti‎^[3], Qəbələ, page 5:

        Elə vaxtlarım olub ki, 300-400 səhifəlik kitabı birnəfəsə - yemədən, içmədən, dincəlmədən oxuyub qurtarmışam.

        There were times when I finished reading books of 300-400 pages in one breath, without eating, drinking or resting.

      Çörəyini tez yeyib qurtarmışdı ― S/he quickly ate up the bread.

   4. (intransitive, slang) to ejaculate, to cum

Conjugation

Conjugation of qurtarmaq

Positive conjugation subject non-past participle qurtaran subject past participle qurtarmış subject future definite participle qurtaracaq non-subject future participle (mənim +) qurtaracağım (sənin +) qurtaracağın (onun +) qurtaracağı (bizim +) qurtaracağımız (sizin +) qurtaracağınız (onların +) qurtaracağı or qurtaracaqları non-subject past participle (mənim +) qurtardığım (sənin +) qurtardığın (onun +) qurtardığı (bizim +) qurtardığımız (sizin +) qurtardığınız (onların +) qurtardığı or qurtardıqları converb qurtarıb general temporal participle qurtaranda participle of intensification qurtardıqca specific temporal participle qurtararkən reduplicated participle qurtara-qurtara modal participle qurtararaq infinitive qurtarmaq verbal noun qurtarma singular plural first second third first second third indicative present simple qurtarıram qurtarırsan qurtarır qurtarırıq qurtarırsınız qurtarırlar perfect 1 qurtarmışam qurtarmısan, qurtarmışsan* qurtarmışdır qurtarmışıq qurtarmısınız, qurtarmışsınız* qurtarmışlar perfect 2 – qurtarıbsan qurtarıb(dır) – qurtarıbsınız qurtarıb(dır)lar past simple qurtardım qurtardın qurtardı qurtardıq qurtardınız qurtardılar continuous qurtarırdım qurtarırdın qurtarırdı qurtarırdıq qurtarırdınız qurtarırdılar perfect qurtarmışdım qurtarmışdın qurtarmışdı qurtarmışdıq qurtarmışdınız qurtarmışdılar future definite qurtaracağam qurtaracaqsan, qurtarassan qurtaracaq qurtaracağıq qurtaracaqsınız, qurtarassız qurtaracaqlar indefinite qurtararam qurtararsan qurtarar qurtararıq qurtararsınız qurtararlar future-in-the-past definite qurtaracaqdım qurtaracaqdın qurtaracaqdı qurtaracaqdıq qurtaracaqdınız qurtaracaqdılar indefinite qurtarardım qurtarardın qurtarardı qurtarardıq qurtarardınız qurtarardılar conditional present qurtarsam qurtarsan qurtarsa qurtarsaq qurtarsanız qurtarsalar past qurtarsaydım qurtarsaydın qurtarsaydı qurtarsaydıq qurtarsaydınız qurtarsaydılar obligational present qurtarmalıyam qurtarmalısan qurtarmalıdır qurtarmalıyıq qurtarmalısınız qurtarmalıdırlar past qurtarmalıydım qurtarmalıydın qurtarmalıydı qurtarmalıydıq qurtarmalıydınız qurtarmalıydılar evidential present qurtarırmışam qurtarırmışsan qurtarırmış qurtarırmışıq qurtarırmışsınız qurtarırmışlar past qurtarıbmışam qurtarıbmışsan qurtarıbmış qurtarıbmışıq qurtarıbmışsınız qurtarıbmışlar subjunctive qurtaram qurtarasan qurtara qurtaraq qurtarasınız qurtaralar hortative qurtarasıyam qurtarasısan qurtarasıdır qurtarasıyıq qurtarasısınız qurtarasıdırlar imperative qurtarım qurtar qurtarsın qurtaraq, qurtaralım* qurtarın qurtarsınlar Negative conjugation subject non-past participle qurtarmayan subject past participle qurtarmamış subject future definite participle qurtarmayacaq non-subject future participle (mənim +) qurtarmayacağım (sənin +) qurtarmayacağın (onun +) qurtarmayacağı (bizim +) qurtarmayacağımız (sizin +) qurtarmayacağınız (onların +) qurtarmayacağı or qurtarmayacaqları non-subject participle (mənim +) qurtarmadığım (sənin +) qurtarmadığın (onun +) qurtarmadığı (bizim +) qurtarmadığımız (sizin +) qurtarmadığınız (onların +) qurtarmadığı or qurtarmadıqları converb qurtarmayıb caritive converb qurtarmadan general temporal participle qurtarmayanda participle of intensification qurtarmadıqca specific temporal participle qurtarmayarkən modal participle qurtarmayaraq infinitive qurtarmamaq singular plural first second third first second third indicative present simple qurtarmıram qurtarmırsan qurtarmır qurtarmırıq qurtarmırsınız qurtarmırlar perfect 1 qurtarmamışam qurtarmamısan, qurtarmamışsan* qurtarmamış qurtarmamışıq qurtarmamısınız, qurtarmamışsınız* qurtarmamışlar perfect 2 – qurtarmayıbsan qurtarmayıb(dır) – qurtarmayıbsınız qurtarmayıb(dır)lar past simple qurtarmadım qurtarmadın qurtarmadı qurtarmadıq qurtarmadınız qurtarmadılar continuous qurtarmırdım qurtarmırdın qurtarmırdı qurtarmırdıq qurtarmırdınız qurtarmırdılar perfect qurtarmamışdım qurtarmamışdın qurtarmamışdı qurtarmamışdıq qurtarmamışdınız qurtarmamışdılar future definite qurtarmayacağam qurtarmayacaqsan qurtarmayacaq qurtarmayacağıq qurtarmayacaqsınız qurtarmayacaqlar indefinite qurtarmaram qurtarmarsan, qurtarmazsan qurtarmaz qurtarmarıq qurtarmarsınız, qurtarmazsınız qurtarmazlar future-in-the-past definite qurtarmayacaqdım qurtarmayacaqdın qurtarmayacaqdı qurtarmayacaqdıq qurtarmayacaqdınız qurtarmayacaqdılar indefinite qurtarmazdım qurtarmazdın qurtarmazdı qurtarmazdıq qurtarmazdınız qurtarmazdılar conditional present qurtarmasam qurtarmasan qurtarmasa qurtarmasaq qurtarmasanız qurtarmasalar past qurtarmasaydım qurtarmasaydın qurtarmasaydı qurtarmasaydıq qurtarmasaydınız qurtarmasaydılar obligational present qurtarmamalıyam qurtarmamalısan qurtarmamalı qurtarmamalıyıq qurtarmamalısınız qurtarmamalılar past qurtarmamalıydım qurtarmamalıydın qurtarmamalıydı qurtarmamalıydıq qurtarmamalıydınız qurtarmamalıydılar evidential present qurtarmayırmışam qurtarmayırmışsan qurtarmayırmış qurtarmayırmışıq qurtarmayırmışsınız qurtarmayırmışlar past qurtarmayıbmışam qurtarmayıbmışsan qurtarmayıbmış qurtarmayıbmışıq qurtarmayıbmışsınız qurtarmayıbmışlar subjunctive qurtarmayam qurtarmayasan qurtarmaya qurtarmayaq qurtarmayasınız qurtarmayalar hortative qurtarmayasıyam qurtarmayasısan qurtarmayası qurtarmayasıyıq qurtarmayasısınız qurtarmayasılar imperative qurtarmayım qurtarma qurtarmasın qurtarmayaq qurtarmayalım* qurtarmayın qurtarmasınlar Negative potential conjugation subject non-past participle qurtarammayan subject future definite participle qurtarammayacaq non-subject participle (mənim +) qurtarammadığım (sənin +) qurtarammadığın (onun +) qurtarammadığı (bizim +) qurtarammadığımız (sizin +) qurtarammadığınız (onların +) qurtarammadığı or qurtarammadıqları converb qurtarammayıb caritive converb qurtarammadan general temporal participle qurtarammayanda participle of intensification qurtarammadıqca specific temporal participle qurtarammayarkən modal participle qurtarammayaraq infinitive qurtarammamaq singular plural first second third first second third indicative present simple qurtarammıram qurtarammırsan qurtarammır qurtarammırıq qurtarammırsınız qurtarammırlar perfect 1 qurtarammamışam qurtarammamısan, qurtarammamışsan* qurtarammamışdır qurtarammamışıq qurtarammamısınız, qurtarammamışsınız* qurtarammaşmılar perfect 2 – qurtarammayıbsan qurtarammayıb(dır) – qurtarammayıbsınız qurtarammayıb(dır)lar past simple qurtarammadım qurtarammadın qurtarammadı qurtarammadıq qurtarammadınız qurtarammadılar continuous qurtarammırdım qurtarammırdın qurtarammırdı qurtarammırdıq qurtarammırdınız qurtarammırdılır perfect qurtarammamışdım qurtarammamışdın qurtarammamışdı qurtarammamışdıq qurtarammamışdınız qurtarammamışdılar future definite qurtarammayacağam qurtarammayacaqsan qurtarammayacaq qurtarammayacağıq qurtarammayacaqsınız qurtarammayacaqlar indefinite qurtarammaram qurtarammarsan, qurtarammazsan qurtarammaz qurtarammarıq qurtarammarsınız, qurtarammazsınız qurtarammazlar future-in-the-past definite qurtarammayacaqdım qurtarammayacaqdın qurtarammayacaqdı qurtarammayacaqdıq qurtarammayacaqdınız qurtarammayacaqdılar indefinite qurtarammazdım qurtarammazdın qurtarammazdı qurtarammazdıq qurtarammazdınız qurtarammazdılar conditional present qurtarammasam qurtarammasan qurtarammasa qurtarammasaq qurtarammasanız qurtarammasalar past qurtarammasaydım qurtarammasaydın qurtarammasaydı qurtarammasaydıq qurtarammasaydınız qurtarammasaydılar subjunctive qurtarammayam qurtarammayasan qurtarammaya qurtarammayaq qurtarammayasınız qurtarammayalar imperative qurtarammayım qurtaramma qurtarammasın qurtarammayaq qurtarammayın qurtarammasınlar

* dated or highly formal

Derived terms

• qurtarış
• qurtarıcı
• qurtulmaq
• qurtuluş

Crimean Tatar

Other scripts
Cyrillic	къуртармакъ
Roman

Etymology

Cognate with Turkish kurtarmak.

Pronunciation

• Hyphenation: qur‧tar‧maq

Verb

qurtarmaq

1. to save

Conjugation

Conjugation of qurtarmaq (Northern)

infinitive			qurtarmaq		non-future participle		qurtarğan
gerund			qurtarma		future participle		qurtaracaq
repeated gerund1)			qurtara		way of doing		qurtarıp
temporal gerund			qurtaryatırğanda
			singular			plural
			first	second	third	first	second	third
indicative	present	simple	qurtarırman	qurtarırsıñ	qurtarır	qurtarırmız	qurtarırsız	qurtarırlar
		continuous	qurtaram	qurtarasıñ	qurtara	qurtaramız	qurtarasıñız	qurtaralar
		perfect	qurtarğaman	qurtarğasıñ	qurtarğan	qurtarğamız	qurtarğasız	qurtarğanlar
	past	simple	qurtardım	qurtardıñ	qurtardı	qurtardıq	qurtardıñız	qurtardılar
		continuous	qurtaradım	qurtaradıñ	qurtaradı	qurtaradıq	qurtaradıñız	qurtaradılar
	future		qurtaracakman	qurtaracaksıñ	qurtaracak	qurtaracakmız	qurtaracaksıñız	qurtaracaklar
conditional			qurtarsam	qurtarsañ	qurtarsa	qurtarsaq	qurtarsañız	qurtarsalar
optative			qurtarayım	qurtarasıñ	qurtara	qurtarayıq	qurtarasız	qurtaralar
imperative			–	qurtar	–	–	qurtarın	–

¹⁾Only used for repetitions of a verb.

Related terms

• qurtarma (“salvation, rescue”)

References

• “qurtarmaq”, in Luğatçıq (in Russian)