znać

From Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search
See also: znac

Old Polish[edit]

Etymology[edit]

Inherited from Proto-Slavic *znati. First attested in the 14th century.

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): (10th–15th CE) /znat͡ɕ/
  • IPA(key): (15th CE) /znat͡ɕ/

Verb[edit]

znać impf (frequentative znawać)

  1. (transitive or reflexive with się) to know (to have knowledge of) [+infinitive = to do what]
    • 1981-2001 [1435], Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy polskie w łacińskich kazaniach średniowiecznych, volume II, page 51:
      Ex parte enim cognoscimus, bo snagemy, et ex parte prophetamus (I Cor 13, 9)
      [Ex parte enim cognoscimus, bo znajemy, et ex parte prophetamus (I Cor 13, 9)]
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Latin-Polish-German Florian Psalter]‎[1], Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 1, 7:
      Bo znaie (novit) gospodzin drogą prawich
      [Bo znaje (novit) Gospodzin drogę prawych]
    • 1895 [1448–1450], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, page 36:
      Tha tho nyewyasta od wszego prawa dzedzini they thesz szą [ma] sznacz a wyedzecz bicz odpadlą (quod... se cognoscat cecidisse)
      [Ta to niewiasta od wszego prawa dziedziny tej też się [ma] znać a wiedzieć być odpadłą (quod... se cognoscat cecidisse)]
    • 1930 [Fifteenth century], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[2], 29, 16:
      Bo wy znacze (vos... nostis), kakosmi przebiwali w zemi egipskey
      [Bo wy znacie (vos... nostis), kakosmy przebywali w ziemi ejipskiej]
    • 1895 [1448–1450], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, page 19:
      Przes szescz swyathkow tho maa wczynycz rowney dostoynosczy, czczi y staadla, kthorego sznaan yest bicz sandzą (cuius noscitur fore iudex)
      [Przez sześć świadkow to ma uczynić rownej dostojności, czci i stadła, ktorego znan jest być sędzia (cuius noscitur fore iudex)]
  2. to know (of a language; to be able to speak)
    • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski[3], pages 80, 5:
      Yęzyk, yegosz nye znal (non noverat)
      [Język, jegoż nie znał (non noverat)]
  3. to admit, to confess
    • 1930 [Fifteenth century], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[4], 2, 4:
      Znam (fateor), zesta byla przisla kv mnye, ale nye wyedzalaczem, odkøødsta
      [Znam (fateor), żesta była przyszła ku mnie, ale nie wiedziałaciem, odkądsta]
    1. to confirm an accusation, to admit to something, to acknowledge someone's claim
      • 1959 [1399], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 367:
        Krziwosanth taliter respondit: Snayø, eszem wszøl, a czsom vczinil, tom na swem vczinil
        [Krzywosąd taliter respondit: Znaję, eżem wziął, a czsom uczynił, tom na swem uczynił]
  4. to testify, to submit testimony
    • 1967 [1420], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 784:
      Ja snam, yzem vydzal, kyedy Mylesza dal przysąd na Pudliszcowicze, tedy Janusz... v sząda bil
      [Ja znam, iżem widział, kiedy Milesza dał przysąd na Pudliszkowice, tedy Janusz... u sąda był]
  5. to confirm
    • 1895 [1448–1450], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, page 33:
      Rzeczely sze ktho bycz slachcziczem... a gynszym slachczyczom tego mv nye sznayączim (hoc negantibus) rzecze szą bicz rownym
      [Rzeczeli sie kto być ślachcicem... a jinszym ślachcicom tego mu nie znającym (hoc negantibus) rzecze się być rownym]
  6. to recognize (to recognize or realize who someone is)
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Latin-Polish-German Florian Psalter]‎[5], Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 137, 7:
      Bo wysoky pan a smerna ogløda, a wysoka od daleka znage (cognoscit)
      [Bo wysoki Pan a śmierna ogląda, a wysoka od daleka znaje (cognoscit)]
  7. (impersonal) it can be seen
    • 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXII, page 234:
      Eze tho wschitko bilo blogo obludne..., bo wyodlo y wyedzye ku wyekugey nądzi, yako snacz na onim *bogaczczu, gen po tem blodze, gesch myal..., potim krople wodi ządal v zebraka, a nye mogl myecz
      [Eże to wszytko było błogo obłudne..., bo wiodło i wiedzie ku wiekujej nędzy, jako znać na onym bogaćcu, jen po tem błodze, jeż miał..., potym krople wody żądał u żebraka, a nie mogł mieć]
    • 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności, volume XXII, page 238:
      Gisch schą w zeli grzechow dopusczonich, bądą vczescheni otpusczenim gich, a to znacz y zna ten, gen zaluge, eze nye ma grizyenya na sąmnyenyv
      [Jiż są w żeli grzechow dopuszczonych, będą ucieszeni otpuszczenim jich, a to znać i zna ten, jen żałuje, eże nie ma gryzienia na sąmnieniu]
  8. to recognize something as the one and only just or true
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Latin-Polish-German Florian Psalter]‎[6], Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 28:
      Gest przeto wara prawa, bychom werzely y znaly (ut... confiteamur), ysz pan nasz Gezus Krystus bozy syn, bog y czlowek gest
      [Jest przeto wiara prawa, bychom wierzeli i znali (ut... confiteamur), iż Pan nasz Jezus Krystus Boży Syn, Bog i człowiek jest]
  9. Corruption of szonować.
    • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 33, 4:
      Gdyby... then czlowyek nye sznayącz (nec... reverans) kxązaczyą any panow... wyrzekl[y]by nyekthore... szromothne szlowa
      [Gdyby... ten człowiek nie znając (nec... reverans) książęcia ani panow... wyrzekł[y]by niektore... sromotne słowa]

Derived terms[edit]

adjectives
adverb
    nouns
    verbs
    verbs

    Related terms[edit]

    adjectives
    adverbs
    nouns
    verbs

    Descendants[edit]

    • Polish: znać
    • Silesian: znać

    References[edit]

    Polish[edit]

    Etymology[edit]

    Inherited from Old Polish znać.

    Pronunciation[edit]

    Verb[edit]

    znać impf (frequentative (obsolete) znawać)

    1. (transitive) to know (to have knowledge of)
      Nie znam go.I don't know him.
      Znasz ją?Do you know her?
    2. (transitive) to know (to have contact with a person)
    3. (transitive) to know (having learned, to be able to apply, e.g. a language)
      Jakie znasz języki?What languages do you know?
      Nie znałem wcześniej tego zaklęcia.I didn't know this spell before.
    4. (transitive) to know somebody/something (to know that something exists)
    5. (transitive, obsolete) to consider as, to take for [+instrumental] or [+ za (accusative) = as what/whom]
      Synonym: uważać
    6. (transitive, obsolete, literary) to realize (to become aware of)
      Synonym: zdawać sobie sprawę
    7. (intransitive, obsolete) to know (to have knowledge of)
      Synonym: wiedzieć
    8. (reflexive with się) to know each other, to know one another (to have knowledge of one another) [+ z (instrumental) = whom]
    9. (reflexive with się) to know one's way around something (to know something very well) [+ na (locative) = around what]
      Synonyms: być za pan brat, mieć w małym palcu, wyznawać się
    10. (reflexive with się) to know one's way around someone (to be able to intuit someone's thoughts and intentions well) [+ na (locative) = around whom]
      Synonym: być za pan brat
    11. (reflexive with się, obsolete) to consider oneself as, to take oneself for [+instrumental] or [+ za (accusative) = as what/whom]
      Synonym: uważać się
    12. (reflexive with się, obsolete) to have sex
      Synonyms: see Thesaurus:uprawiać seks
    13. (reflexive with się, obsolete) to consider as one's own [+ do (genitive)], [+ ku (dative)], or [+ w (locative) = what/whom]

    Conjugation[edit]

    Conjugation of znać impf
    person singular plural
    masculine feminine neuter virile nonvirile
    infinitive znać
    present tense 1st znam znamy
    2nd znasz znacie
    3rd zna znają
    impersonal zna się
    past tense 1st znałem,
    -(e)m znał
    znałam,
    -(e)m znała
    znałom,
    -(e)m znało
    znaliśmy,
    -(e)śmy znali
    znałyśmy,
    -(e)śmy znały
    2nd znałeś,
    -(e)ś znał
    znałaś,
    -(e)ś znała
    znałoś,
    -(e)ś znało
    znaliście,
    -(e)ście znali
    znałyście,
    -(e)ście znały
    3rd znał znała znało znali znały
    impersonal znano
    future tense 1st będę znał,
    będę znać
    będę znała,
    będę znać
    będę znało,
    będę znać
    będziemy znali,
    będziemy znać
    będziemy znały,
    będziemy znać
    2nd będziesz znał,
    będziesz znać
    będziesz znała,
    będziesz znać
    będziesz znało,
    będziesz znać
    będziecie znali,
    będziecie znać
    będziecie znały,
    będziecie znać
    3rd będzie znał,
    będzie znać
    będzie znała,
    będzie znać
    będzie znało,
    będzie znać
    będą znali,
    będą znać
    będą znały,
    będą znać
    impersonal będzie znać się
    conditional 1st znałbym,
    bym znał
    znałabym,
    bym znała
    znałobym,
    bym znało
    znalibyśmy,
    byśmy znali
    znałybyśmy,
    byśmy znały
    2nd znałbyś,
    byś znał
    znałabyś,
    byś znała
    znałobyś,
    byś znało
    znalibyście,
    byście znali
    znałybyście,
    byście znały
    3rd znałby,
    by znał
    znałaby,
    by znała
    znałoby,
    by znało
    znaliby,
    by znali
    znałyby,
    by znały
    impersonal znano by
    imperative 1st niech znam znajmy
    2nd znaj znajcie
    3rd niech zna niech znają
    active adjectival participle znający znająca znające znający znające
    passive adjectival participle znany znana znane znani znane
    contemporary adverbial participle znając
    verbal noun znanie

    Verb[edit]

    znać impf

    1. (impersonal) to be seen, to be visible [+ na (locative)], [+ w (locative)], [+ po (locative) = what part of the body]
      Synonym: widać

    Conjugation[edit]

    Conjugation of znać
    infinitive znać
    present indicative znać
    past indicative było znać
    future indicative będzie znać
    będzie [[było znać]]
    conditional było znaćby
    by [[było znać]]
    imperative niech znać

    Derived terms[edit]

    adjectives
    nouns
    proverb
    verbs
    verbs

    Related terms[edit]

    nouns
    verbs

    Trivia[edit]

    According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), znać is one of the most used words in Polish, appearing 16 times in scientific texts, 2 times in news, 17 times in essays, 55 times in fiction, and 91 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 181 times, making it the 317th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

    References[edit]

    1. ^ Ida Kurcz (1990), “znać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 780

    Further reading[edit]

    • znać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
    • znać in Polish dictionaries at PWN
    • 1. znać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish], 2010-2023
    • 2. znać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish], 2010-2023
    • znać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish], 2010-2023
    • ZNAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 15.02.2015
    • ZNAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 22.09.2009
    • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “znać”, in Słownik języka polskiego
    • Aleksander Zdanowicz (1861), “znać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
    • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “znać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 574
    • znać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

    Silesian[edit]

    Etymology[edit]

    Inherited from Old Polish znać.

    Pronunciation[edit]

    Verb[edit]

    znać impf

    1. (transitive) to know (to have knowledge of)
    2. (reflexive with sie) to know one's way around something (to know something very well)
    3. (reflexive with sie) to know each other, to know one another

    Conjugation[edit]

    Conjugation of znać impf
    person singular plural
    masculine feminine neuter virile nonvirile
    infinitive znać
    present tense 1st znōm znōmy
    2nd znŏsz znŏcie
    3rd znŏ znajōm
    past tense 1st znołch,
    znołech,
    znoł żech
    znałach
    znała żech
    znałoch1)
    znało żech
    1)
    znalimy,
    znalichmy
    znałymy,
    znałychmy
    2nd znołś,
    znołeś,
    znoł żeś
    znałaś
    znała żeś
    znałoś1)
    znało żeś
    1)
    znaliście,
    znali żeście
    znałyście,
    znały żeście
    3rd znoł znała znało znali znały
    future tense 1st bydã znoł,
    bydã znać
    bydã znała,
    bydã znać
    bydã znało,1)
    bydã znać
    bydymy znali,
    bydymy znać
    bydymy znały,
    bydymy znać
    2nd bydziesz znoł,
    bydziesz znać
    bydziesz znała,
    bydziesz znać
    bydziesz znało,1)
    bydziesz znać
    bydziecie znali,
    bydziecie znać
    bydziecie znały,
    bydziecie znać
    3rd bydzie znoł,
    bydzie znać
    bydzie znała,
    bydzie znać
    bydzie znało,
    bydzie znać
    bydōm znali,
    bydōm znać
    bydōm znały,
    bydōm znać
    pluperfect tense2)
    1st bōłch znoł,
    bōłech znoł,
    bōł żech znoł
    byłach znała
    była żech znała
    byłoch znało1)
    było żech znało
    1)
    byli my znali,
    bylichmy znali
    były my znały,
    byłychmy znały
    2nd bōłś znoł,
    bōłeś znoł,
    bōł żeś znoł
    byłaś znała
    była żeś znała
    byłoś znało1)
    było żeś znało
    1)
    byliście znali,
    byli żeście znali
    byłyście znały,
    były żeście znały
    3rd bōł znoł była znała było znało1)
    były my znali,
    byłychmy znali
    były znały
    conditional 1st bych znoł bych znała byście znali by my znały,
    bychmy znały
    2nd byś znoł byś znała byście znali byście znały
    3rd by znoł by znała by znało by znali by znały
    imperative 1st niych znōm znejmy
    2nd znej znejcie
    3rd niych znŏ niych znajōm
    active adjectival participle znajōncy znajōncŏ znajōnce znajōncy znajōnce
    passive adjectival participle znany znanŏ znane znani znane
    verbal noun znanie
    1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
    2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

    Derived terms[edit]

    verbs

    Related terms[edit]

    nouns
    verbs

    Further reading[edit]

    Upper Sorbian[edit]

    Etymology[edit]

    Inherited from Proto-Slavic *znati.

    Verb[edit]

    znać impf

    1. to know

    Conjugation[edit]