ग्रैष्म
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- গ্ৰৈষ্ম (Assamese script)
- ᬕ᭄ᬭᬿᬱ᭄ᬫ (Balinese script)
- গ্রৈষ্ম (Bengali script)
- 𑰐𑰿𑰨𑰹𑰬𑰿𑰦 (Bhaiksuki script)
- 𑀕𑁆𑀭𑁃𑀱𑁆𑀫 (Brahmi script)
- ဂြဲၑ္မ (Burmese script)
- ગ્રૈષ્મ (Gujarati script)
- ਗ੍ਰੈਸ਼੍ਮ (Gurmukhi script)
- 𑌗𑍍𑌰𑍈𑌷𑍍𑌮 (Grantha script)
- ꦒꦿꦻꦰ꧀ꦩ (Javanese script)
- 𑂏𑂹𑂩𑂶𑂭𑂹𑂧 (Kaithi script)
- ಗ್ರೈಷ್ಮ (Kannada script)
- គ្រៃឞ្ម (Khmer script)
- ຄ຺ໄຣຩ຺ມ (Lao script)
- ഗ്രൈഷ്മ (Malayalam script)
- ᡤᡵᠠᡳᢢᠮᠠ (Manchu script)
- 𑘐𑘿𑘨𑘺𑘬𑘿𑘦 (Modi script)
- ᠺᠷᠧᠧᢔᠮᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦰𑧠𑧈𑧛𑧌𑧠𑧆 (Nandinagari script)
- 𑐐𑑂𑐬𑐿𑐲𑑂𑐩 (Newa script)
- ଗ୍ରୈଷ୍ମ (Odia script)
- ꢔ꣄ꢬꣀꢰ꣄ꢪ (Saurashtra script)
- 𑆓𑇀𑆫𑆽𑆰𑇀𑆩 (Sharada script)
- 𑖐𑖿𑖨𑖹𑖬𑖿𑖦 (Siddham script)
- ග්රෛෂ්ම (Sinhalese script)
- 𑩞 𑪙𑩼𑩗𑪀 𑪙𑩴 (Soyombo script)
- 𑚌𑚶𑚤𑚳𑚶𑚢 (Takri script)
- க்³ரைஷ்ம (Tamil script)
- గ్రైష్మ (Telugu script)
- คฺไรษฺม (Thai script)
- གྲཻ་ཥྨ (Tibetan script)
- 𑒑𑓂𑒩𑒻𑒭𑓂𑒧 (Tirhuta script)
- 𑨍𑩇𑨫𑨇𑨯𑩇𑨢 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]Vṛddhi derivative of ग्रीष्म (grīṣmá).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]ग्रैष्म॑ • (gráiṣma) stem
- relating to or belonging to summer
- c. 1200 BCE – 1000 BCE, Atharvaveda 15.4.2:
- तस्मै॒ दक्षि॑णाया दि॒शः ग्रैष्मौ॒ मासौ॑ गो॒प्तारा॒व् अकु॑र्वन् यज्ञाय॒ज्ञियं॑ च वामदे॒व्यं चा॑नुष्ठा॒तारौ॑ ।
ग्रैष्मा॑व् एनं॒ मासौ॒ दक्षि॑णाया दि॒शो गो॑पायतो यज्ञाय॒ज्ञियं॑ च वामदे॒व्यं चानु॑ तिष्ठतो॒ य ए॒वं वेद॑ ॥- tásmai dákṣiṇāyā diśáḥ gráiṣmau mā́sau goptā́rāv ákurvan yajñāyajñíyaṃ ca vāmadevyáṃ cānuṣṭhātā́rau.
gráiṣmāv enaṃ mā́sau dákṣiṇāyā diśó gopāyato yajñāyajñíyaṃ ca vāmadevyáṃ cā́nu tiṣṭhato yá eváṃ véda. - For him they made the two Summer months protectors from the southern region, and Yajnāyajniya and Vāmadevya superintendents. The two Summer months protect from the southern region, and Yajnāyajniya and Vāmadevya superintend, the man who possesses this knowledge.
- tásmai dákṣiṇāyā diśáḥ gráiṣmau mā́sau goptā́rāv ákurvan yajñāyajñíyaṃ ca vāmadevyáṃ cānuṣṭhātā́rau.
- तस्मै॒ दक्षि॑णाया दि॒शः ग्रैष्मौ॒ मासौ॑ गो॒प्तारा॒व् अकु॑र्वन् यज्ञाय॒ज्ञियं॑ च वामदे॒व्यं चा॑नुष्ठा॒तारौ॑ ।
- produced or caused by summer
- c. 1200 BCE – 1000 BCE, Atharvaveda 5.22.13:
- तृती॑यकं वितृती॒यं स॑द॒न्दिम् उ॒त शा॑र॒दम् ।
त॒क्मानं॑ शी॒तं रू॒रं ग्रैष्मं॑ नाशय॒ वार्षि॑कम् ॥- tṛ́tīyakaṃ vitṛtīyáṃ sadandím utá śāradám.
takmā́naṃ śītáṃ rūráṃ gráiṣmaṃ nāśaya vā́rṣikam. - Chase Fever, whether cold or hot, brought by the summer or the rains, Tertian, intermittent, or autumnal, or continual.
- tṛ́tīyakaṃ vitṛtīyáṃ sadandím utá śāradám.
- तृती॑यकं वितृती॒यं स॑द॒न्दिम् उ॒त शा॑र॒दम् ।
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ग्रैष्मः॑ (gráiṣmaḥ) | ग्रैष्मौ॑ (gráiṣmau) ग्रैष्मा॑¹ (gráiṣmā¹) |
ग्रैष्माः॑ (gráiṣmāḥ) ग्रैष्मा॑सः¹ (gráiṣmāsaḥ¹) |
| accusative | ग्रैष्म॑म् (gráiṣmam) | ग्रैष्मौ॑ (gráiṣmau) ग्रैष्मा॑¹ (gráiṣmā¹) |
ग्रैष्मा॑न् (gráiṣmān) |
| instrumental | ग्रैष्मे॑ण (gráiṣmeṇa) | ग्रैष्मा॑भ्याम् (gráiṣmābhyām) | ग्रैष्मैः॑ (gráiṣmaiḥ) ग्रैष्मे॑भिः¹ (gráiṣmebhiḥ¹) |
| dative | ग्रैष्मा॑य (gráiṣmāya) | ग्रैष्मा॑भ्याम् (gráiṣmābhyām) | ग्रैष्मे॑भ्यः (gráiṣmebhyaḥ) |
| ablative | ग्रैष्मा॑त् (gráiṣmāt) | ग्रैष्मा॑भ्याम् (gráiṣmābhyām) | ग्रैष्मे॑भ्यः (gráiṣmebhyaḥ) |
| genitive | ग्रैष्म॑स्य (gráiṣmasya) | ग्रैष्म॑योः (gráiṣmayoḥ) | ग्रैष्मा॑णाम् (gráiṣmāṇām) |
| locative | ग्रैष्मे॑ (gráiṣme) | ग्रैष्म॑योः (gráiṣmayoḥ) | ग्रैष्मे॑षु (gráiṣmeṣu) |
| vocative | ग्रैष्म॑ (gráiṣma) | ग्रैष्मौ॑ (gráiṣmau) ग्रैष्मा॑¹ (gráiṣmā¹) |
ग्रैष्माः॑ (gráiṣmāḥ) ग्रैष्मा॑सः¹ (gráiṣmāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ग्रैष्मी॑ (gráiṣmī) | ग्रैष्म्यौ॑ (gráiṣmyau) ग्रैष्मी॑¹ (gráiṣmī¹) |
ग्रैष्म्यः॑ (gráiṣmyaḥ) ग्रैष्मीः॑¹ (gráiṣmīḥ¹) |
| accusative | ग्रैष्मी॑म् (gráiṣmīm) | ग्रैष्म्यौ॑ (gráiṣmyau) ग्रैष्मी॑¹ (gráiṣmī¹) |
ग्रैष्मीः॑ (gráiṣmīḥ) |
| instrumental | ग्रैष्म्या॑ (gráiṣmyā) | ग्रैष्मी॑भ्याम् (gráiṣmībhyām) | ग्रैष्मी॑भिः (gráiṣmībhiḥ) |
| dative | ग्रैष्म्यै॑ (gráiṣmyai) | ग्रैष्मी॑भ्याम् (gráiṣmībhyām) | ग्रैष्मी॑भ्यः (gráiṣmībhyaḥ) |
| ablative | ग्रैष्म्याः॑ (gráiṣmyāḥ) ग्रैष्म्यै॑² (gráiṣmyai²) |
ग्रैष्मी॑भ्याम् (gráiṣmībhyām) | ग्रैष्मी॑भ्यः (gráiṣmībhyaḥ) |
| genitive | ग्रैष्म्याः॑ (gráiṣmyāḥ) ग्रैष्म्यै॑² (gráiṣmyai²) |
ग्रैष्म्योः॑ (gráiṣmyoḥ) | ग्रैष्मी॑णाम् (gráiṣmīṇām) |
| locative | ग्रैष्म्या॑म् (gráiṣmyām) | ग्रैष्म्योः॑ (gráiṣmyoḥ) | ग्रैष्मी॑षु (gráiṣmīṣu) |
| vocative | ग्रैष्मि॑ (gráiṣmi) | ग्रैष्म्यौ॑ (gráiṣmyau) ग्रैष्मी॑¹ (gráiṣmī¹) |
ग्रैष्म्यः॑ (gráiṣmyaḥ) ग्रैष्मीः॑¹ (gráiṣmīḥ¹) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | ग्रैष्म॑म् (gráiṣmam) | ग्रैष्मे॑ (gráiṣme) | ग्रैष्मा॑णि (gráiṣmāṇi) ग्रैष्मा॑¹ (gráiṣmā¹) |
| accusative | ग्रैष्म॑म् (gráiṣmam) | ग्रैष्मे॑ (gráiṣme) | ग्रैष्मा॑णि (gráiṣmāṇi) ग्रैष्मा॑¹ (gráiṣmā¹) |
| instrumental | ग्रैष्मे॑ण (gráiṣmeṇa) | ग्रैष्मा॑भ्याम् (gráiṣmābhyām) | ग्रैष्मैः॑ (gráiṣmaiḥ) ग्रैष्मे॑भिः¹ (gráiṣmebhiḥ¹) |
| dative | ग्रैष्मा॑य (gráiṣmāya) | ग्रैष्मा॑भ्याम् (gráiṣmābhyām) | ग्रैष्मे॑भ्यः (gráiṣmebhyaḥ) |
| ablative | ग्रैष्मा॑त् (gráiṣmāt) | ग्रैष्मा॑भ्याम् (gráiṣmābhyām) | ग्रैष्मे॑भ्यः (gráiṣmebhyaḥ) |
| genitive | ग्रैष्म॑स्य (gráiṣmasya) | ग्रैष्म॑योः (gráiṣmayoḥ) | ग्रैष्मा॑णाम् (gráiṣmāṇām) |
| locative | ग्रैष्मे॑ (gráiṣme) | ग्रैष्म॑योः (gráiṣmayoḥ) | ग्रैष्मे॑षु (gráiṣmeṣu) |
| vocative | ग्रैष्म॑ (gráiṣma) | ग्रैष्मे॑ (gráiṣme) | ग्रैष्मा॑णि (gráiṣmāṇi) ग्रैष्मा॑¹ (gráiṣmā¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- Monier Williams (1899), “ग्रैष्म”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 374, column 2.