-त्र

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• -ᬢ᭄ᬭ (Balinese script)
• -တြ (Burmese script)
• -त्र (Devanagari script)
• -ਤ੍ਰ (Gurmukhi script)
• -𑌤𑍍𑌰 (Grantha script)
• -ꦠꦿ (Javanese script)
• -𑂞𑂹𑂩 (Kaithi script)
• -ត្រ (Khmer script)
• -ຕ຺ຣ (Lao script)
• -ത്ര (Malayalam script)
• -ᢠᡵᠠ (Manchu script)
• -𑘝𑘿𑘨 (Modi script)
• -ᢐᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
• -𑦽𑧠𑧈 (Nandinagari script)
• -𑐟𑑂𑐬 (Newa script)
• -ତ୍ର (Odia script)
• -ꢡ꣄ꢬ (Saurashtra script)
• -𑆠𑇀𑆫 (Sharada script)
• -𑖝𑖿𑖨 (Siddham script)
• -ත්‍ර (Sinhalese script)
• -𑩫 𑪙𑩼 (Soyombo script)
• -𑚙𑚶𑚤 (Takri script)
• -த்ர (Tamil script)
• -ตฺร (Thai script)
• -་ཏྲ (Tibetan script)
• -𑨙𑩇𑨫 (Zanabazar Square script)

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /tɾɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /t̪ɾɐ/

Etymology 1

Etymology tree

Proto-Indo-European *-tḗr

Proto-Indo-European *-trom

Sanskrit -त्र (-tra)

From Proto-Indo-Iranian *-tram, from Proto-Indo-European *-trom.

Suffix

-त्र • (-tra) n or m

1. forms nouns denoting a tool or instrument

   ‎युज् (yuj) + ‎-त्र (-tra) → ‎योक्त्र n (yóktra)

2. forms verbal abstracta

   ‎दिश् (diś, “to point out”) + ‎-त्र (-tra) → ‎देष्ट्र n (deṣṭrá, “indication”)

Usage notes

The root usually gets the guna grade.

Declension

Neuter a-stem declension of -त्र

	singular	dual	plural
nominative	-त्रम् (-tram)	-त्रे (-tre)	-त्राणि (-trāṇi) -त्रा¹ (-trā¹)
accusative	-त्रम् (-tram)	-त्रे (-tre)	-त्राणि (-trāṇi) -त्रा¹ (-trā¹)
instrumental	-त्रेण (-treṇa)	-त्राभ्याम् (-trābhyām)	-त्रैः (-traiḥ) -त्रेभिः¹ (-trebhiḥ¹)
dative	-त्राय (-trāya)	-त्राभ्याम् (-trābhyām)	-त्रेभ्यः (-trebhyaḥ)
ablative	-त्रात् (-trāt)	-त्राभ्याम् (-trābhyām)	-त्रेभ्यः (-trebhyaḥ)
genitive	-त्रस्य (-trasya)	-त्रयोः (-trayoḥ)	-त्राणाम् (-trāṇām)
locative	-त्रे (-tre)	-त्रयोः (-trayoḥ)	-त्रेषु (-treṣu)
vocative	-त्र (-tra)	-त्रे (-tre)	-त्राणि (-trāṇi) -त्रा¹ (-trā¹)

• ¹Vedic

Masculine a-stem declension of -त्र

	singular	dual	plural
nominative	-त्रः (-traḥ)	-त्रौ (-trau) -त्रा¹ (-trā¹)	-त्राः (-trāḥ) -त्रासः¹ (-trāsaḥ¹)
accusative	-त्रम् (-tram)	-त्रौ (-trau) -त्रा¹ (-trā¹)	-त्रान् (-trān)
instrumental	-त्रेण (-treṇa)	-त्राभ्याम् (-trābhyām)	-त्रैः (-traiḥ) -त्रेभिः¹ (-trebhiḥ¹)
dative	-त्राय (-trāya)	-त्राभ्याम् (-trābhyām)	-त्रेभ्यः (-trebhyaḥ)
ablative	-त्रात् (-trāt)	-त्राभ्याम् (-trābhyām)	-त्रेभ्यः (-trebhyaḥ)
genitive	-त्रस्य (-trasya)	-त्रयोः (-trayoḥ)	-त्राणाम् (-trāṇām)
locative	-त्रे (-tre)	-त्रयोः (-trayoḥ)	-त्रेषु (-treṣu)
vocative	-त्र (-tra)	-त्रौ (-trau) -त्रा¹ (-trā¹)	-त्राः (-trāḥ) -त्रासः¹ (-trāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Derived terms

Sanskrit terms suffixed with -त्र

अत्र

अस्त्र

क्षेत्र

दंष्ट्र

दात्र

नेत्र

पत्त्र

भ्रष्ट्र

रेत्र

लोप्त्र

वक्त्र

शस्त्र

श्रोत्र

स्तोत्र

Further reading

• Wackernagel, Jakob; Albert Debrunner (1896-1964), Altindische Grammatik [Grammar of Ancient Indian] (Indogermanische Bibliothek. 2. Reihe: Wörterbücher)‎^[1] (in German), Vol. II.2: Die Nominalsuffixe, Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, published 1954, 516-523, pages 701-710

Etymology 2

From Proto-Indo-Iranian *-tra, from Proto-Indo-European *-tre (or *-tro).

Alternative forms

• -त्रा (-trā́) — Vedic

Suffix

-त्र • (-tra)

1. forms adverbs indicating stationary location from nominal stems

   ‎अन्य (anyá, “other”) + ‎-त्र (-tra) → ‎अन्यत्र (anyátra, “elsewhere”)

Derived terms

Sanskrit terms suffixed with -त्र (adverbial)

अन्यत्र

तत्र

यत्र

सर्वत्र

References

• Dunkel, George E. (2014), Lexikon der indogermanischen Partikeln und Pronominalstämme [Lexicon of Indo-European Particles and Pronominal Stems] (in German), volume 1: Einleitung, Terminologie, Lautgesetze, Adverbialendungen, Nominalsuffixe, Anhänge und Indices, Heidelberg: Universitätsverlag Winter, →ISBN, page 195