birzwno

Old Polish

Alternative forms

• biermo, birwno, birzmno, birzmo

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *brьvьnò. First attested in the 14th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /bʲir̝vnɔ/
• IPA^(key): (15^th CE) /bʲir̝vnɔ/

Noun

birzwno n

1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia, Sieradz-Łęczyca) beam, log

   Synonyms: balka, czamnor, sztynholc

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[1], page 282:

     Co widzisz proszek w oce brata twego, a bierma, ktore w twem oce jest, nie widzisz (trabem in oculo tuo non vides Mat 7, 3)?

     [Co widzisz proszek w oce brata twego, a bierma, ktore w twem oce jest, nie widzisz (trabem in oculo tuo non vides Mat 7, 3)?]

   • 1950 [1474], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1436, Warsaw:

     Thy... vyranbylesch *byrbna y do dworu thwego do Kyelpini wyozl

     [Ty... wyrąbiłeś birwna i do dworu twego do Kiełpiny wiozł]

   • 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎^[2], volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 495:

     Byrwno trabes

     [Birwno trabes]

   • 1901 [15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 42:

     Byrzmna a. trami trabes

     [Birzmna aut tramy trabes]

   • 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎^[3], Lubiń, page 3:

     Byrzmno trabs

     [Birzmno trabs]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 139v:

     Trabs trabo dicitur eyn balck byrzmno

     [Trabs trabo dicitur eyn balck birzmno]

   • 1874-1891 [c. 1500], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[4], [5], [6]}, volume XLVII, page 354:

     Birzmo trabes

     [Birzmo trabes]

   • 1888 [1391], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎^[7], Greater Poland, page 63:

     Kedim birzwna rambil na tey dzedzine, ne bil Wlodek tedy w dzerzeny

     [Kiedym birzwna rąbił na tej dziedzinie, nie był Włodek tedy w dzierżeni]

   • 1897 [1393], Teki Adolfa Pawińskiego‎^[8], volume III, number 2837, Łęczyca Land:

     Pro... arboribus birzwna

     [Pro... arboribus birzwna]

   • 1920 [1402], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 134, Płońsk:

     Iacom ia Pawlininich birzwen ne poszekl

     [Jacom Ja Pawlininich birzwien nie posiekł]

   • 1856-1870 [1402], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[9], volume II, number 851:

     Tra­ bes al. birzwna

     [Tra­ bes al. birzwna]

   • 1895 [1417], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎^[10], volume VIIIa, page 141:

     Iacussius... cum Nicolao... quia sibi violenter interdicere voluisset scindi ligna al. birzven et przeczesi ad edificandum

     [Iacussius... cum Nicolao... quia sibi violenter interdicere voluisset scindi ligna al. birzwien et przeczesi ad edificandum]

   • 1874-1891 [XV in.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[11], [12], [13]}, volume XXIV, page 74:

     Birzwna... trabem

     [Birzwna... trabem]

   • 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[14], [15], [16]}, volume XVI, page 345:

     *Byszvny moszyądzevymy trabibus aenis

     [*Birzwny mosiądzewymi trabibus aenis]

   • 1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[17], volume VIII, number 9385:

     Pro trabe dicto virzwno

     [Pro trabe dicto wirzwno]

2. The meaning of this term is uncertain.
   • 1950 [1438], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 867, Warsaw:

     O cthori *brziswną Pyotr na mya [zalowal] thich ya jamv nye pobral

     [O ktory birzwna Piotr na mię [żałował], tych ja jamu nie pobrał]

   • 1950 [1470], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1334, Warsaw:

     Yakom ya nye virzabyl *brzisznyey szamotrecz w *gaw Pyotrovym *gwanthem anym gothovich *brziszney pobral, anim s thich *brziszney sthodolj sbudoval

     [Jakom ya nie ujrzabył *brzyszniej samotrzeć w *jaw Piotrowym *gwanthem anim gotowych *brzysznej pobrał, anim z tych *brzysznej stodol zbudował]

References

• K. Nitsch, editor (1953), “(bierwno) biermo, birwno, birzmno, birzmo, birzwno, wirzwno”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 90
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “(bierwno) biermo, birwno, birzmno, birzmo, birzwno, wirzwno”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “(bierwno) birzmno”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk