brzost

See also: Brzost and brzóst

Old Polish

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *berstъ. First attested in 1415.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /br̝ɔst/
• IPA^(key): (15^th CE) /br̝ɔst/

Noun

brzost m animacy unattested (related adjective brzostowy)

1. (attested in Greater Poland, Lesser Poland) field elm (Ulmus minor)
   • [1415], Rękopiśmienne luźne ekscerpty z ksiąg ziemskich i grodzkich kościańskich, poznańskich oraz pyzdrskich, number f. 39v, Kościan, Poznań, Pyzdry:

     Sexagena bukow, grabi, brostow

     [Sexagena bukow, grabi, brzostow]

   • 1875 [1431], Wojciech Kętrzyński, Stanisław Smolka, editors, Codex diplomaticus Monasterii Tynecensis = Kodeks dyplomatyczny klasztoru tynieckiego. Cz. 1, Obejmująca rzeczy od roku 1105 do roku 1399‎^[1], Tyniec, page 258:

     Stat arbor dicta brzost

     [Stat arbor dicta brzost]

   • 1856-1870 [1460], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[2], volume II, number 3652:

     Arbores dictas brzost et vyrzba

     [Arbores dictas brzost et wirzba]

   • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[3], number 1787:

     Brzost peranus

     [Brzost peranus]

   • 1868 [1475], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[4], volume XIX (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 535:

     A pascua ad montem acquitavimus ad arborem, que vocatur brzosth ibidem faciendo scopulos

     [A pascua ad montem acquitavimus ad arborem, que vocatur brzosth ibidem faciendo scopulos]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 43v:

     Ebanus est quedam arbor inconbustibilis. Versus: Ebanus est arbor quam nullus concremat ardor br[z]osth vel vyaz

     [Ebanus est quedam arbor inconbustibilis. Versus: Ebanus est arbor quam nullus concremat ardor brzost vel wiąz]

2. The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
   1. (hapax legomenon) stick; bast for tying
      • 1874 [1490], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[5], volume XVI, page 1870:

        Mulier in bannito iudicio fuit volens coniurare ministrum Gregorium pro puero, quod puer sit suus; tamen dominus Kosnynsky, notarius... terruit ipsam minis volens ipsam vinculare, ne ipsum coniuraret, mandans afferri al. brosth

        [Mulier in bannito iudicio fuit volens coniurare ministrum Gregorium pro puero, quod puer sit suus; tamen dominus Kośniński, notarius... terruit ipsam minis volens ipsam vinculare, ne ipsum coniuraret, mandans afferri al. brzost]

Descendants

• Polish: brzost, brzóst (Near Masovian)
• Silesian: brzost

References

• Bańkowski, Andrzej (2000), “brzost”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “brzost”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• K. Nitsch, editor (1954), “brzost”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 172
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “brzost”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “brzost”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Alternative forms

• brzóst (Near Masovian)

Etymology

Etymology tree

Proto-Slavic *berstъ

Old Polish brzost

Polish brzost

Inherited from Old Polish brzost.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈbʐɔst/

• (Middle Polish) IPA^(key): (16^th c.) /ˈbr̝ɔst/, (17^th–18^th c.) /ˈbʐɔst/
• (Greater Poland):
  • (Northern Greater Poland) IPA^(key): [ˈbʐɔst]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɔst
• Syllabification: brzost
• Homophone: Brzost

Noun

brzost m inan (related adjective brzostowy)

1. wych elm, Scots elm (Ulmus glabra)

   Synonyms: wiąz górski, wiąz szorstki

   1. wych elm, Scots elm (wood of this tree)
2. (Middle Polish) field elm (Ulmus minor)

   Synonym: wiąz pospolity

Declension

Declension of brzost

	singular	plural
nominative	brzost	brzosty
genitive	brzostu	brzostów
dative	brzostowi	brzostom
accusative	brzost	brzosty
instrumental	brzostem	brzostami
locative	brzoście	brzostach
vocative	brzoście	brzosty

Further reading

• “brzost”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “brzost”, in Polish dictionaries at PWN‎^[7] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “brzost”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Jadwiga Chotkowska (02.09.2010), “BRZOST”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “brzost”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “brzost”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “brzost”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 221
• Jan Karłowicz (1900), “brzost”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 128

Silesian

Etymology

Etymology tree

Proto-Slavic *berstъ

Old Polish brzost

Silesian brzost

Inherited from Old Polish brzost.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈbʐɔst/
• Rhymes: -ɔst
• Syllabification: brzost

Noun

brzost m inan

1. elm (any tree of genus Ulmus)
2. heather, calluna
3. jowl of a cow

Further reading

• brzost in silling.org
• Bogdan Kallus (2020), “brzost”, in Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki, IV edition, Chorzów: Pro Loquela Silesiana, →ISBN, page 252
• Eugeniusz Kosmała (2023), “brzost”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), b, page 115