żłób

See also: zlob, żlób, and żłōb

Kashubian

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *žȇlbъ.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈʒwop/
• Rhymes: -op
• Syllabification: żłób

Noun

żłób m inan (diminutive żłóbk, augmentative żłobiszcze)

1. trough (box into which feed for horses or cattle is put)
2. ravine, gully, gorge

Noun

żłób m pers

1. (derogatory) schlub (dull, incapable, mentally limited person)

Further reading

• Stefan Ramułt (1993) [1893], “żłób”, in Jerzy Trepczyk, editor, Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), 3 edition
• Sychta, Bernard (1973), “žłȯb”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 6 (U – Ž), Wrocław: Ossolineum, page 304
• “żłób”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

Old Polish

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *žȇlbъ. First attested in 1254.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /ʒʲɫɔːp/
• IPA^(key): (15^th CE) /ʒʲɫop/

Noun

żłób m inan (diminutive żłobek)

1. (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) trough; channel (elongated wooden vessel most often used for feeding and watering cattle)
   • 1403-1405, Rękopiśmienne luźne ekscerpty z ksiąg sądowych grodzkich i ziemskich, volume IIIb, Krakow, Biecz, and Czchów, pages 548, 125:

     Joscho […] cum Wenceslao […] habent […] terminum concitatum ad fideiubendum et pro aliis […] , videlicet pro mensa et canali vlg. szlob

     Joscho […] cum Wenceslao […] habent […] terminum concitatum ad fideiubendum et pro aliis […] , videlicet pro mensa et canali vlg. żłob

   • 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎^[1], volume V, page 252:

     Peperit filium suum primogenitum et pannis eum involuit, et reclinauit eum in presepio sklonyla we szlobye

     [Peperit filium suum primogenitum et pannis eum involuit, et reclinauit eum in presepio skłoniła we żłobie]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 24, 20:

     Wilawszy wodø w *slub y byeszala zasszyø ku studnyczi

     [Wylawszy wodę w żłob i bieżała zasię ku studnicy]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 30, 41:

     Tedi Iacob kladl prøczye w zlobi przed oczy owczam

     [Tedy Jakob kładł prącie w żłoby przed oczy owcam]

   • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[2], [3], [4]}, volume XXII, Łęczyca, page 25:

     Iam meat occiduas titaneus axis ad oras, presepi, gl. ad presepe szlobowy, roseos sol stabulabat, gl. alligabat stanowylo, equuos

     [Iam meat occiduas titaneus axis ad oras, presepi, gl. ad presepe żłobowi, roseos sol stabulabat, gl. alligabat stanowiło, equuos]

   • 1917 [1477], Jan Ptaśnik, editor, Cracovia artificum 1300-1500‎^[5], number 662, Krakow:

     Jan Wyelgi non paruit Johanni sutori […] pro alveo seu slob

     [Jan Wielgi non paruit Johanni sutori […] pro alveo seu żłob]

   • 1856-1870 [1496], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[6], volume II, number 4459:

     Pro […] tribus lintris al. corytha, szlob

     [Pro […] tribus lintris al. koryta, żłob]

2. (attested in Masovia, Greater Poland) mill ship; mill boat (boat supporting a water mill and/or its wheel)
   • 1960 [1454], Adam Wolff, Anna Borkiewicz-Celińska, Witold Wołodkiewicz, editors, Księga ławnicza miasta Nowej Warszawy, t. I (1416-1485), volume I, number 357, Warsaw:

     Ulterius debet parare molendinum novum al. folusz […] et eciam debet parare dwa szloby in isto idem molendino

     [Ulterius debet parare molendinum novum al. folusz […] et eciam debet parare dwa żłoby in isto idem molendino]

   • 1868 [1475], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[7], volume XVIII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 119:

     Iohannes […] cum […] Prokop […] recognoverunt, quia existentes in Conyvschky […] viderunt aquam in nawi al. we szlobye molendini, in quo zlob rothe molendini currunt in Conyvschky, super medio altero palmo al. na polthory pyądzy per subundacionem aque per nobiles Petrum et Iwan

     [Iohannes […] cum […] Prokop […] recognoverunt, quia existentes in Conyvschky […] viderunt aquam in nawi al. we żłobie molendini, in quo żłob rothe molendini currunt in Koniuszki, super medio altero palmo al. na poltory piędzi per subundacionem aque per nobiles Petrum et Iwan]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 133r:

     Succinus vel succinna est quedam gemma zarnovy slob

     [Succinus vel succinna est quedam gemma żarnowy żłob]

3. channel (device for conducting water)
   • 1962 [c. 1420], Stanisław Urbańczyk, editor, Wokabularz trydencki‎^[8], number 36:

     Canale slob uel rinna

     [Canale żłob vel rynna]

   • 1977-1980 [1471], Wanda Żurowska-Górecka, Vladimír Kyas, editors, Mamotrekty staropolskie [Old Polish-Latin Dictionaries and wordlists], page 71:

     Domatum fistulas rynny, zloby, przikriczia, virzchi, domatis est tectum domus

     [Domatum fistulas rynny, żłoby, przykrycia, wirzchy, domatis est tectum domus]

4. (salt making, hapax legomenon) trough (specific measure of salt)
   • 1853 [1254], Antoni Muczkowski, Leon Ryszczewski, editors, Codex diplomaticus Poloniae [Diplomatic code of Poland]‎^[9], volume III, page 59:

     Ludinj cum castoribus et uenatione ac mellificio et alueus salis ad Magnum Salem […] cum pecina et cum alia obuentione salis, que *slobj vlg. nominatur

     Ludinj cum castoribus et uenatione ac mellificio et alueus salis ad Magnum Salem […] cum pecina et cum alia obuentione salis, que żłoby vlg. nominatur

5. (hapax legomenon) dam, weir (barrier that blocks water on a river)
   • 1868 [1481], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[10], volume XIX (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 298:

     Derslaus hominibus suis […] debet statuere obstaculum al. iaz in superficie piscine […] , solus tamen per se […] in fluvio aggerem al. za wyrem debet statuere obstaculum al. *zolp

     [Derslaus hominibus suis […] debet statuere obstaculum al. jaz in superficie piscine […] , solus tamen per se […] in fluvio aggerem al. za wirem debet statuere obstaculum al. żłob]

6. (attested in Greater Poland, hapax legomenon) The meaning of this term is uncertain.
   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 131v:

     Subderia gącz vel slob

     [Subderia gać vel żłob]

Declension

Declension of żłób

	singular	dual	plural
nominative	żłób	—	żłoby
genitive	—	—	—
dative	żłobowi	—	—
accusative	żłób	—	żłoby
instrumental	—	—	—
locative	żłobie	—	—
vocative	—	—	—

Descendants

• Polish: żłób
• Silesian: żłōb

References

• Boryś, Wiesław (2005), “żłób”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “żłób”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Brückner, Aleksander (1927), “żłób”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• “żłób”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 11, Kraków: Polish Academy of Sciences Instytut Języka Polskiego, 2002, page 587
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “żłób”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “żłób”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “żłób”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈʐwup/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈʐɫop/
• (Lesser Poland):
  • (Western Kraków) IPA^(key): [ˈʐwup]

• Audio 1:

  (file)

• Audio 2:

  (file)

• Rhymes: -up
• Syllabification: żłób

Etymology 1

Inherited from Old Polish żłób. Etymology 1, noun 2 sense 1 is a semantic loan from Yiddish זשלאָב (zhlob, “redneck, bumpkin”), which see for more. Doublet of żleb (“couloir”), a borrowing from Slovak.

Alternative forms

• żłob (Middle Polish)

Noun

żłób m inan (diminutive żłóbek)

1. (agriculture) trough (elongated container located in a stable or barn into which animal food is placed)

   Synonym: koryto

2. (hydrology) trough (geological formation shaped like a riverbed)
3. (politics, figurative, derogatory) synonym of koryto (source of income and benefits related to the performance of public functions or the use of public funds)
4. (mining) trough (narrow, sunken ramp used in a mine to transport resources extracted from the ground)

   Hypernym: rynna

5. furrow (long groove in the ground)
6. (Western Kraków) channel (wooden trough from which water already poured from the well is drawn)

Declension

Declension of żłób

	singular	plural
nominative	żłób	żłoby
genitive	żłobu/żłoba	żłobów
dative	żłobowi	żłobom
accusative	żłób	żłoby
instrumental	żłobem	żłobami
locative	żłobie	żłobach
vocative	żłobie	żłoby

Derived terms

noun

• żłobek

verb

• żłobić

Noun

żłób m pers

2. (derogatory, colloquial) schlub (someone who is boorish and dim-witted)
   • 1947 March 10, Stefan Wiechecki, “Pantofelki z flądry”, in Pod Prąd‎^[11]:

     Mówisz pan jak żłób z prowincji, któren gazet nie czytuje.

     You sir talk like a schlub from the provinces, who does not read newspapers.

   • 1994, Ewa Przybylska, Dotyk motyla (Butterfly touch):

     Wyglądałam całkiem nieźle. Umalowałam się dyskretnie, co dodało mi dokładnie tyle lat, ile trzeba. Ze trzy. Dwudziestoletnie mogłyby być dla takiego żłoba za stare. Wyskoczyłam z samochodu, mini spódniczka podciągnęła się wysoko. Mechanik stał bez słowa i wgapiał się nachalnie w moje kolana.
     - Pani se życzy - zagadnął wreszcie.

     I looked pretty good. I put on makeup discreetly, which made me look just as old as needed. About three. Twenty years old might be too old for such a schlub. I jumped out of the car, my mini skirt riding up. The mechanic stood speechless and stared intrusively at my knees.
     "What'cha want, lady?" he asked at last.

Declension

Declension of żłób

	singular	plural
nominative	żłób	żłobi/żłobowie/żłoby (deprecative)
genitive	żłoba	żłobów
dative	żłobowi	żłobom
accusative	żłoba	żłobów
instrumental	żłobem	żłobami
locative	żłobie	żłobach
vocative	żłobie	żłobi/żłobowie/żłoby (deprecative)

Descendants

• → Russian: жлоб (žlob)
• → Yiddish: זשלאָב (zhlob)
  • → English: schlub

Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

Verb

żłób

1. second-person singular imperative of żłobić

Further reading

• żłób in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• żłób in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “żłob”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “ŻŁÓB”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 24.11.2018
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “żłób”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “żłób”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “żłób”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 711
• Jan Karłowicz (1911), “żłób”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volumes 6: U—Ż, Kraków: Akademia Umiejętności, page 444
• żłób in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego