залаты
Appearance
Belarusian
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Ruthenian золотый (zolotyj).[1] By surface analysis, зо́лата (zólata) + -ы́ (-ý). Cognate of Russian золото́й (zolotój), Ukrainian золоти́й (zolotýj). Doublet of зло́ты (zlóty).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]залаты́ • (zalatý)
- (relational) gold, golden
- залаты́ меда́ль ― zalatý mjedálʹ ― gold medal
- (color) gold, golden, aureous
- Synonym: залаці́сты (zalacísty)
- (figurative) golden, wonderful, great, excellent
- Synonym: цудо́ўны (cudówny)
- залаты́я часы ― zalatýja časy ― golden time
- (figurative) dear, darling
- (colloquial, figurative) prohibitively expensive
- 2011 October 8, Ілона Іванова, “Матчына радасць [Mother’s joy]”, in 21.by[1], archived from the original on 15 April 2025:
- Нездарма бацькі немаўлят гавораць, што імпартныя падгузкі цяпер — проста "залатыя"!
- Njezdarma bacʹki njemawljat havóracʹ, što impartnyja padhuzki cjapjer — prósta "zalatyja"!
- It’s no coincidence that parents of infant children say that foreign napkins now cost like gold!
- 2016 February 5, “Чаму агурок у Варшаве каштуе на траціну менш за беларускі? [Why does a cucumber in Warsaw cost less by one third than a Belarusian one?]”, in Еўрарадыё[2], archived from the original on 27 February 2024:
- Навошта тады беларусам айчынныя “залатыя” агуркі ўзімку, калі можна проста імпартаваць?
- Navóšta tady bjelarusam ajčynnyja “zalatyja” ahurki wzimku, kali móžna prósta impartavacʹ?
- So why do Belarusians need local cucumbers for a price of gold in winter, if they can just be imported?
- 2023 December 16, “Яйкі, турнэ па Афрыцы, Алімпіяда. Галоўныя падзеі ў малюнках [Eggs, African tour, Olympics. Main events illustrated]”, in BELSAT[3], archived from the original on 15 April 2025:
- У суседняй краіне яйкі сталі залатымі: цана за дзясятак сягае 200 расейскіх рублёў (гэта каля 7 беларускіх).
- U susjednjaj krainje jajki stali zalatymi: cana za dzjasjatak sjahaje 200 rasjejskix rubljów (heta kalja 7 bjelaruskix).
- In the neighbouring country, eggs now cost like gold: the price of a pack of ten is as high as 200 Russian roubles (that’s around 7 Belarusian).
Declension
[edit]Declension of залаты́ (hard)
| masculine | neuter | feminine | plural | ||
|---|---|---|---|---|---|
| nominative | залаты́ zalatý |
залато́е zalatóje |
залата́я zalatája |
залаты́я zalatýja | |
| genitive | залато́га zalatóha |
залато́й zalatój |
залаты́х zalatýx | ||
| dative | залато́му zalatómu |
залато́й zalatój |
залаты́м zalatým | ||
| accusative | animate | залато́га zalatóha |
залато́е zalatóje |
залату́ю zalatúju |
залаты́х zalatýx |
| inanimate | залаты́ zalatý |
залаты́я zalatýja | |||
| instrumental | залаты́м zalatým |
залато́й, залато́ю zalatój, zalatóju |
залаты́мі zalatými | ||
| locative | залаты́м zalatým |
залато́й zalatój |
залаты́х zalatýx | ||
Derived terms
[edit]adjectives
- зо̀латавало́сы (zòlatavalósy)
- зо̀латагало́вы (zòlatahalóvy)
nouns
- залатаву́ст m pers (zalatavúst)
- залата́я а́кцыя f inan (zalatája ákcyja)
- Залата́я Арда́ f inan (Zalatája Ardá)
- залата́я во́сень f inan (zalatája vósjenʹ)
- залата́я галава́ f inan (zalatája halavá)
- Залата́я Го́рка f inan (Zalatája Hórka)
- залата́я ліхама́нка f inan (zalatája lixamánka)
- залата́я мо́ладзь f inan (zalatája móladzʹ)
- залата́я ры́бка f animal (zalatája rýbka)
- залата́я сярэ́дзіна f inan (zalatája sjarédzina)
- залатні́к m inan (zalatník)
- залато́е вясе́лле n inan (zalatóje vjasjéllje)
- залато́е дно́ n inan (zalatóje dnó)
- залато́е дрэва n inan (zalatóje dreva)
- залато́е сэ́рца n inan (zalatóje sérca)
- залато́е сячэ́нне n inan (zalatóje sjačénnje)
- Залаты́ Бе́раг m inan (Zalatý Bjérah)
- залаты́ ве́к m inan (zalatý vjék)
- залаты́ мілья́рд m inan (zalatý milʹjárd)
- залаты́ мяшо́к m pers (zalatý mjašók)
- залаты́ станда́рт m inan (zalatý standárt)
verbs
- абяца́ць залаты́я го́ры impf (abjacácʹ zalatýja hóry)
- паабяца́ць залаты́я го́ры pf (paabjacácʹ zalatýja hóry)
Noun
[edit]залаты́ • (zalatý) m inan (genitive залато́га, nominative plural залаты́я, genitive plural залаты́х)
- (historical, nominalized) gold coin
- Synonym: чырво́нец (čyrvónjec)
Declension
[edit]Declension of залаты́ (inan pl-only adj masc accent-b)
References
[edit]- ^ Zhurawski, A. I., editor (1993), “золотый”, in Гістарычны слоўнік беларускай мовы [Historical Dictionary of the Belarusian Language] (in Belarusian), numbers 13 (злотництво – ивовый), Minsk: Navuka i tekhnika, →ISBN, page 141
Further reading
[edit]- "залаты" in Belarusian-Russian dictionaries and Belarusian dictionaries at Verbum
- “залаты” in Belarusian–Russian dictionaries and Belarusian dictionaries at slounik.org
- "залаты" in Kandrat Krapiva's Explanatory Dictionary of the Belarusian Language (1977-1984) at Verbum
Categories:
- Belarusian terms inherited from Old Ruthenian
- Belarusian terms derived from Old Ruthenian
- Belarusian terms suffixed with -ы
- Belarusian doublets
- Belarusian terms with IPA pronunciation
- Belarusian terms with audio pronunciation
- Rhymes:Belarusian/tɨ
- Rhymes:Belarusian/tɨ/3 syllables
- Belarusian lemmas
- Belarusian adjectives
- Belarusian relational adjectives
- Belarusian terms with collocations
- Belarusian colloquialisms
- Belarusian terms with quotations
- Belarusian hard ending-stressed adjectives
- Belarusian nouns
- Belarusian masculine nouns
- Belarusian inanimate nouns
- Belarusian terms with historical senses
- Belarusian nominalized adjectives
- Belarusian adjectival nouns
- Belarusian possessive masculine adjectival accent-b nouns
- Belarusian nouns with accent pattern b