մկրտեմ
Old Armenian
Alternative forms
- մկրըտեմ (mkrətem)
Etymology
The origin is unknown. Related to մխրճեմ (mxrčem, “to dip, immerse”).[1] For the sense development compare Classical Syriac ܥܡܕ (ʿəmaḏ, “to immerse; to baptize”), Gothic 𐌳𐌰𐌿𐍀𐌾𐌰𐌽 (daupjan, “to dip, immerse; to baptize”).[2]
Verb
մկրտեմ • (mkrtem)
- (transitive) to wash, bathe
- (transitive, Christianity) to baptize
- վերստին մկրտել ― verstin mkrtel ― to rebaptize
- մկրտել արեամբ ― mkrtel areamb ― to be martyred
Conjugation
active
infinitive | մկրտել (mkrtel) | participle | մկրտեցեալ, մկրտեալ (mkrtecʻeal, mkrteal) | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
causative | — | aorist stem | մկրտեց- (mkrtecʻ-) | ||||
person | singular | plural | |||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
present | մկրտեմ (mkrtem) | մկրտես (mkrtes) | մկրտէ (mkrtē) | մկրտեմք (mkrtemkʻ) | մկրտէք (mkrtēkʻ) | մկրտեն (mkrten) | |
imperfect | մկրտէի, մկրտեի* (mkrtēi, mkrtei*) | մկրտէիր, մկրտեիր* (mkrtēir, mkrteir*) | մկրտէր (mkrtēr) | մկրտէաք, մկրտեաք* (mkrtēakʻ, mkrteakʻ*) | մկրտէիք, մկրտեիք* (mkrtēikʻ, mkrteikʻ*) | մկրտէին, մկրտեին* (mkrtēin, mkrtein*) | |
aorist | մկրտեցի (mkrtecʻi) | մկրտեցեր (mkrtecʻer) | մկրտեաց (mkrteacʻ) | մկրտեցաք (mkrtecʻakʻ) | մկրտեցէք, մկրտեցիք (mkrtecʻēkʻ, mkrtecʻikʻ) | մկրտեցին (mkrtecʻin) | |
subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
present | մկրտիցեմ (mkrticʻem) | մկրտիցես (mkrticʻes) | մկրտիցէ (mkrticʻē) | մկրտիցեմք (mkrticʻemkʻ) | մկրտիցէք (mkrticʻēkʻ) | մկրտիցեն (mkrticʻen) | |
aorist | մկրտեցից (mkrtecʻicʻ) | մկրտեսցես (mkrtescʻes) | մկրտեսցէ (mkrtescʻē) | մկրտեսցուք (mkrtescʻukʻ) | մկրտեսջիք (mkrtesǰikʻ) | մկրտեսցեն (mkrtescʻen) | |
imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
imperative | — | մկրտեա՛ (mkrteá) | — | — | մկրտեցէ՛ք (mkrtecʻḗkʻ) | — | |
cohortative | — | մկրտեսջի՛ր (mkrtesǰír) | — | — | մկրտեսջի՛ք (mkrtesǰíkʻ) | — | |
prohibitive | — | մի՛ մկրտեր (mí mkrter) | — | — | մի՛ մկրտէք (mí mkrtēkʻ) | — | |
*rare |
mediopassive
infinitive | մկրտել, մկրտիլ* (mkrtel, mkrtil*) | participle | մկրտեցեալ, մկրտեալ (mkrtecʻeal, mkrteal) | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
causative | — | aorist stem | մկրտեց- (mkrtecʻ-) | ||||
person | singular | plural | |||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
present | մկրտիմ (mkrtim) | մկրտիս (mkrtis) | մկրտի (mkrti) | մկրտիմք (mkrtimkʻ) | մկրտիք (mkrtikʻ) | մկրտին (mkrtin) | |
imperfect | մկրտէի (mkrtēi) | մկրտէիր (mkrtēir) | մկրտէր, մկրտիւր (mkrtēr, mkrtiwr) | մկրտէաք (mkrtēakʻ) | մկրտէիք (mkrtēikʻ) | մկրտէին (mkrtēin) | |
aorist | մկրտեցայ (mkrtecʻay) | մկրտեցար (mkrtecʻar) | մկրտեցաւ (mkrtecʻaw) | մկրտեցաք (mkrtecʻakʻ) | մկրտեցայք (mkrtecʻaykʻ) | մկրտեցան (mkrtecʻan) | |
subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
present | մկրտիցիմ (mkrticʻim) | մկրտիցիս (mkrticʻis) | մկրտիցի (mkrticʻi) | մկրտիցիմք (mkrticʻimkʻ) | մկրտիցիք (mkrticʻikʻ) | մկրտիցին (mkrticʻin) | |
aorist | մկրտեցայց (mkrtecʻaycʻ) | մկրտեսցիս (mkrtescʻis) | մկրտեսցի (mkrtescʻi) | մկրտեսցուք (mkrtescʻukʻ) | մկրտեսջիք (mkrtesǰikʻ) | մկրտեսցին (mkrtescʻin) | |
imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
imperative | — | մկրտեա՛ց (mkrteácʻ) | — | — | մկրտեցարո՛ւք (mkrtecʻarúkʻ) | — | |
cohortative | — | մկրտեսջի՛ր (mkrtesǰír) | — | — | մկրտեսջի՛ք (mkrtesǰíkʻ) | — | |
prohibitive | — | մի՛ մկրտիր (mí mkrtir) | — | — | մի՛ մկրտիք (mí mkrtikʻ) | — | |
*post-classical |
Derived terms
- մկրտատուն (mkrtatun)
- մկրտարան (mkrtaran)
- Մկրտիչ (Mkrtičʻ)
- մկրտիչ (mkrtičʻ)
- մկրտութիւն (mkrtutʻiwn)
- օրամկրտիչք (ōramkrtičʻkʻ)
Descendants
- Armenian: մկրտել (mkrtel)
References
- ^ Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “մկրտել”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 331
- ^ Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “մխիրճ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 329
Further reading
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1837) “մկրտեմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume II, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 285bc
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “մկրտեմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 480a
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “մկրտիմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 480ab