خوړل
Pashto
[edit]Etymology
[edit]From Proto-Iranian *hwar- (“to eat, consume”), from Proto-Indo-Iranian *suar-,[1] further origin unknown, with no obvious Indo-European cognates outside of Iranian.
Cognates include Northern Kurdish xwarin (“to eat”) and vexwarin (“to drink”), Persian خوردن (xordan, “to eat”), Ossetian хӕрд (xærd, “food”) and Avestan 𐬓𐬀𐬭𐬀𐬌𐬙𐬌 (xᵛaraiti, “to consume, eat”).
Pronunciation
[edit]Verb
[edit]خوړل • (xwaṛә́l)
- to eat
Conjugation
[edit]| singular | plural | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||||
| m | f | m | f | |||||||
| زۀ | تۀ | دی / هغه | دا / هغه | موږ | تاسې | دوی / هغوی | ||||
| present | imperfective | خورم (xwarә́m) |
خورې (xwaré) |
خوري (xwarí) |
خورو (xwarú) |
خورئ (xwarә́i) |
خوري (xwarí) | |||
| perfective | وخورم (wә́ xwarəm) |
وخورې (wә́ xware) |
وخوري (wә́ xwari) |
وخورو (wә́ xwaru) |
وخورﺉ (wә́ xwarəi) |
وخوري (wә́ xwari) | ||||
| past | imperfective | خوړلم (xwaṛә́ləm) |
خوړلې (xwaṛә́le) |
خوړ (xóṛ) |
خوړله (xwaṛә́la) |
خوړلو (xwaṛә́lu) |
خوړلئ (xwaṛә́ləi) |
خوړل (xwaṛә́l) |
خوړلې (xwaṛә́le) | |
| perfective | وخوړلم (wә́ xwaṛələm) |
وخوړلې (wә́ xwaṛəle) |
وخوړ (wә́ xoṛ) |
وخوړله (wә́ xwaṛəla) |
وخوړلو (wә́ xwaṛəlu) |
وخوړلئ (wә́ xwaṛələy) |
وخوړل (wә́ xwaṛəl) |
وخوړلې (wә́ xwaṛəle) | ||
| singular | plural | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||||
| m | f | m | f | |||||||
| زۀ | تۀ | دی / هغه | دا / هغه | موږ | تاسې | دوی / هغوی | ||||
| present | imperfective | خورم (xwarә́m) |
خورې (xwaré) |
خوري (xwarí) |
خورو (xwarú) |
خورئ (xwarә́i) |
خوري (xwarí) | |||
| perfective | وخورم (wә́ xwarəm) |
وخورې (wә́ xware) |
وخوري (wә́ xwari) |
وخورو (wә́ xwaru) |
وخورئ (wә́ xwarəi) |
وخوري (wә́ xwari) | ||||
| past | imperfective | خوړم (xwaṛә́m) |
خوړې (xwaṛé) |
خوړ (xóṛ) |
خوړه (xwaṛá) |
خوړو (xwaṛú) |
خوړئ (xwaṛә́i) |
خوړل (xwaṛә́l) |
خوړې (xwaṛé) | |
| perfective | وخوړم (wә́ xwaṛəm) |
وخوړې (wә́ xwaṛe) |
وخوړ (wә́ xoṛ) |
وخوړه (wә́ xwaṛa) |
وخوړو (wә́ xwaṛu) |
وخوړئ (wә́ xwaṛəi) |
وخوړل (wә́ xwaṛəl) |
وخوړې (wә́ xwaṛe) | ||
Command form of خوړل
| تۀ | تاسو | ||
|---|---|---|---|
| Positive (Imperfective) | |||
| خوره (xwará) |
خورئ (xwarә́i) | ||
| Positive (Perfective) | |||
| وخوره (wә́ xwara) |
وخورئ (wә́ xwarəi) | ||
| Negative | |||
| مه خوره (mә́ xwara) |
مه خورئ (mә́ xwarәi) |
Perfect tenses of خوړل
| singular | plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st person m | 1st person f | 2nd person m | 2nd person f | 3rd person m | 3rd person f | 1st person | 2nd person | 3rd person | 3rd person f | |||
| زۀ | تۀ | دی / هغه | دا / هغه | موږ | تاسې | دوی / هغوی | ||||||
| present perfect |
خوړلی يم (xwaṛә́lay yəm) |
خوړلې يم (xwaṛә́le yəm/yəma) |
خوړلی يې (xwaṛә́lay ye) |
خوړلې يې (xwaṛә́le ye) |
خوړلی دی (xwaṛә́lay day) |
خوړلې ده (xwaṛә́le da) |
خوړلي يو (xwaṛә́li yu) |
خوړلي يئ/ياست (xwaṛә́li yəi/yāst) |
خوري دي (xwaṛә́li di) | |||
| past perfect |
خوړلی وم (xwaṛә́lay wəm) |
خوړلې وم/ومه (xwaṛә́le wəm/wəma) |
خوړلی وې (xwaṛә́lay we) |
خوړلې وې (xwaṛә́le we) |
خوړلی و (xwaṛә́lay wə) |
خوړلې وه (xwaṛә́le wa) |
خوړلي وو (xwaṛә́li wu) |
خوړلي وئ (xwaṛә́li wai) |
خوړلي وو\ول (xwaṛә́li wu/wəl) |
خوړلې وې (xwaṛә́le we) | ||
| future perfect |
به خوړلی يم (bə xwaṛә́lay yəm) |
به خوړلې يم (bə xwaṛә́le yəm/yəma) |
به خوړلی يې (bə xwaṛә́lay ye) |
به خوړلې يې (bə xwaṛә́le ye) |
به خوړلی دی (bə xwaṛә́lay day) |
به خوړلې ده (bə xwaṛә́le da) |
به خوړلي يو (bə xwaṛә́li yu) |
به خوړلي يئ/ياست (bə xwaṛә́li yai/yāst) |
به خوري دي (bə xwarә́li di) | |||
References
[edit]- ^ Kroonen, Guus; Jakob, Anthony; Palmér, Axel I.; van Sluis, Paulus; Wigman, Andrew (2022), “Indo-European cereal terminology suggests a Northwest Pontic homeland for the core Indo-European languages”, in PLOS ONE, volume 17, number 10, , page 22