خوردن

Persian

Etymology

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (OŠTEN-tn' /⁠xwardan⁠/), 𐫑𐫇𐫡𐫅𐫗 (k̇wrdn /⁠xwardan⁠/), from Proto-Iranian *hwar- (“to eat, consume”), from Proto-Indo-Iranian *suar-,^[1] further origin unknown, with no obvious Indo-European cognates outside of Iranian.

Cognates include Northern Kurdish xwarin (“to eat”), Northern Luri هںرده (hərde, “to eat”), Pashto خوړل (xwaṛə́l, “to eat”), Avestan 𐬓𐬀𐬭𐬀𐬌𐬙𐬌 (xᵛaraⁱti, “to consume, eat”).

Original meaning of the root was "to take". During the Proto-Iranian period it replaced the native Indo-European root for "to eat" *h₁ed-, perhaps originally being used in a more informal way. The other root has been preserved in several nominal formations, such as Proto-Iranian *HacwaHastiš (“alfalfa”) and Ossetian ад (ad, “taste”) ^{^citation needed}.

Pronunciation

(Classical Persian) IPA^(key): /xʷar.ˈdan/

(Dari, formal) IPA^(key): [xʊɾ.d̪án]
- (Kabuli) IPA^(key): [xʊɾ.d̪án]
- (Hazaragi) IPA^(key): [xuɾ.d̪án]

(Iran, formal) IPA^(key): [xoɹ.d̪ǽn]

(Tajik, formal) IPA^(key): [χuɾ.d̪án], [χɵɾ.d̪án]

Rhymes: -an

Readings
Classical reading^?	xwardan
Dari reading^?	xurdan
Iranian reading^?	xordan
Tajik reading^?	xurdan, xürdan

Audio (Iran): (file)

Verb

خوردن • (xwardan / xordan) (present stem خور (xwar / xor), Tajik spelling хӯрдан)

(transitive) to eat
امروز چی خوردی؟
emruz či xordi?
What did you eat today?
(transitive) to drink
ملاها می‌گویند شراب خوردن گناه است.
mollâ-hâ mi-guyand šarâb xordan gonâh ast.
The mullahs say drinking wine is a sin.
(transitive) to corrode, to damage, to wear away
این گاز به شدت فلزات را می‌خورد.
in gâz be šeddat felezzât râ mi-xorad.
This gas severely corrodes metals.
(with به) to run into, collide with
مواظب باش بچه، همیشه سرت به میز می‌خوره.
movâzeb bâš bačče, hamiše sar-et be miz mi-xore.
Be careful kiddo, you always hit your head on the table.
(with به) to fit, to match, to suit, to go along with
این صندلی به این میز نمی‌خوره.
in sandali be in miz ne-mi-xore.
This chair doesn't fit this table.
to suffer, to receive; used in various compound verbs, often with negative meaning.
سرما خوردن ― sarmâ xordan ― to catch a cold

غصه خوردن ― ġosse xordan ― to become sad

سیلی خوردن ― sili xordan ― to get slapped in the face

Conjugation

Conjugation of *خوردن* (literary Iranian Persian)

infinitive		خوردن (xordán)
stem	present	خور (xor)
stem	past	خورد (xord)
participle	present	خورنده (xorandé)
participle	past	خورده (xordé)
		singular			plural
		1^st person	2^nd person	3^rd person	1^st person	2^nd person	3^rd person
indicative	aorist	خورم (xóram)	خوری (xóri)	خورد (xórad)	خوریم (xórim)	خورید (xórid)	خورند (xórand)
	present (imperfect)	می‌خورم (mí-xoram)	می‌خوری (mí-xori)	می‌خورد (mí-xorad)	می‌خوریم (mí-xorim)	می‌خورید (mí-xorid)	می‌خورند (mí-xorand)
	present progressive	دارم می‌خورم (dấram mí-xoram)	داری می‌خوری (dấri mí-xori)	دارد می‌خورد (dấrad mí-xorad)	داریم می‌خوریم (dấrim mí-xorim)	دارید می‌خورید (dấrid mí-xorid)	دارند می‌خورند (dấrand mí-xorand)
	present perfect	خورده‌ام (xordé-am)	خورده‌ای (xordé-i)	خورده است (xordé ast)	خورده‌ایم (xordé-im)	خورده‌اید (xordé-id)	خورده‌اند (xordé-and)
	past	خوردم (xórdam)	خوردی (xórdi)	خورد (xord)	خوردیم (xórdim)	خوردید (xórdid)	خوردند (xórdand)
	past (imperfect)	می‌خوردم (mí-xordam)	می‌خوردی (mí-xordi)	می‌خورد (mí-xord)	می‌خوردیم (mí-xordim)	می‌خوردید (mí-xordid)	می‌خوردند (mí-xordand)
	past progressive	داشتم می‌خوردم (dấštam mí-xordam)	داشتی می‌خوردی (dấšti mí-xordi)	داشت می‌خورد (dâšt mí-xord)	داشتیم می‌خوردیم (dấštim mí-xordim)	داشتید می‌خوردید (dấštid mí-xordid)	داشتند می‌خوردند (dấštand mí-xordand)
	pluperfect	خورده بودم (xordé búdam)	خورده بودی (xordé búdi)	خورده بود (xordé bud)	خورده بودیم (xordé búdim)	خورده بودید (xordé búdid)	خورده بودند (xordé búdand)
	future	خواهم خورد (xâhám xord)	خواهی خورد (xâhí xord)	خواهد خورد (xâhád xord)	خواهیم خورد (xâhím xord)	خواهید خورد (xâhíd xord)	خواهند خورد (xâhánd xord)
subjunctive	present	بخورم (bóxoram)	بخوری (bóxori)	بخورد (bóxorad)	بخوریم (bóxorim)	بخورید (bóxorid)	بخورند (bóxorand)
subjunctive	past	خورده باشم (xordé bấšam)	خورده باشی (xordé bấši)	خورده باشد (xordé bấšad)	خورده باشیم (xordé bấšim)	خورده باشید (xordé bấšid)	خورده باشند (xordé bấšand)
imperative			بخور (bóxor)			بخورید (bóxorid)

Conjugation of *خوردن* (colloquial Tehrani)

infinitive		خوردن (xordán)
stem	present	خور (xor)
stem	past	خورد (xord)
participle	present	خورنده (xorandé)
participle	past	خورده (xordé)
		singular			plural
		1^st person	2^nd person	3^rd person	1^st person	2^nd person	3^rd person
indicative	aorist	خورم (xoram)	خوری (xori)	خوره (xore)	خوریم (xorim)	خورین (xorin)	خورن (xoran)
	present (imperfect)	می‌خورم (mí-xóram)	می‌خوری (mí-xóri)	می‌خوره (mí-xóre)	می‌خوریم (mí-xórim)	می‌خورین (mí-xórin)	می‌خورن (mí-xóran)
	present progressive	دارم می‌خورم (dấram mí-xóram)	داری می‌خوری (dấri mí-xóri)	داره می‌خوره (dấre mí-xóre)	داریم می‌خوریم (dấrim mí-xórim)	دارین می‌خورین (dấrin mí-xórin)	دارن می‌خورن (dấran mí-xóran)
	present perfect	خورده‌ام (xordám)	خورده‌ای (xordí)	خورده (xordé)	خورده‌ایم (xordím)	خورده‌این (xordín)	خورده‌ان (xordán)
	past	خوردم (xordam)	خوردی (xordi)	خورد (xord)	خوردیم (xordim)	خوردین (xordin)	خوردن (xordan)
	past (imperfect)	می‌خوردم (mí-xórdam)	می‌خوردی (mí-xórdi)	می‌خورد (mí-xórd)	می‌خوردیم (mí-xórdim)	می‌خوردین (mí-xórdin)	می‌خوردن (mí-xórdan)
	past progressive	داشتم می‌خوردم (dấštam mí-xórdam)	داشتی می‌خوردی (dấšti mí-xórdi)	داشت می‌خورد (dấšt mí-xórd)	داشتیم می‌خوردیم (dấštim mí-xórdim)	داشتین می‌خوردین (dấštin mí-xórdin)	داشتن می‌خوردن (dấštan mí-xórdan)
	pluperfect	خورده بودم (xordé búdam)	خورده بودی (xordé búdi)	خورده بود (xordé bud)	خورده بودیم (xordé búdim)	خورده بودین (xordé búdin)	خورده بودن (xordé búdan)
subjunctive	present	بخورم (bóxóram)	بخوری (bóxóri)	بخوره (bóxóre)	بخوریم (bóxórim)	بخورین (bóxórin)	بخورن (bóxóran)
subjunctive	past	خورده باشم (xordé bấšam)	خورده باشی (xordé bấši)	خورده باشه (xordé bấše)	خورده باشیم (xordé bấšim)	خورده باشین (xordé bấšin)	خورده باشن (xordé bấšan)
imperative			بخور (bóxór)			بخورین (bóxórin)

Derived terms

افسوس خوردن (afsus xordan)
به درد خوردن (be dard xordan)
به چشم خوردن (be češm xordan)
خوراندن (xorândan)
خوردنی (xordani)
سرما خوردن (sarmâ xordan)
غصه خوردن (ġosse xordan)

Related terms

خواربار (xvârbâr)

References

Hayyim, Sulayman (1934), “خوردن”, in New Persian–English dictionary, Teheran: Librairie-imprimerie Béroukhim
Cheung, Johnny (2007), Etymological Dictionary of the Iranian Verb (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 2), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 147

^ Kroonen, Guus; Jakob, Anthony; Palmér, Axel I.; van Sluis, Paulus; Wigman, Andrew (2022), “Indo-European cereal terminology suggests a Northwest Pontic homeland for the core Indo-European languages”, in PLOS ONE, volume 17, number 10, →DOI, page 22

[1] Kroonen, Guus; Jakob, Anthony; Palmér, Axel I.; van Sluis, Paulus; Wigman, Andrew (2022), “Indo-European cereal terminology suggests a Northwest Pontic homeland for the core Indo-European languages”, in PLOS ONE, volume 17, number 10, →DOI, page 22

[1]