अनित्य
Appearance
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Learned borrowing from Sanskrit अनित्य (anitya); equal to अ- (a-) + नित्य (nitya).
Pronunciation
[edit]- (Standard Hindi) IPA(key): /ə.nɪt̪.jᵊ/, [ɐ.nɪt̪.jᵊ]
- Rhymes: -ɪt̪jᵊ
Adjective
[edit]अनित्य • (anitya) (indeclinable)
References
[edit]- Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “अनित्य”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha
- McGregor, Ronald Stuart (1993), “अनित्य”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- অনিত্য (Assamese script)
- ᬅᬦᬶᬢ᭄ᬬ (Balinese script)
- অনিত্য (Bengali script)
- 𑰀𑰡𑰰𑰝𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
- 𑀅𑀦𑀺𑀢𑁆𑀬 (Brahmi script)
- အနိတျ (Burmese script)
- અનિત્ય (Gujarati script)
- ਅਨਿਤ੍ਯ (Gurmukhi script)
- 𑌅𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯 (Grantha script)
- ꦄꦤꦶꦠꦾ (Javanese script)
- 𑂃𑂢𑂱𑂞𑂹𑂨 (Kaithi script)
- ಅನಿತ್ಯ (Kannada script)
- អនិត្យ (Khmer script)
- ອນິຕ຺ຍ (Lao script)
- അനിത്യ (Malayalam script)
- ᠠᠨᡳᢠᠶᠠ (Manchu script)
- 𑘀𑘡𑘱𑘝𑘿𑘧 (Modi script)
- ᠠᠨᠢᢐᠶᠠ (Mongolian script)
- 𑦠𑧁𑧒𑦽𑧠𑧇 (Nandinagari script)
- 𑐀𑐣𑐶𑐟𑑂𑐫 (Newa script)
- ଅନିତ୍ଯ (Odia script)
- ꢂꢥꢶꢡ꣄ꢫ (Saurashtra script)
- 𑆃𑆤𑆴𑆠𑇀𑆪 (Sharada script)
- 𑖀𑖡𑖰𑖝𑖿𑖧 (Siddham script)
- අනිත්ය (Sinhalese script)
- 𑩐𑩯𑩑𑩫 𑪙𑩻 (Soyombo script)
- 𑚀𑚝𑚮𑚙𑚶𑚣 (Takri script)
- அநித்ய (Tamil script)
- అనిత్య (Telugu script)
- อนิตฺย (Thai script)
- ཨ་ནི་ཏྱ (Tibetan script)
- 𑒁𑒢𑒱𑒞𑓂𑒨 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨝𑨁𑨙𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]From अ- (a-) + नित्य (nitya).
Adjective
[edit]अनित्य • (anitya) stem
- noneternal, impermanent; transient, ephemeral
- occasional, incidental
- unperemptory, unobligatory (a rule etc.)
- unusual, irregular, extraordinary
- unsteady, unstable, fickle
- uncertain, doubtful
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अनित्यः (anityaḥ) | अनित्यौ (anityau) अनित्या¹ (anityā¹) |
अनित्याः (anityāḥ) अनित्यासः¹ (anityāsaḥ¹) |
| accusative | अनित्यम् (anityam) | अनित्यौ (anityau) अनित्या¹ (anityā¹) |
अनित्यान् (anityān) |
| instrumental | अनित्येन (anityena) | अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्यैः (anityaiḥ) अनित्येभिः¹ (anityebhiḥ¹) |
| dative | अनित्याय (anityāya) | अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्येभ्यः (anityebhyaḥ) |
| ablative | अनित्यात् (anityāt) | अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्येभ्यः (anityebhyaḥ) |
| genitive | अनित्यस्य (anityasya) | अनित्ययोः (anityayoḥ) अनित्योः¹ (anityoḥ¹) |
अनित्यानाम् (anityānām) |
| locative | अनित्ये (anitye) | अनित्ययोः (anityayoḥ) अनित्योः¹ (anityoḥ¹) |
अनित्येषु (anityeṣu) |
| vocative | अनित्य (anitya) | अनित्यौ (anityau) अनित्या¹ (anityā¹) |
अनित्याः (anityāḥ) अनित्यासः¹ (anityāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अनित्या (anityā) | अनित्ये (anitye) | अनित्याः (anityāḥ) |
| accusative | अनित्याम् (anityām) | अनित्ये (anitye) | अनित्याः (anityāḥ) |
| instrumental | अनित्यया (anityayā) अनित्या¹ (anityā¹) |
अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्याभिः (anityābhiḥ) |
| dative | अनित्यायै (anityāyai) | अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्याभ्यः (anityābhyaḥ) |
| ablative | अनित्यायाः (anityāyāḥ) अनित्यायै² (anityāyai²) |
अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्याभ्यः (anityābhyaḥ) |
| genitive | अनित्यायाः (anityāyāḥ) अनित्यायै² (anityāyai²) |
अनित्ययोः (anityayoḥ) अनित्योः¹ (anityoḥ¹) |
अनित्यानाम् (anityānām) |
| locative | अनित्यायाम् (anityāyām) | अनित्ययोः (anityayoḥ) अनित्योः¹ (anityoḥ¹) |
अनित्यासु (anityāsu) |
| vocative | अनित्ये (anitye) | अनित्ये (anitye) | अनित्याः (anityāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अनित्यम् (anityam) | अनित्ये (anitye) | अनित्यानि (anityāni) अनित्या¹ (anityā¹) |
| accusative | अनित्यम् (anityam) | अनित्ये (anitye) | अनित्यानि (anityāni) अनित्या¹ (anityā¹) |
| instrumental | अनित्येन (anityena) | अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्यैः (anityaiḥ) अनित्येभिः¹ (anityebhiḥ¹) |
| dative | अनित्याय (anityāya) | अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्येभ्यः (anityebhyaḥ) |
| ablative | अनित्यात् (anityāt) | अनित्याभ्याम् (anityābhyām) | अनित्येभ्यः (anityebhyaḥ) |
| genitive | अनित्यस्य (anityasya) | अनित्ययोः (anityayoḥ) अनित्योः¹ (anityoḥ¹) |
अनित्यानाम् (anityānām) |
| locative | अनित्ये (anitye) | अनित्ययोः (anityayoḥ) अनित्योः¹ (anityoḥ¹) |
अनित्येषु (anityeṣu) |
| vocative | अनित्य (anitya) | अनित्ये (anitye) | अनित्यानि (anityāni) अनित्या¹ (anityā¹) |
- ¹Vedic
Derived terms
[edit]- अनित्यकर्मन् (anityakarman)
- अनित्यक्रिया (anityakriyā)
- अनित्यता (anityatā)
- अनित्यत्व (anityatva)
- अनित्यदत्त (anityadatta)
- अनित्यदत्तक (anityadattaka)
- अनित्यदत्रिम (anityadatrima)
- अनित्यप्रत्यवेक्षा (anityapratyavekṣā)
- अनित्यभाव (anityabhāva)
- अनित्यम् (anityam)
- अनित्यसम (anityasama)
- अनित्यसमास (anityasamāsa)
Descendants
[edit]- Pali: anicca
- →? Sinhalese: අනිස (anisa)
- Prakrit: 𑀅𑀡𑀺𑀘𑁆𑀘 (aṇicca)
- >? Sinhalese: අනිස (anisa)
- → Assamese: অনিত (onit), অনিত্য (oniitto)
- → Bengali: অনিত্য (onitto)
- → Gujarati: અનિત્ય (anitya)
- → Hindi: अनित्य (anitya)
- → Kannada: ಅನಿತ್ಯ (anitya)
- → Malayalam: അനിത്യം (anityaṁ)
- → Marathi: अनित्य (anitya)
- → Nepali: अनित्य (anitya)
- → Odia: ଅନିତ୍ୟ (anitya)
- → Punjabi: ਅਨਿੱਤ (anitta)
- → Sinhalese: අනිත්ය (anitya)
- → Tamil: அநித்தியம் (anittiyam)
- → Telugu: అనిత్యము (anityamu)
- → Tocharian B: anityä
References
[edit]- Apte, Vaman Shivram (1890), “अनित्य”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan
- Monier Williams (1899), “अनित्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 29, column 2.
Categories:
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi learned borrowings from Sanskrit
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi terms prefixed with अ-
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Hindi/ɪt̪jᵊ
- Rhymes:Hindi/ɪt̪jᵊ/3 syllables
- Hindi lemmas
- Hindi adjectives
- Hindi indeclinable adjectives
- Sanskrit terms prefixed with अ-
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit a-stem adjectives