उत्सृष्ट

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• উত্সৃষ্ট (Assamese script)
• ᬉᬢ᭄ᬲᬺᬱ᭄ᬝ (Balinese script)
• উত্সৃষ্ট (Bengali script)
• 𑰄𑰝𑰿𑰭𑰴𑰬𑰿𑰘 (Bhaiksuki script)
• 𑀉𑀢𑁆𑀲𑀾𑀱𑁆𑀝 (Brahmi script)
• ဥတ္သၖၑ္ဋ (Burmese script)
• ઉત્સૃષ્ટ (Gujarati script)
• ਉਤ੍ਸ੍ਰਸ਼੍ਟ (Gurmukhi script)
• 𑌉𑌤𑍍𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟 (Grantha script)
• ꦈꦠ꧀ꦱꦽꦰ꧀ꦛ (Javanese script)
• 𑂇𑂞𑂹𑂮𑃂𑂭𑂹𑂗 (Kaithi script)
• ಉತ್ಸೃಷ್ಟ (Kannada script)
• ឧត្ស្ឫឞ្ដ (Khmer script)
• ອຸຕ຺ສ຺ຣິຩ຺ຏ (Lao script)
• ഉത്സൃഷ്ട (Malayalam script)
• ᡠᢠᠰ᠌ᡵᡳᢢᢞᠠ (Manchu script)
• 𑘄𑘝𑘿𑘭𑘵𑘬𑘿𑘘 (Modi script)
• ᠤᢐᠰᠷᠢᢔᢌᠠ᠋ (Mongolian script)
• 𑦤𑦽𑧠𑧍𑧖𑧌𑧠𑦸 (Nandinagari script)
• 𑐄𑐟𑑂𑐳𑐺𑐲𑑂𑐚 (Newa script)
• ଉତ୍ସୃଷ୍ଟ (Odia script)
• ꢆꢡ꣄ꢱꢺꢰ꣄ꢜ (Saurashtra script)
• 𑆇𑆠𑇀𑆱𑆸𑆰𑇀𑆛 (Sharada script)
• 𑖄𑖝𑖿𑖭𑖴𑖬𑖿𑖘 (Siddham script)
• උත‍්සෘෂ‍්ට (Sinhalese script)
• 𑩐𑩒𑩫 𑪙𑪁𑩙𑪀 𑪙𑩦 (Soyombo script)
• 𑚄𑚙𑚶𑚨𑚶𑚔 (Takri script)
• உத்ஸ்ரிஷ்ட (Tamil script)
• ఉత్సృష్ట (Telugu script)
• อุตฺสฺฤษฺฏ (Thai script)
• ཨུ་ཏྶྲྀ་ཥྚ (Tibetan script)
• 𑒅𑒞𑓂𑒮𑒵𑒭𑓂𑒙 (Tirhuta script)
• 𑨀𑨃𑨙𑩇𑨰𑨼𑨉𑨯𑩇𑨔 (Zanabazar Square script)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *úd

Proto-Indo-Iranian *ud-

Sanskrit उद्- (ud-)

Proto-Indo-European *selǵ-

Sanskrit सृज् (sṛj)

Sanskrit उत्सृज् (utsṛj)

Proto-Indo-European *-tós

Proto-Indo-Iranian *-tás

Sanskrit -त (-ta)

Sanskrit उत्सृष्ट

From उत्सृज् (utsṛj, “let loose”) +‎ -त (-ta).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ut.sr̩ʂ.ʈɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ut̪.s̪r̩ʂ.ʈɐ/

Participle

उत्सृष्ट • (utsṛṣṭa) past passive participle (root उत्सृज्)

1. past passive participle of उत्सृज् (utsṛj):
   1. let loose, set free
   2. poured forth, cast into, thrown
   3. left, abandoned,
   4. given, presented
2. used, employed

Declension

Masculine a-stem declension of उत्सृष्ट

	singular	dual	plural
nominative	उत्सृष्टः (utsṛṣṭaḥ)	उत्सृष्टौ (utsṛṣṭau) उत्सृष्टा¹ (utsṛṣṭā¹)	उत्सृष्टाः (utsṛṣṭāḥ) उत्सृष्टासः¹ (utsṛṣṭāsaḥ¹)
accusative	उत्सृष्टम् (utsṛṣṭam)	उत्सृष्टौ (utsṛṣṭau) उत्सृष्टा¹ (utsṛṣṭā¹)	उत्सृष्टान् (utsṛṣṭān)
instrumental	उत्सृष्टेन (utsṛṣṭena)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टैः (utsṛṣṭaiḥ) उत्सृष्टेभिः¹ (utsṛṣṭebhiḥ¹)
dative	उत्सृष्टाय (utsṛṣṭāya)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टेभ्यः (utsṛṣṭebhyaḥ)
ablative	उत्सृष्टात् (utsṛṣṭāt)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टेभ्यः (utsṛṣṭebhyaḥ)
genitive	उत्सृष्टस्य (utsṛṣṭasya)	उत्सृष्टयोः (utsṛṣṭayoḥ)	उत्सृष्टानाम् (utsṛṣṭānām)
locative	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टयोः (utsṛṣṭayoḥ)	उत्सृष्टेषु (utsṛṣṭeṣu)
vocative	उत्सृष्ट (utsṛṣṭa)	उत्सृष्टौ (utsṛṣṭau) उत्सृष्टा¹ (utsṛṣṭā¹)	उत्सृष्टाः (utsṛṣṭāḥ) उत्सृष्टासः¹ (utsṛṣṭāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of उत्सृष्टा

	singular	dual	plural
nominative	उत्सृष्टा (utsṛṣṭā)	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टाः (utsṛṣṭāḥ)
accusative	उत्सृष्टाम् (utsṛṣṭām)	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टाः (utsṛṣṭāḥ)
instrumental	उत्सृष्टया (utsṛṣṭayā) उत्सृष्टा¹ (utsṛṣṭā¹)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टाभिः (utsṛṣṭābhiḥ)
dative	उत्सृष्टायै (utsṛṣṭāyai)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टाभ्यः (utsṛṣṭābhyaḥ)
ablative	उत्सृष्टायाः (utsṛṣṭāyāḥ) उत्सृष्टायै² (utsṛṣṭāyai²)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टाभ्यः (utsṛṣṭābhyaḥ)
genitive	उत्सृष्टायाः (utsṛṣṭāyāḥ) उत्सृष्टायै² (utsṛṣṭāyai²)	उत्सृष्टयोः (utsṛṣṭayoḥ)	उत्सृष्टानाम् (utsṛṣṭānām)
locative	उत्सृष्टायाम् (utsṛṣṭāyām)	उत्सृष्टयोः (utsṛṣṭayoḥ)	उत्सृष्टासु (utsṛṣṭāsu)
vocative	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टाः (utsṛṣṭāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of उत्सृष्ट

	singular	dual	plural
nominative	उत्सृष्टम् (utsṛṣṭam)	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टानि (utsṛṣṭāni) उत्सृष्टा¹ (utsṛṣṭā¹)
accusative	उत्सृष्टम् (utsṛṣṭam)	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टानि (utsṛṣṭāni) उत्सृष्टा¹ (utsṛṣṭā¹)
instrumental	उत्सृष्टेन (utsṛṣṭena)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टैः (utsṛṣṭaiḥ) उत्सृष्टेभिः¹ (utsṛṣṭebhiḥ¹)
dative	उत्सृष्टाय (utsṛṣṭāya)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टेभ्यः (utsṛṣṭebhyaḥ)
ablative	उत्सृष्टात् (utsṛṣṭāt)	उत्सृष्टाभ्याम् (utsṛṣṭābhyām)	उत्सृष्टेभ्यः (utsṛṣṭebhyaḥ)
genitive	उत्सृष्टस्य (utsṛṣṭasya)	उत्सृष्टयोः (utsṛṣṭayoḥ)	उत्सृष्टानाम् (utsṛṣṭānām)
locative	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टयोः (utsṛṣṭayoḥ)	उत्सृष्टेषु (utsṛṣṭeṣu)
vocative	उत्सृष्ट (utsṛṣṭa)	उत्सृष्टे (utsṛṣṭe)	उत्सृष्टानि (utsṛṣṭāni) उत्सृष्टा¹ (utsṛṣṭā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• ⇒? Prakrit: 𑀙𑀼𑀝𑁆𑀝 (chuṭṭa)
  • Central Indo-Aryan:
    • Hindustani:

      Hindi: छूट (chūṭ)

      Urdu: چُھوٹ (chūṭ)

  • Eastern Indo-Aryan:
    • Assamese: ছুট (sut)
    • Bengali: ছুট (chuṭ)
  • Northern Indo-Aryan:
    • Nepali: छुट (chuṭ)
  • Northwestern Indo-Aryan:
    • Punjabi:

      Punjabi: ਛੁੱਟ (chuṭṭ)

      Punjabi: چھُٹّ (chuṭṭ)

  • Southern Indo-Aryan:
    • Marathi: सूट (sūṭ)
  • → Sanskrit: क्षोट् (kṣoṭ, “to throw”), खोट् (khoṭ)
• Prakrit: 𑀊𑀲𑀠 (ūsaḍha, “abandoned”)
• Prakrit:
  • Northern:
    • Nepali: उसठ (usaṭh)
  • Northwestern:
    • Old Punjabi: ਉਸਟਿ (usaṭi)
  • Southern:
    • Marathi: उसटणे (usaṭṇe)
  • Western:
    • Gujarati: ઉસેટવું (useṭvũ)

Further reading

• Monier Williams (1899), “उत्सृष्ट”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 182, column 3.
• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “utsr̥ṣṭa”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 87