क्षुध्

Hindi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit क्षुध् (kṣudh).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /kʂʊd̪ʱ/, [kʃʊd̪ʱ]

Noun

क्षुध् • (kṣudh) f

1. (rare) hunger

   Synonyms: भूख (bhūkh), क्षुधा (kṣudhā), बुभुक्षा (bubhukṣā), इश्तिहा (iśtihā)

Declension

Declension of क्षुध् (fem cons-stem)

	singular	plural
direct	क्षुध् kṣudh	क्षुधें kṣudhẽ
oblique	क्षुध् kṣudh	क्षुधों kṣudhõ
vocative	क्षुध् kṣudh	क्षुधो kṣudho

Further reading

• Platts, John T. (1884), “क्षुध्”, in A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English, London: W. H. Allen & Co.

Sanskrit

Alternative forms

Alternative scripts

• ক্ষুধ্ (Assamese script)
• ᬓ᭄ᬱᬸᬥ᭄ (Balinese script)
• ক্ষুধ্ (Bengali script)
• 𑰎𑰿𑰬𑰲𑰠𑰿 (Bhaiksuki script)
• 𑀓𑁆𑀱𑀼𑀥𑁆 (Brahmi script)
• က္ၑုဓ် (Burmese script)
• ક્ષુધ્ (Gujarati script)
• ਕ੍ਸ਼ੁਧ੍ (Gurmukhi script)
• 𑌕𑍍𑌷𑍁𑌧𑍍 (Grantha script)
• ꦏ꧀ꦰꦸꦣ꧀ (Javanese script)
• 𑂍𑂹𑂭𑂳𑂡𑂹 (Kaithi script)
• ಕ್ಷುಧ್ (Kannada script)
• ក្ឞុធ៑ (Khmer script)
• ກ຺ຩຸຘ຺ (Lao script)
• ക്ഷുധ് (Malayalam script)
• ᡬᢢᡠᢡ (Manchu script)
• 𑘎𑘿𑘬𑘳𑘠𑘿 (Modi script)
• ᢉᢔᠤᢑᠾ (Mongolian script)
• 𑦮𑧠𑧌𑧔𑧀𑧠 (Nandinagari script)
• 𑐎𑑂𑐲𑐸𑐢𑑂 (Newa script)
• କ୍ଷୁଧ୍ (Odia script)
• ꢒ꣄ꢰꢸꢤ꣄ (Saurashtra script)
• 𑆑𑇀𑆰𑆶𑆣𑇀 (Sharada script)
• 𑖎𑖿𑖬𑖲𑖠𑖿 (Siddham script)
• ක්‍ෂුධ් (Sinhalese script)
• 𑩜 𑪙𑪀𑩒𑩮 𑪙 (Soyombo script)
• 𑚊𑚶𑚰𑚜𑚶 (Takri script)
• க்ஷுத்⁴ (Tamil script)
• క్షుధ్ (Telugu script)
• กฺษุธฺ (Thai script)
• ཀྵུ་དྷ྄ (Tibetan script)
• 𑒏𑓂𑒭𑒳𑒡𑓂 (Tirhuta script)
• 𑨋𑩇𑨯𑨃𑨜𑨴 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-Iranian *ćšudʰ- (“hunger; to be hungry”).

Cognate with Avestan 𐬱𐬎𐬜𐬆𐬨 (šuδəm, “hunger”), Middle Persian [script needed] (šwd, “hunger”), Ossetian суд (sud, “hunger”).

Pronunciation

for the noun:

• (Vedic) IPA^(key): /kʂúdʱ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /kʂud̪ʱ/

Noun

क्षुध् • (kṣúdh) stem, f

1. hunger

   Synonyms: see Thesaurus:क्षुधा

Declension

Feminine root-stem declension of क्षुध्

	singular	dual	plural
nominative	क्षुत् (kṣút)	क्षुधौ॑ (kṣúdhau) क्षुधा॑¹ (kṣúdhā¹)	क्षुधः॑ (kṣúdhaḥ)
accusative	क्षुध॑म् (kṣúdham)	क्षुधौ॑ (kṣúdhau) क्षुधा॑¹ (kṣúdhā¹)	क्षुधः॑ (kṣúdhaḥ)
instrumental	क्षु॒धा (kṣudhā́)	क्षु॒द्भ्याम् (kṣudbhyā́m)	क्षु॒द्भिः (kṣudbhíḥ)
dative	क्षु॒धे (kṣudhé)	क्षु॒द्भ्याम् (kṣudbhyā́m)	क्षु॒द्भ्यः (kṣudbhyáḥ)
ablative	क्षु॒धः (kṣudháḥ)	क्षु॒द्भ्याम् (kṣudbhyā́m)	क्षु॒द्भ्यः (kṣudbhyáḥ)
genitive	क्षु॒धः (kṣudháḥ)	क्षु॒धोः (kṣudhóḥ)	क्षु॒धाम् (kṣudhā́m)
locative	क्षु॒धि (kṣudhí)	क्षु॒धोः (kṣudhóḥ)	क्षु॒त्सु (kṣutsú)
vocative	क्षुत् (kṣút)	क्षुधौ॑ (kṣúdhau) क्षुधा॑¹ (kṣúdhā¹)	क्षुधः॑ (kṣúdhaḥ)

• ¹Vedic

Derived terms

• क्षुधा (kṣudhā)

Root

क्षुध् • (kṣudh)

1. to be hungry

Derived terms

Primary verbal forms

• क्षुध्य॑ति (kṣúdhyati, present)
• अक्षु॑ध्यत् (ákṣudhyat, imperfect)
• क्षोत्स्यति (kṣotsyati, future)
• क्षोद्धा (kṣoddhā, periphrastic future)
• क्षुधत् (kṣudhat, aorist)
• चुक्षोध (cukṣodha, perfect)

Derived nominal forms

• क्षुधालु (kṣudhālu)

Category Sanskrit terms belonging to the root क्षुध् not found

Terms derived from the Sanskrit root क्षुध् (1 c, 0 e)

Descendants

• → Kannada: ಕ್ಷುತ್ತು (kṣuttu)
• → Tamil: க்ஷுத்து (kṣuttu)
• → Telugu: క్షుత్తు (kṣuttu)

Further reading

• Apte, Vaman Shivram (1890), “क्षुध्”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan
• Monier Williams (1899), “क्षुध्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 331, column 2.
• William Dwight Whitney (1885), The Roots, Verb-forms, and Primary Derivatives of the Sanskrit Language, Leipzig: Breitkopf and Härtel, page 30