क्ष्णोत्र
Jump to navigation
Jump to search
Sanskrit
[edit]Alternative forms
[edit]Alternative scripts
- ক্ষ্ণোত্ৰ (Assamese script)
- ᬓ᭄ᬱ᭄ᬡᭀᬢ᭄ᬭ (Balinese script)
- ক্ষ্ণোত্র (Bengali script)
- 𑰎𑰿𑰬𑰿𑰜𑰺𑰝𑰿𑰨 (Bhaiksuki script)
- 𑀓𑁆𑀱𑁆𑀡𑁄𑀢𑁆𑀭 (Brahmi script)
- က္ၑ္ဏောတြ (Burmese script)
- ક્ષ્ણોત્ર (Gujarati script)
- ਕ੍ਸ਼੍ਣੋਤ੍ਰ (Gurmukhi script)
- 𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑍋𑌤𑍍𑌰 (Grantha script)
- ꦏ꧀ꦰ꧀ꦟꦺꦴꦠꦿ (Javanese script)
- 𑂍𑂹𑂭𑂹𑂝𑂷𑂞𑂹𑂩 (Kaithi script)
- ಕ್ಷ್ಣೋತ್ರ (Kannada script)
- ក្ឞ្ណោត្រ (Khmer script)
- ກ຺ຩ຺ໂຓຕ຺ຣ (Lao script)
- ക്ഷ്ണോത്ര (Malayalam script)
- ᡬᢢᢏᠣᢠᡵᠠ (Manchu script)
- 𑘎𑘿𑘬𑘿𑘜𑘻𑘝𑘿𑘨 (Modi script)
- ᢉᢔᢏᠣᠸᠠᢐᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦮𑧠𑧌𑧠𑦼𑧜𑦽𑧠𑧈 (Nandinagari script)
- 𑐎𑑂𑐲𑑂𑐞𑑀𑐟𑑂𑐬 (Newa script)
- କ୍ଷ୍ଣୋତ୍ର (Odia script)
- ꢒ꣄ꢰ꣄ꢠꣂꢡ꣄ꢬ (Saurashtra script)
- 𑆑𑇀𑆰𑇀𑆟𑆾𑆠𑇀𑆫 (Sharada script)
- 𑖎𑖿𑖬𑖿𑖜𑖺𑖝𑖿𑖨 (Siddham script)
- ක්ෂ්ණොත්ර (Sinhalese script)
- 𑩜 𑪙𑪀 𑪙𑩪𑩕𑩫 𑪙𑩼 (Soyombo script)
- 𑚊𑚶𑚶𑚘𑚴𑚙𑚶𑚤 (Takri script)
- க்ஷ்ணோத்ர (Tamil script)
- క్ష్ణోత్ర (Telugu script)
- กฺษฺโณตฺร (Thai script)
- ཀྵྞོ་ཏྲ (Tibetan script)
- 𑒏𑓂𑒭𑓂𑒝𑒼𑒞𑓂𑒩 (Tirhuta script)
- 𑨋𑩇𑨯𑩇𑨘𑨆𑨙𑩇𑨫 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]From Proto-Indo-European *ksnéw-tro-m (“instrument of sharpening”), from Proto-Indo-European *ksnew- (“to sharpen”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]क्ष्णोत्र • (kṣṇótra) stem, n (root क्ष्णु)
- a whetstone (a hard stone with a flat surface, used to sharpen or hone an edged tool)
- c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 2.39.7:
- हस्ते॑व श॒क्तिम॒भि सं॑द॒दी नः॒ क्षामे॑व नः॒ सम॑जतं॒ रजां॑सि ।
इ॒मा गिरो॑ अश्विना युष्म॒यन्तीः॒ क्ष्णोत्रे॑णेव॒ स्वधि॑तिं॒ सं शि॑शीतम् ॥- hásteva śaktímabhí saṃdadī́ naḥ kṣā́meva naḥ sámajataṃ rájāṃsi.
imā́ gíro aśvinā yuṣmayántīḥ kṣṇótreṇeva svádhitiṃ sáṃ śiśītam. - Like two hands give ye us increasing vigour; like heaven and earth constrain the airy regions.
Aśvins, these hymns that struggle to approach you, sharpen ye like an axe upon a whetstone.
- hásteva śaktímabhí saṃdadī́ naḥ kṣā́meva naḥ sámajataṃ rájāṃsi.
- हस्ते॑व श॒क्तिम॒भि सं॑द॒दी नः॒ क्षामे॑व नः॒ सम॑जतं॒ रजां॑सि ।
Declension
[edit]Neuter a-stem declension of क्ष्णोत्र (kṣṇótra) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | क्ष्णोत्रम् kṣṇótram |
क्ष्णोत्रे kṣṇótre |
क्ष्णोत्राणि / क्ष्णोत्रा¹ kṣṇótrāṇi / kṣṇótrā¹ |
Vocative | क्ष्णोत्र kṣṇótra |
क्ष्णोत्रे kṣṇótre |
क्ष्णोत्राणि / क्ष्णोत्रा¹ kṣṇótrāṇi / kṣṇótrā¹ |
Accusative | क्ष्णोत्रम् kṣṇótram |
क्ष्णोत्रे kṣṇótre |
क्ष्णोत्राणि / क्ष्णोत्रा¹ kṣṇótrāṇi / kṣṇótrā¹ |
Instrumental | क्ष्णोत्रेण kṣṇótreṇa |
क्ष्णोत्राभ्याम् kṣṇótrābhyām |
क्ष्णोत्रैः / क्ष्णोत्रेभिः¹ kṣṇótraiḥ / kṣṇótrebhiḥ¹ |
Dative | क्ष्णोत्राय kṣṇótrāya |
क्ष्णोत्राभ्याम् kṣṇótrābhyām |
क्ष्णोत्रेभ्यः kṣṇótrebhyaḥ |
Ablative | क्ष्णोत्रात् kṣṇótrāt |
क्ष्णोत्राभ्याम् kṣṇótrābhyām |
क्ष्णोत्रेभ्यः kṣṇótrebhyaḥ |
Genitive | क्ष्णोत्रस्य kṣṇótrasya |
क्ष्णोत्रयोः kṣṇótrayoḥ |
क्ष्णोत्राणाम् kṣṇótrāṇām |
Locative | क्ष्णोत्रे kṣṇótre |
क्ष्णोत्रयोः kṣṇótrayoḥ |
क्ष्णोत्रेषु kṣṇótreṣu |
Notes |
|
References
[edit]- Monier Williams (1899) “क्ष्णोत्र”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 333, column 3.
Categories:
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit nouns
- Sanskrit terms belonging to the root क्ष्णु
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit neuter nouns
- Sanskrit terms with quotations
- Sanskrit a-stem nouns