cło

See also: clo, CLO, Clo, cló, and clò

Old Polish

Etymology

Borrowed from Old Czech clo. First attested in 1367.

Pronunciation

IPA^(key): (10^th–15^th CE) /t͡sʲɫɔ/
IPA^(key): (15^th CE) /t͡sʲɫɔ/

Noun

cło n (related adjective celny)

(attested in Masovia, Greater Poland, Lesser Poland) toll, (passage, travel or transport fee)
- 1856-1870 [1443], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[1], volume II, number 3177:
  Jzem nye sadziersal dwadzesscza y cztirzech grziwen se czla
  [Iżem nie zadzierżał dwadzieścia i cztyrzech grzywien ze cła]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 126:
  Czlo vectigal
  [Cło vectigal]
- 1908 [1483], Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, volume VIII, pages 2, 39:
  Nye byerze czla nyeobiczaynego any dzyela […] rosterku myedzi syemya ruska y mazovyeska
  [Nie bierze cła nieobyczajnego ani dzieła […] rozterku miedzy ziemią ruską i mazowieską]
- 1858 [1498], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich‎^[2], 2 edition, volume VI, page 274:
  Vedlvg stharodawnego obiczayv Wislą, Bugiem y Narwią kazdemv mayą bicz dobrowolne plinączemv, kromia zadnego czla... Po Swiąthkach wsem plinączem thes w kazdem yazv na *thiech rzekach myanowiczie wipisanych thes ma bicz wydana dziora, kądibi plinącz mogli
  [Według starodawnego obyczaju Wisła, Bug[iem] i Nar[e]w[ią] każdemu mają być dobrowolne płynącemu, kromia żadnego cła... Po Świątkach wszem płynącem też w każdem jazu na tech rzekach mianowicie wypisanych też ma być wydana dziora, kędyby płynąć mogli]
- 1879 [c. 1500], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis‎^[3], Masovia, page LXVI:
  Yako ya nye bral any byerzą czla any mostowego na Braneczkem moscze sz myesczan
  [Jako ja nie bral ani bierzę cła ani mostowego na Braneckiem moście z mieszczan]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 97v:
  Pedagium czlo vel pobor
  [Pedagium cło vel pobor]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 135v:
  Telonium id est tributum czlo
  [Telonium id est tributum cło]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[4], page 372:
  Przystąpiwszy ci, co są cło brali, ku świętemu Piotru i rzekli jemu: Mistrz wasz cła nie zapłacił. Odpowiedziawszy święty Piotr i rzekł: Tako jest
  [Przystąpiwszy ci, co są cło brali, ku świętemu Piotru i rzekli jemu: „Mistrz wasz cła nie zapłacił”. Odpowiedziawszy święty Piotr i rzekł: „Tako jest”]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[5], page 791:
  Za sie i za Piotra nie chciał odmowie, aby cła nie dał
  [Za sie i za Piotra nie chciał odmowie, aby cła nie dał]
- 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 228, page 88:
  Pyesche czlo pedagium
  [Piesze cło pedagium]
- 1885-2024 [XV p. pr.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[6], volume V, Kurów (Bochnia), page 35:
  Pesze [csz]clo pedagium
  [Piesze cło pedagium]
- 1895 [XV med.], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎^[7], volume I, page 237:
  Sine quovis impedimento et absque cuiuslibet dacie, pedagii pyessyego, gabelle konskyego cl[z]a, pene solucione ibidem eundo et a bindę redeundo fayorabiliter permittatis
  [Sine quovis impedimento et absque cuiuslibet dacie, pedagii pieszego , gabelle końskiego cła, pene solucione ibidem eundo et a bindę redeundo fayorabiliter permittatis]
- 1874 [1367], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[8], volume XVI, page 1981:
  Theoloneum versus Vratislaviam dictum przeczne czlo... de quolibet pecore... per duos denarios, a curru vero oneroso rerum... per 1/2 grossum currentis monete Polonicalis predicte ecclesie rectoribus dent... nichilque de predicto theoloneo dicto przeczne czlo pro nostra maiestate regali aut nostris successoribus reservando in futurum
  [Theoloneum versus Vratislaviam dictum przeczne cło... de quolibet pecore... per duos denarios, a curru vero oneroso rerum... per 1/2 grossum currentis monete Polonicalis predicte ecclesie rectoribus dent... nichilque de predicto theoloneo dicto przeczne cło pro nostra maiestate regali aut nostris successoribus reservando in futurum]
- 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 228, page 89:
  Wozowe czlo redagium
  [Wozowe cło redagium]
(attested in Masovia, Greater Poland) tollgate (toll collection point, toll point)
- 1950 [1456], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1110, Warsaw:
  Jakom ja nye przeplynul gwalthownye czlą ryczyvolskyego et tszom *spewnye *myhal mytha dacz, thom zaplaczyl
  [Jakom ja nie przepłynął gwałtownie cłą ryczywolskiego et csom sprawnie miał myta dać, tom zapłacił]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 118:
  Czlo tęoloneum
  [Czlo tęoloneum]
- 1901 [XV ex.], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 318:
  Christus przyszedszi in Judeam yidit filium Alphei na czle szyedzączego
  [Christus przyszedszi in Judeam yidit filium Alphei na cle siedzącego]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 137v:
  Theolonium eyn zole czlo
  [Theolonium eyn zole cło]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[9], page 293:
  A jako jest miły Jesus odtąd poszedł, uźrał człowieka sie dzącego na mycie albo na cle
  [A jako jest miły Jesus odtąd poszedł, uźrał człowieka sie dzącego na mycie albo na cle]

Derived terms

adjectives

cłowy

nouns

celnik

Descendants

Polish: cło
Silesian: cło

References

Boryś, Wiesław (2005), “cło”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
Mańczak, Witold (2017), “cło”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
Bańkowski, Andrzej (2000), “cło”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
K. Nitsch, editor (1955), “cło”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 313
B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “cło”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “cło”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk