śmierć
Jump to navigation
Jump to search
See also: smierc
Old Polish
[edit]Alternative forms
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *sъmьrtь. First attested in the 14th century.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]śmierć f (related adjective śmiertelny or śmiertny)
- (attested in Lesser Poland) death (cessation of life and all associated processes)
- Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie[1], Krakow, page 178a:
- Smercz y tesze møka svøtego Potra gestcy szø ona byla møcze milego Xpa pryrofnala
- [Śmierć i teże męka świętego Piotra jest ci się ona była męce miłego Krysta przyrownała]
- death (personification of death as a character)
- c. 1420, Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy i zapiski polskie z dwóch rękopisów, numbers 1490/11, 1945/1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Lwowie, page 83:
- O mors, o szmerczi, ero, bødø, mors tua, morsus tuus ero, inferne (Os 13, 14)!
- [O mors, o śmierci, ero, będę, mors tua, morsus tuus ero, inferne (Os 13, 14)!]
- plague, murrain
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[2], page 831:
- Dana yest yemv mocz na czterzy cząsczy svyata zamordovacz gdobem (pro glodem) a smyerczyą, a robakem zyemskym (interficere gladio, fame et morte, et bestiis terrae Ap 6, 8)
- [Dana jest jemu moc na czterzy części świata zamordować [mieczem], głodem a śmiercią, a robakiem ziemskim (interficere gladio, fame et morte, et bestiis terrae Ap 6, 8)]
Derived terms
[edit]nouns
verbs
- być krzyw w śmierc impf
- być ku śmierci impf
- być we śmierci impf
- cirpieć śmierć impf
- ciągnąć k śmierci impf
- dać śmierci pf
- dochować śmirci pf
- dokonać śmierci pf
- idzie ku śmierci impf
- ić ku śmierci impf
- ku śmierci wywieść pf, ku śmierci wieść impf
- mieć pomstę o śmierć impf
- na śmierć męczyć impf
- niemoc na śmierć impf
- od śmierci wychodzić impf
- odmawiać śmierci impf
- omdleć na śmierć pf
- opuścić śmierć pf
- pojć z śmierci w żywot pf
- przepuszczać śmierć impf
- przymawiać ku śmierci impf
- przymawiać się ku śmierci impf
- przywieść ku śmierci pf
- radę mieć o śmierci impf
- siedzieć na śmierć impf
- stać ku śmierci impf
- ukusić śmierci pf
- uźreć śmierć pf
- zgładzić z żywota ku śmierci impf
- śmiercią umrzeć pf
- śmierć nosić impf
- śmierć podjąć pf
- śmierć ustawić pf
Related terms
[edit]adverbs
nouns
verbs
- mrzeć impf
Descendants
[edit]References
[edit]- Boryś, Wiesław (2005) “śmierć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017) “śmierć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “śmierć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish śmierć.
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /ɕmjɛrt͡ɕ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈɕmjɛrt͡ɕ/
Audio: (file) - Rhymes: -ɛrt͡ɕ
- Syllabification: śmierć
- Homophone: śmierdź
Noun
[edit]śmierć f
- death (end of life)
- (medicine) death (cessation of the body's life processes)
- Synonym: zgon
- death (personification of death, usually with a scythe and hood)
- death (end of something)
- Synonym: pogrzeb
Declension
[edit]Declension of śmierć
Derived terms
[edit]adjectives
adverbs
interjections
nouns
verbs
verbs
- być panem czyjegoś życia i śmierci impf
- dysponować kogoś na śmierć impf
- ponieść śmierć pf, ponosić śmierć impf
- pójść na śmierć pf, iść na śmierć impf
- prędzej by się śmierci spodziewać impf
- śmierć zabrała pf, śmierć zabiera impf
- umrzeć śmiercią naturalną pf, umierać śmiercią naturalną impf
- umrzeć własną śmiercią pf
- walczyć ze śmiercią impf
- wydać na śmierć pf, wydawać na śmierć impf
- wydrzeć śmierci pf, wydzierać śmierci impf
- wyglądać jak śmierć na chorągwi impf
- wyrwać śmierci pf, wyrywać śmierci impf
- zajrzeć śmierci w oczy pf, zaglądać śmierci w oczy impf
- znaleźć śmierć pf, znajdować śmierć impf
Related terms
[edit]adjectives
Trivia
[edit]According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), śmierć is one of the most used words in Polish, appearing 20 times in scientific texts, 41 times in news, 8 times in essays, 39 times in fiction, and 38 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 146 times, making it the 398th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
[edit]Further reading
[edit]- śmierć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- śmierć in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “śmierć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “ŚMIERĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 25.10.2010
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “śmierć”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “śmierć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “śmierć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 739
- Wanda Decyk-Zięba, editor (2018-2022), “śmierć”, in Dydaktyczny Słownik Etymologiczno-historyczny Języka Polskiego [A Didactic, Historical, Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), →ISBN
Silesian
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish śmierć.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]śmierć f (diminutive śmiertka)
Declension
[edit]Declension of śmierć
singular | plural | |
---|---|---|
nominative | śmierć | śmierci |
genitive | śmierci | śmierci |
dative | śmierci | śmierciōm |
accusative | śmierć | śmierci |
instrumental | śmierciōm | śmierciami/śmierciōma |
locative | śmierci | śmierciach |
vocative | śmiercio | śmierci |
Further reading
[edit]Categories:
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish feminine nouns
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- zlw-opl:Death
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 1-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɛrt͡ɕ
- Rhymes:Polish/ɛrt͡ɕ/1 syllable
- Polish terms with homophones
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish feminine nouns
- pl:Medicine
- pl:Death
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Silesian terms derived from Proto-Indo-European
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɛrt͡ɕ
- Rhymes:Silesian/ɛrt͡ɕ/1 syllable
- Silesian lemmas
- Silesian nouns
- Silesian feminine nouns
- szl:Death