ئاياق
Appearance
Uyghur
[edit]| Arabic | ئاياق |
|---|---|
| Latin | ayaq |
| Cyrillic | аяқ (ayaq) |
Note: The Cyrillic follows the Kazakhstani standard.
Etymology
[edit]Inherited from Chagatai ایاق (ʾyāq /ayaq/), ایاغ (ʾyāġ /ayaġ/), from Karakhanid [Term?], from Proto-Turkic *adak (“foot”).[1] Cognate with Turkish ayak, Azerbaijani ayaq, Turkmen aýak, Uzbek oyoq, Kazakh аяқ (aäq), Kyrgyz аяк (ayak), Khalaj hadaq etc. Doublet of ئاياغ (ayagh).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]ئاياق • (ayaq) (plural ئاياقلار (ayaqlar))
Declension
[edit]| impersonal | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| nominative | ئاياق (ayaq) | ئاياقلار (ayaqlar) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقنىڭ (ayaqning) | ئاياقلارنىڭ (ayaqlarning) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقنى (ayaqni) | ئاياقلارنى (ayaqlarni) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياققا (ayaqqa) | ئاياقلارغا (ayaqlargha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقتا (ayaqta) | ئاياقلاردا (ayaqlarda) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقتىن (ayaqtin) | ئاياقلاردىن (ayaqlardin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقتىكى (ayaqtiki) | ئاياقلاردىكى (ayaqlardiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياققىچە (ayaqqiche) | ئاياقلارغىچە (ayaqlarghiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقتەك (ayaqtek) | ئاياقلاردەك (ayaqlardek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقچىلىك (ayaqchilik) or ئاياقچە (ayaqche) | ئاياقلارچىلىك (ayaqlarchilik) or ئاياقلارچە (ayaqlarche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقنىڭكى (ayaqningki) | ئاياقلارنىڭكى (ayaqlarningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1st person singular (my) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقىم (ayaqim) | ئاياقلىرىم (ayaqlirim) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقىمنىڭ (ayaqimning) | ئاياقلىرىمنىڭ (ayaqlirimning) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقىمنى (ayaqimni) | ئاياقلىرىمنى (ayaqlirimni) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقىمغا (ayaqimgha) | ئاياقلىرىمغا (ayaqlirimgha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقىمدا (ayaqimda) | ئاياقلىرىمدا (ayaqlirimda) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقىمدىن (ayaqimdin) | ئاياقلىرىمدىن (ayaqlirimdin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقىمدىكى (ayaqimdiki) | ئاياقلىرىمدىكى (ayaqlirimdiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقىمغىچە (ayaqimghiche) | ئاياقلىرىمغىچە (ayaqlirimghiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقىمدەك (ayaqimdek) | ئاياقلىرىمدەك (ayaqlirimdek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقىمچىلىك (ayaqimchilik) or ئاياقىمچە (ayaqimche) | ئاياقلىرىمچىلىك (ayaqlirimchilik) or ئاياقلىرىمچە (ayaqlirimche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقىمنىڭكى (ayaqimningki) | ئاياقلىرىمنىڭكى (ayaqlirimningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1st person plural (our) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقىمىز (ayaqimiz) | ئاياقلىرىمىز (ayaqlirimiz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقىمىزنىڭ (ayaqimizning) | ئاياقلىرىمىزنىڭ (ayaqlirimizning) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقىمىزنى (ayaqimizni) | ئاياقلىرىمىزنى (ayaqlirimizni) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقىمىزغا (ayaqimizgha) | ئاياقلىرىمىزغا (ayaqlirimizgha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقىمىزدا (ayaqimizda) | ئاياقلىرىمىزدا (ayaqlirimizda) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقىمىزدىن (ayaqimizdin) | ئاياقلىرىمىزدىن (ayaqlirimizdin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقىمىزدىكى (ayaqimizdiki) | ئاياقلىرىمىزدىكى (ayaqlirimizdiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقىمىزغىچە (ayaqimizghiche) | ئاياقلىرىمىزغىچە (ayaqlirimizghiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقىمىزدەك (ayaqimizdek) | ئاياقلىرىمىزدەك (ayaqlirimizdek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقىمىزچىلىك (ayaqimizchilik) or ئاياقىمىزچە (ayaqimizche) | ئاياقلىرىمىزچىلىك (ayaqlirimizchilik) or ئاياقلىرىمىزچە (ayaqlirimizche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقىمىزنىڭكى (ayaqimizningki) | ئاياقلىرىمىزنىڭكى (ayaqlirimizningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2ndperson singular ordinary (your) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقىڭ (ayaqing) | ئاياقلىرىڭ (ayaqliring) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقىڭنىڭ (ayaqingning) | ئاياقلىرىڭنىڭ (ayaqliringning) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقىڭنى (ayaqingni) | ئاياقلىرىڭنى (ayaqliringni) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقىڭغا (ayaqinggha) | ئاياقلىرىڭغا (ayaqliringgha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقىڭدا (ayaqingda) | ئاياقلىرىڭدا (ayaqliringda) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقىڭدىن (ayaqingdin) | ئاياقلىرىڭدىن (ayaqliringdin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقىڭدىكى (ayaqingdiki) | ئاياقلىرىڭدىكى (ayaqliringdiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقىڭغىچە (ayaqingghiche) | ئاياقلىرىڭغىچە (ayaqliringghiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقىڭدەك (ayaqingdek) | ئاياقلىرىڭدەك (ayaqliringdek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقىڭچىلىك (ayaqingchilik) or ئاياقىڭچە (ayaqingche) | ئاياقلىرىڭچىلىك (ayaqliringchilik) or ئاياقلىرىڭچە (ayaqliringche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقىڭنىڭكى (ayaqingningki) | ئاياقلىرىڭنىڭكى (ayaqliringningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2ndperson plural ordinary (your) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقىڭلار (ayaqinglar) | ئاياقلىرىڭلار (ayaqliringlar) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقىڭلارنىڭ (ayaqinglarning) | ئاياقلىرىڭلارنىڭ (ayaqliringlarning) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقىڭلارنى (ayaqinglarni) | ئاياقلىرىڭلارنى (ayaqliringlarni) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقىڭلارغا (ayaqinglargha) | ئاياقلىرىڭلارغا (ayaqliringlargha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقىڭلاردا (ayaqinglarda) | ئاياقلىرىڭلاردا (ayaqliringlarda) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقىڭلاردىن (ayaqinglardin) | ئاياقلىرىڭلاردىن (ayaqliringlardin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقىڭلاردىكى (ayaqinglardiki) | ئاياقلىرىڭلاردىكى (ayaqliringlardiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقىڭلارغىچە (ayaqinglarghiche) | ئاياقلىرىڭلارغىچە (ayaqliringlarghiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقىڭلاردەك (ayaqinglardek) | ئاياقلىرىڭلاردەك (ayaqliringlardek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقىڭلارچىلىك (ayaqinglarchilik) or ئاياقىڭلارچە (ayaqinglarche) | ئاياقلىرىڭلارچىلىك (ayaqliringlarchilik) or ئاياقلىرىڭلارچە (ayaqliringlarche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقىڭلارنىڭكى (ayaqinglarningki) | ئاياقلىرىڭلارنىڭكى (ayaqliringlarningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2ndperson singular refined (your) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقىڭىز (ayaqi'ngiz) | ئاياقلىرىڭىز (ayaqliri'ngiz) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقىڭىزنىڭ (ayaqi'ngizning) | ئاياقلىرىڭىزنىڭ (ayaqliri'ngizning) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقىڭىزنى (ayaqi'ngizni) | ئاياقلىرىڭىزنى (ayaqliri'ngizni) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقىڭىزغا (ayaqi'ngizgha) | ئاياقلىرىڭىزغا (ayaqliri'ngizgha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقىڭىزدا (ayaqi'ngizda) | ئاياقلىرىڭىزدا (ayaqliri'ngizda) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقىڭىزدىن (ayaqi'ngizdin) | ئاياقلىرىڭىزدىن (ayaqliri'ngizdin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقىڭىزدىكى (ayaqi'ngizdiki) | ئاياقلىرىڭىزدىكى (ayaqliri'ngizdiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقىڭىزغىچە (ayaqi'ngizghiche) | ئاياقلىرىڭىزغىچە (ayaqliri'ngizghiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقىڭىزدەك (ayaqi'ngizdek) | ئاياقلىرىڭىزدەك (ayaqliri'ngizdek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقىڭىزچىلىك (ayaqi'ngizchilik) or ئاياقىڭىزچە (ayaqi'ngizche) | ئاياقلىرىڭىزچىلىك (ayaqliri'ngizchilik) or ئاياقلىرىڭىزچە (ayaqliri'ngizche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقىڭىزنىڭكى (ayaqi'ngizningki) | ئاياقلىرىڭىزنىڭكى (ayaqliri'ngizningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2ndperson plural refined (your) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقىڭىزلار (ayaqi'ngizlar) | ئاياقلىرىڭىزلار (ayaqliri'ngizlar) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقىڭىزلارنىڭ (ayaqi'ngizlarning) | ئاياقلىرىڭىزلارنىڭ (ayaqliri'ngizlarning) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقىڭىزلارنى (ayaqi'ngizlarni) | ئاياقلىرىڭىزلارنى (ayaqliri'ngizlarni) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقىڭىزلارغا (ayaqi'ngizlargha) | ئاياقلىرىڭىزلارغا (ayaqliri'ngizlargha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقىڭىزلاردا (ayaqi'ngizlarda) | ئاياقلىرىڭىزلاردا (ayaqliri'ngizlarda) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقىڭىزلاردىن (ayaqi'ngizlardin) | ئاياقلىرىڭىزلاردىن (ayaqliri'ngizlardin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقىڭىزلاردىكى (ayaqi'ngizlardiki) | ئاياقلىرىڭىزلاردىكى (ayaqliri'ngizlardiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقىڭىزلارغىچە (ayaqi'ngizlarghiche) | ئاياقلىرىڭىزلارغىچە (ayaqliri'ngizlarghiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقىڭىزلاردەك (ayaqi'ngizlardek) | ئاياقلىرىڭىزلاردەك (ayaqliri'ngizlardek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقىڭىزلارچىلىك (ayaqi'ngizlarchilik) or ئاياقىڭىزلارچە (ayaqi'ngizlarche) | ئاياقلىرىڭىزلارچىلىك (ayaqliri'ngizlarchilik) or ئاياقلىرىڭىزلارچە (ayaqliri'ngizlarche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقىڭىزلارنىڭكى (ayaqi'ngizlarningki) | ئاياقلىرىڭىزلارنىڭكى (ayaqliri'ngizlarningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2ndperson singular & plural respectful (your) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقلىرى (ayaqliri) | ئاياقلىرى (ayaqliri) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقلىرىنىڭ (ayaqlirining) | ئاياقلىرىنىڭ (ayaqlirining) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقلىرىنى (ayaqlirini) | ئاياقلىرىنى (ayaqlirini) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقلىرىغا (ayaqlirigha) | ئاياقلىرىغا (ayaqlirigha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقلىرىدا (ayaqlirida) | ئاياقلىرىدا (ayaqlirida) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقلىرىدىن (ayaqliridin) | ئاياقلىرىدىن (ayaqliridin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقلىرىدىكى (ayaqliridiki) | ئاياقلىرىدىكى (ayaqliridiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقلىرىغىچە (ayaqlirighiche) | ئاياقلىرىغىچە (ayaqlirighiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقلىرىدەك (ayaqliridek) | ئاياقلىرىدەك (ayaqliridek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقلىرىچىلىك (ayaqlirichilik) or ئاياقلىرىچە (ayaqliriche) | ئاياقلىرىچىلىك (ayaqlirichilik) or ئاياقلىرىچە (ayaqliriche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقلىرىنىڭكى (ayaqliriningki) | ئاياقلىرىنىڭكى (ayaqliriningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3rd person (his, her, its, their) | singular | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| nominative | ئاياقى (ayaqi) | ئاياقلىرى (ayaqliri) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| genitive | ئاياقىنىڭ (ayaqining) | ئاياقلىرىنىڭ (ayaqlirining) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| accusative | ئاياقىنى (ayaqini) | ئاياقلىرىنى (ayaqlirini) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| dative | ئاياقىغا (ayaqigha) | ئاياقلىرىغا (ayaqlirigha) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative | ئاياقىدا (ayaqida) | ئاياقلىرىدا (ayaqlirida) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| ablative | ئاياقىدىن (ayaqidin) | ئاياقلىرىدىن (ayaqliridin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| locative-qualitative | ئاياقىدىكى (ayaqidiki) | ئاياقلىرىدىكى (ayaqliridiki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of locative-qualitative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| limitative | ئاياقىغىچە (ayaqighiche) | ئاياقلىرىغىچە (ayaqlirighiche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| similative | ئاياقىدەك (ayaqidek) | ئاياقلىرىدەك (ayaqliridek) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| equative | ئاياقىچىلىك (ayaqichilik) or ئاياقىچە (ayaqiche) | ئاياقلىرىچىلىك (ayaqlirichilik) or ئاياقلىرىچە (ayaqliriche) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| representative | ئاياقىنىڭكى (ayaqiningki) | ئاياقلىرىنىڭكى (ayaqliriningki) | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Declension of representative form
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
References
[edit]- ^ Clauson, Gerard (1972), “aḏak”, in An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, Oxford: Clarendon Press, →ISBN, →OCLC, page 45
Further reading
[edit]- Schwarz, Henry G. (1992), An Uyghur-English Dictionary (East Asian Research Aids & Translations; 3), Bellingham, Washington: Center for East Asian Studies, Western Washington University, →ISBN
Categories:
- Uyghur terms inherited from Chagatai
- Uyghur terms derived from Chagatai
- Uyghur terms inherited from Karakhanid
- Uyghur terms derived from Karakhanid
- Uyghur terms inherited from Proto-Turkic
- Uyghur terms derived from Proto-Turkic
- Uyghur doublets
- Uyghur 2-syllable words
- Uyghur terms with IPA pronunciation
- Uyghur lemmas
- Uyghur nouns
- Uyghur countable nouns
- ug:Anatomy
- ug:Clothing