अंकुश

See also: अकेश

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit अङ्कुश (aṅkuśa).

Pronunciation

• (Delhi) IPA^(key): /əŋ.kʊʃ/, [ɐ̃ŋ.kʊʃ]

• Audio (Delhi):

  (file)

Noun

अंकुश • (aṅkuś) m

1. hook, goad (especially used to drive an elephant)

   Synonym: हुक (huk)

2. control, restraint

   Synonym: नियंत्रण (niyantraṇ)

   लोहे के दाम पर सरकार अंकुश लगाएगी।

   lohe ke dām par sarkār aṅkuś lagāegī.

   The government will put controls on the price of iron.

   अंकुश रखना ― aṅkuś rakhnā ― to keep under control

Declension

Declension of अंकुश (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	अंकुश aṅkuś	अंकुश aṅkuś
oblique	अंकुश aṅkuś	अंकुशों aṅkuśõ
vocative	अंकुश aṅkuś	अंकुशो aṅkuśo

Marathi

Etymology

Borrowed from Sanskrit अङ्कुश (aṅkuśa).

Pronunciation

• IPA^(key): /əŋ.kuɕ/, [əŋ.kuːɕ]
• Rhymes: -uɕ
• Hyphenation: अं‧कुश

Noun

अंकुश • (aṅkuś) m

1. hook, goad (used to drive animals)

   Synonym: पराणी (parāṇī)

2. (by extension) control, restraint

   Synonyms: ताबा (tābā), नियंत्रण (niyantraṇ)

Declension

Declension of अंकुश (masc cons-stem)
direct singular	अंकुश aṅkuś
direct plural	अंकुश aṅkuś
	singular एकवचन		plural अनेकवचन
nominative प्रथमा	अंकुश aṅkuś		अंकुश aṅkuś
oblique सामान्यरूप	अंकुशा aṅkuśā		अंकुशां- aṅkuśān-
acc. / dative द्वितीया / चतुर्थी	अंकुशाला aṅkuśālā		अंकुशांना aṅkuśānnā
ergative	अंकुशाने, अंकुशानं aṅkuśāne, aṅkuśāna		अंकुशांनी aṅkuśānnī
instrumental	अंकुशाशी aṅkuśāśī		अंकुशांशी aṅkuśānśī
locative सप्तमी	अंकुशात aṅkuśāt		अंकुशांत aṅkuśāt
vocative संबोधन	अंकुशा aṅkuśā		अंकुशांनो aṅkuśānno
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions. There is no space between the stem and the postposition. Locative Note: -त (-ta) is a postposition.

Genitive declension of अंकुश (masc cons-stem)
	masculine object पुल्लिंगी कर्म		feminine object स्त्रीलिंगी कर्म		neuter object नपुसकलिंगी कर्म		oblique सामान्यरूप
	singular एकवचन	plural अनेकवचन	singular एकवचन	plural अनेकवचन	singular* एकवचन	plural अनेकवचन
singular subject एकवचनी कर्ता	अंकुशाचा aṅkuśāċā	अंकुशाचे aṅkuśāċe	अंकुशाची aṅkuśācī	अंकुशाच्या aṅkuśācā	अंकुशाचे, अंकुशाचं aṅkuśāċe, aṅkuśāċa	अंकुशाची aṅkuśācī	अंकुशाच्या aṅkuśācā
plural subject अनेकवचनी कर्ता	अंकुशांचा aṅkuśānċā	अंकुशांचे aṅkuśānċe	अंकुशांची aṅkuśāñcī	अंकुशांच्या aṅkuśāncā	अंकुशांचे, अंकुशांचं aṅkuśānċe, aṅkuśānċa	अंकुशांची aṅkuśāñcī	अंकुशांच्या aṅkuśāñcā
* Note: Word-final ए (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as अ (a). Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition.

Proper noun

अंकुश • (aṅkuś) m

1. a male given name, Ankush, from Sanskrit

References

• दाते, यशवंत रामकृष्ण [Date, Yashwant Ramkrishna] (1932-1950), “अंकुश”, in महाराष्ट्र शब्दकोश (mahārāṣṭra śabdakoś) (in Marathi), पुणे [Pune]: महाराष्ट्र कोशमंडळ (mahārāṣṭra kośmaṇḍaḷ)