जक्षत्
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- জক্ষত্ (Assamese script)
- ᬚᬓ᭄ᬱᬢ᭄ (Balinese script)
- জক্ষত্ (Bengali script)
- 𑰕𑰎𑰿𑰬𑰝𑰿 (Bhaiksuki script)
- 𑀚𑀓𑁆𑀱𑀢𑁆 (Brahmi script)
- ဇက္ၑတ် (Burmese script)
- જક્ષત્ (Gujarati script)
- ਜਕ੍ਸ਼ਤ੍ (Gurmukhi script)
- 𑌜𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍 (Grantha script)
- ꦗꦏ꧀ꦰꦠ꧀ (Javanese script)
- 𑂔𑂍𑂹𑂭𑂞𑂹 (Kaithi script)
- ಜಕ್ಷತ್ (Kannada script)
- ជក្ឞត៑ (Khmer script)
- ຊກ຺ຩຕ຺ (Lao script)
- ജക്ഷത് (Malayalam script)
- ᡯᠠᡬᢢᠠᢠ (Manchu script)
- 𑘕𑘎𑘿𑘬𑘝𑘿 (Modi script)
- ᠽᠠᢉᢔᠠᢐ (Mongolian script)
- 𑦵𑦮𑧠𑧌𑦽𑧠 (Nandinagari script)
- 𑐖𑐎𑑂𑐲𑐟𑑂 (Newa script)
- ଜକ୍ଷତ୍ (Odia script)
- ꢙꢒ꣄ꢰꢡ꣄ (Saurashtra script)
- 𑆘𑆑𑇀𑆰𑆠𑇀 (Sharada script)
- 𑖕𑖎𑖿𑖬𑖝𑖿 (Siddham script)
- ජක්ෂත් (Sinhalese script)
- 𑩣𑩜 𑪙𑪀𑩫 𑪙 (Soyombo script)
- 𑚑𑚊𑚶𑚙𑚶 (Takri script)
- ஜக்ஷத் (Tamil script)
- జక్షత్ (Telugu script)
- ชกฺษตฺ (Thai script)
- ཛ་ཀྵ་ཏ྄ (Tibetan script)
- 𑒖𑒏𑓂𑒭𑒞𑓂 (Tirhuta script)
- 𑨥𑨋𑩇𑨯𑨙𑨴 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]From Proto-Indo-Aryan *ȷ́ʰagẓʰ-, reduplication of the root *ȷ́ʰas- (“to laugh”); whence also हसति (hasati). Also compare Pali jagghati (“he laughs, ridicules”). See the root हस् (has) for more.
Pronunciation
[edit]Participle
[edit]जक्षत् • (jákṣat)
- present active participle of जक्ष् (jakṣ); laughing
- c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 1.33.7:
- त्वम् ए॒तान् रु॑द॒तो जक्ष॑त॒श् चायो॑धयो॒ रज॑स इन्द्र पा॒रे ।
अवा॑दहो दि॒व आ दस्यु॑म् उ॒च्चा प्र सु॑न्व॒तः स्तु॑व॒तः शंस॑म् आवः ॥- tvám etā́n rudató jákṣataś cā́yodhayo rájasa indra pāré.
ávādaho divá ā́ dásyum uccā́ prá sunvatáḥ stuvatáḥ śáṃsam āvaḥ. - You have defeated these who are laughing and who are weeping, across the atmospheric space, O Indra.
From the heavens above, you burned the Dasyu. You favored the prayer of he who presses the Soma juice and praises you.
- tvám etā́n rudató jákṣataś cā́yodhayo rájasa indra pāré.
- त्वम् ए॒तान् रु॑द॒तो जक्ष॑त॒श् चायो॑धयो॒ रज॑स इन्द्र पा॒रे ।
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | जक्ष॑त् (jákṣat) | जक्ष॑तौ (jákṣatau) जक्ष॑ता¹ (jákṣatā¹) |
जक्ष॑तः (jákṣataḥ) |
| accusative | जक्ष॑तम् (jákṣatam) | जक्ष॑तौ (jákṣatau) जक्ष॑ता¹ (jákṣatā¹) |
जक्ष॑तः (jákṣataḥ) |
| instrumental | जक्ष॑ता (jákṣatā) | जक्ष॑द्भ्याम् (jákṣadbhyām) | जक्ष॑द्भिः (jákṣadbhiḥ) |
| dative | जक्ष॑ते (jákṣate) | जक्ष॑द्भ्याम् (jákṣadbhyām) | जक्ष॑द्भ्यः (jákṣadbhyaḥ) |
| ablative | जक्ष॑तः (jákṣataḥ) | जक्ष॑द्भ्याम् (jákṣadbhyām) | जक्ष॑द्भ्यः (jákṣadbhyaḥ) |
| genitive | जक्ष॑तः (jákṣataḥ) | जक्ष॑तोः (jákṣatoḥ) | जक्ष॑ताम् (jákṣatām) |
| locative | जक्ष॑ति (jákṣati) | जक्ष॑तोः (jákṣatoḥ) | जक्ष॑त्सु (jákṣatsu) |
| vocative | जक्ष॑त् (jákṣat) | जक्ष॑तौ (jákṣatau) जक्ष॑ता¹ (jákṣatā¹) |
जक्ष॑तः (jákṣataḥ) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | जक्ष॑ती (jákṣatī) | जक्ष॑त्यौ (jákṣatyau) जक्ष॑ती¹ (jákṣatī¹) |
जक्ष॑त्यः (jákṣatyaḥ) जक्ष॑तीः¹ (jákṣatīḥ¹) |
| accusative | जक्ष॑तीम् (jákṣatīm) | जक्ष॑त्यौ (jákṣatyau) जक्ष॑ती¹ (jákṣatī¹) |
जक्ष॑तीः (jákṣatīḥ) |
| instrumental | जक्ष॑त्या (jákṣatyā) | जक्ष॑तीभ्याम् (jákṣatībhyām) | जक्ष॑तीभिः (jákṣatībhiḥ) |
| dative | जक्ष॑त्यै (jákṣatyai) | जक्ष॑तीभ्याम् (jákṣatībhyām) | जक्ष॑तीभ्यः (jákṣatībhyaḥ) |
| ablative | जक्ष॑त्याः (jákṣatyāḥ) जक्ष॑त्यै² (jákṣatyai²) |
जक्ष॑तीभ्याम् (jákṣatībhyām) | जक्ष॑तीभ्यः (jákṣatībhyaḥ) |
| genitive | जक्ष॑त्याः (jákṣatyāḥ) जक्ष॑त्यै² (jákṣatyai²) |
जक्ष॑त्योः (jákṣatyoḥ) | जक्ष॑तीनाम् (jákṣatīnām) |
| locative | जक्ष॑त्याम् (jákṣatyām) | जक्ष॑त्योः (jákṣatyoḥ) | जक्ष॑तीषु (jákṣatīṣu) |
| vocative | जक्ष॑ति (jákṣati) | जक्ष॑त्यौ (jákṣatyau) जक्ष॑ती¹ (jákṣatī¹) |
जक्ष॑त्यः (jákṣatyaḥ) जक्ष॑तीः¹ (jákṣatīḥ¹) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | जक्ष॑त् (jákṣat) | जक्ष॑ती (jákṣatī) | जक्ष॑ति (jákṣati) |
| accusative | जक्ष॑त् (jákṣat) | जक्ष॑ती (jákṣatī) | जक्ष॑ति (jákṣati) |
| instrumental | जक्ष॑ता (jákṣatā) | जक्ष॑द्भ्याम् (jákṣadbhyām) | जक्ष॑द्भिः (jákṣadbhiḥ) |
| dative | जक्ष॑ते (jákṣate) | जक्ष॑द्भ्याम् (jákṣadbhyām) | जक्ष॑द्भ्यः (jákṣadbhyaḥ) |
| ablative | जक्ष॑तः (jákṣataḥ) | जक्ष॑द्भ्याम् (jákṣadbhyām) | जक्ष॑द्भ्यः (jákṣadbhyaḥ) |
| genitive | जक्ष॑तः (jákṣataḥ) | जक्ष॑तोः (jákṣatoḥ) | जक्ष॑ताम् (jákṣatām) |
| locative | जक्ष॑ति (jákṣati) | जक्ष॑तोः (jákṣatoḥ) | जक्ष॑त्सु (jákṣatsu) |
| vocative | जक्ष॑त् (jákṣat) | जक्ष॑ती (jákṣatī) | जक्ष॑ति (jákṣati) |
Related terms
[edit]- जज्झती (jájjhatī)
References
[edit]- Monier Williams (1899), “जक्षत्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 407, column 3.