त्रिवन्धुर
Jump to navigation
Jump to search
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- ত্ৰিৱন্ধুৰ (Assamese script)
- ᬢ᭄ᬭᬶᬯᬦ᭄ᬥᬸᬭ (Balinese script)
- ত্রিবন্ধুর (Bengali script)
- 𑰝𑰿𑰨𑰰𑰪𑰡𑰿𑰠𑰲𑰨 (Bhaiksuki script)
- 𑀢𑁆𑀭𑀺𑀯𑀦𑁆𑀥𑀼𑀭 (Brahmi script)
- တြိဝန္ဓုရ (Burmese script)
- ત્રિવન્ધુર (Gujarati script)
- ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਧੁਰ (Gurmukhi script)
- 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌵𑌨𑍍𑌧𑍁𑌰 (Grantha script)
- ꦠꦿꦶꦮꦤ꧀ꦣꦸꦫ (Javanese script)
- 𑂞𑂹𑂩𑂱𑂫𑂢𑂹𑂡𑂳𑂩 (Kaithi script)
- ತ್ರಿವನ್ಧುರ (Kannada script)
- ត្រិវន្ធុរ (Khmer script)
- ຕ຺ຣິວນ຺ຘຸຣ (Lao script)
- ത്രിവന്ധുര (Malayalam script)
- ᢠᡵᡳᠸᠠᠨᢡᡠᡵᠠ (Manchu script)
- 𑘝𑘿𑘨𑘱𑘪𑘡𑘿𑘠𑘳𑘨 (Modi script)
- ᢐᠷᠢᠸᠠᠨᢑᠾᠤᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦽𑧠𑧈𑧒𑧊𑧁𑧠𑧀𑧔𑧈 (Nandinagari script)
- 𑐟𑑂𑐬𑐶𑐰𑐣𑑂𑐢𑐸𑐬 (Newa script)
- ତ୍ରିଵନ୍ଧୁର (Odia script)
- ꢡ꣄ꢬꢶꢮꢥ꣄ꢤꢸꢬ (Saurashtra script)
- 𑆠𑇀𑆫𑆴𑆮𑆤𑇀𑆣𑆶𑆫 (Sharada script)
- 𑖝𑖿𑖨𑖰𑖪𑖡𑖿𑖠𑖲𑖨 (Siddham script)
- ත්රිවන්ධුර (Sinhalese script)
- 𑩫 𑪙𑩼𑩑𑩾𑩯 𑪙𑩮𑩒𑩼 (Soyombo script)
- 𑚙𑚶𑚤𑚮𑚦𑚝𑚶𑚜𑚰𑚤 (Takri script)
- த்ரிவந்து⁴ர (Tamil script)
- త్రివన్ధుర (Telugu script)
- ตฺริวนฺธุร (Thai script)
- ཏྲི་ཝ་ནྡྷུ་ར (Tibetan script)
- 𑒞𑓂𑒩𑒱𑒫𑒢𑓂𑒡𑒳𑒩 (Tirhuta script)
- 𑨙𑩇𑨫𑨁𑨭𑨝𑩇𑨜𑨃𑨫 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]Bahuvrīhi compound of त्रि (trí, “three, tri-”) + वन्धुर (vandhúra, “a charioteer's seat”).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]त्रिवन्धुर • (trivandhurá) stem
- having 3 seats (applied to chariot of the Aśvins)
- c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 7.71.4:
- यो वां॒ रथो॑ नृपती॒ अस्ति॑ वो॒ळ्हा त्रि॑वन्धु॒रो वसु॑माँ उ॒स्रया॑मा ।
आ न॑ ए॒ना ना॑स॒त्योप॑ यातम॒भि यद्वां॑ वि॒श्वप्स्न्यो॒ जिगा॑ति ॥- yó vāṃ rátho nṛpatī ásti voḷhā́ trivandhuró vásumām̐ usráyāmā.
ā́ na enā́ nāsatyópa yātamabhí yádvāṃ viśvápsnyo jígāti. - The chariot, lords of men, that conveys you, moving at daylight, triple-seated, fraught with riches, Even with this come unto us, Nāsatyās, that laden with all food it may approach us.
- yó vāṃ rátho nṛpatī ásti voḷhā́ trivandhuró vásumām̐ usráyāmā.
- यो वां॒ रथो॑ नृपती॒ अस्ति॑ वो॒ळ्हा त्रि॑वन्धु॒रो वसु॑माँ उ॒स्रया॑मा ।
Declension
[edit]Masculine a-stem declension of त्रिवन्धुर (trivandhurá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | त्रिवन्धुरः trivandhuráḥ |
त्रिवन्धुरौ / त्रिवन्धुरा¹ trivandhuraú / trivandhurā́¹ |
त्रिवन्धुराः / त्रिवन्धुरासः¹ trivandhurā́ḥ / trivandhurā́saḥ¹ |
Vocative | त्रिवन्धुर trívandhura |
त्रिवन्धुरौ / त्रिवन्धुरा¹ trívandhurau / trívandhurā¹ |
त्रिवन्धुराः / त्रिवन्धुरासः¹ trívandhurāḥ / trívandhurāsaḥ¹ |
Accusative | त्रिवन्धुरम् trivandhurám |
त्रिवन्धुरौ / त्रिवन्धुरा¹ trivandhuraú / trivandhurā́¹ |
त्रिवन्धुरान् trivandhurā́n |
Instrumental | त्रिवन्धुरेण trivandhuréṇa |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुरैः / त्रिवन्धुरेभिः¹ trivandhuraíḥ / trivandhurébhiḥ¹ |
Dative | त्रिवन्धुराय trivandhurā́ya |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुरेभ्यः trivandhurébhyaḥ |
Ablative | त्रिवन्धुरात् trivandhurā́t |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुरेभ्यः trivandhurébhyaḥ |
Genitive | त्रिवन्धुरस्य trivandhurásya |
त्रिवन्धुरयोः trivandhuráyoḥ |
त्रिवन्धुराणाम् trivandhurā́ṇām |
Locative | त्रिवन्धुरे trivandhuré |
त्रिवन्धुरयोः trivandhuráyoḥ |
त्रिवन्धुरेषु trivandhuréṣu |
Notes |
|
Feminine ā-stem declension of त्रिवन्धुरा (trivandhurā́) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | त्रिवन्धुरा trivandhurā́ |
त्रिवन्धुरे trivandhuré |
त्रिवन्धुराः trivandhurā́ḥ |
Vocative | त्रिवन्धुरे trívandhure |
त्रिवन्धुरे trívandhure |
त्रिवन्धुराः trívandhurāḥ |
Accusative | त्रिवन्धुराम् trivandhurā́m |
त्रिवन्धुरे trivandhuré |
त्रिवन्धुराः trivandhurā́ḥ |
Instrumental | त्रिवन्धुरया / त्रिवन्धुरा¹ trivandhuráyā / trivandhurā́¹ |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुराभिः trivandhurā́bhiḥ |
Dative | त्रिवन्धुरायै trivandhurā́yai |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुराभ्यः trivandhurā́bhyaḥ |
Ablative | त्रिवन्धुरायाः / त्रिवन्धुरायै² trivandhurā́yāḥ / trivandhurā́yai² |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुराभ्यः trivandhurā́bhyaḥ |
Genitive | त्रिवन्धुरायाः / त्रिवन्धुरायै² trivandhurā́yāḥ / trivandhurā́yai² |
त्रिवन्धुरयोः trivandhuráyoḥ |
त्रिवन्धुराणाम् trivandhurā́ṇām |
Locative | त्रिवन्धुरायाम् trivandhurā́yām |
त्रिवन्धुरयोः trivandhuráyoḥ |
त्रिवन्धुरासु trivandhurā́su |
Notes |
|
Neuter a-stem declension of त्रिवन्धुर (trivandhurá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | त्रिवन्धुरम् trivandhurám |
त्रिवन्धुरे trivandhuré |
त्रिवन्धुराणि / त्रिवन्धुरा¹ trivandhurā́ṇi / trivandhurā́¹ |
Vocative | त्रिवन्धुर trívandhura |
त्रिवन्धुरे trívandhure |
त्रिवन्धुराणि / त्रिवन्धुरा¹ trívandhurāṇi / trívandhurā¹ |
Accusative | त्रिवन्धुरम् trivandhurám |
त्रिवन्धुरे trivandhuré |
त्रिवन्धुराणि / त्रिवन्धुरा¹ trivandhurā́ṇi / trivandhurā́¹ |
Instrumental | त्रिवन्धुरेण trivandhuréṇa |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुरैः / त्रिवन्धुरेभिः¹ trivandhuraíḥ / trivandhurébhiḥ¹ |
Dative | त्रिवन्धुराय trivandhurā́ya |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुरेभ्यः trivandhurébhyaḥ |
Ablative | त्रिवन्धुरात् trivandhurā́t |
त्रिवन्धुराभ्याम् trivandhurā́bhyām |
त्रिवन्धुरेभ्यः trivandhurébhyaḥ |
Genitive | त्रिवन्धुरस्य trivandhurásya |
त्रिवन्धुरयोः trivandhuráyoḥ |
त्रिवन्धुराणाम् trivandhurā́ṇām |
Locative | त्रिवन्धुरे trivandhuré |
त्रिवन्धुरयोः trivandhuráyoḥ |
त्रिवन्धुरेषु trivandhuréṣu |
Notes |
|
References
[edit]- Monier Williams (1899) “त्रिवन्धुर”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 460.
- Arthur Anthony Macdonell (1893) “त्रिवन्धुर”, in A practical Sanskrit dictionary with transliteration, accentuation, and etymological analysis throughout, London: Oxford University Press, page 113