czyściec

See also: czyścieć

Old Polish

Etymology

Borrowed from Old Czech čistec. First attested in the 15th century. By surface analysis, czyścić +‎ -ec.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /t͡ʃʲiɕt͡ɕʲɛt͡sʲ/
• IPA^(key): (15^th CE) /t͡ʃʲiɕt͡ɕʲɛt͡sʲ/

Noun

czyściec m animacy unattested (related adjective czyscowy)

1. (attested in Christianity) Purgatory
   • 1901 [XV med.], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 428:

     On yest w pyeklye albo w czysczczv

     [On jest w piekle albo w czyśccu]

   • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[1], [2], [3]}, volume XXIV, page 359:

     Alle yvz mvssø za to w czyssczv wygorzecz

     [Ale już muszę za to w czyśćcu wygorzeć]

2. hedgehyssop (Gratiola officinalis)
   • 1900 [1419], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[4], number 5275:

     Czisczecz accutella, citeraticus

     [Czyściec accutella, citeraticus]

   • 1900 [1437], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[5], number 2665:

     Czi­sczecz lavendula, paralitica, acutilla, herba angelica, herba diabolica, purisago

     [Czyściec lavendula, paralitica, acutilla, herba angelica, herba diabolica, purisago]

   • 1900 [1460], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[6], number 3581:

     Czysczyecz herba bona

     [Czyściec herba bona]

   • 1900 [1464], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[7], number 4895:

     Czyscziecz paralitica

     [Czyściec paralitica]

   • 1900 [c. 1465], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[8], number 4538:

     Czyszcyecz purisago

     [Czyściec purisago]

   • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[9], number 304:

     Czysczecz herba munda, purisago

     [Czyściec herba munda, purisago]

   • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[10], number 1871:

     Byaly czysczec

     [Biały czyściec]

   • 1900 [1478], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[11], number 2308:

     Czysczecz tentaria

     [Czyściec tentaria]

   • 1900 [1484], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[12], number 6148:

     Czyszczyecz lauendula

     [Czyściec lauendula]

   • 1900 [c. 1500], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[13], number 2084:

     Ciszczecz mercurialis

     [Czyściec mercurialis]

3. yellow toadflax (Linaria vulgaris)
   • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[14], number 306:

     Czisczecz Marie linaria

     [Czyściec Marie linaria]

   • 1900 [c. 1500], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[15], number 7179:

     Czyschyecz linaria

     [Czyściec linaria]

4. (hapax legomenon) herb bennet (Geum urbanum)
   • 1900 [1484], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎^[16], number 6093:

     Czisczyecz garioffilata

     [Czyściec garioffilata]

5. (attested in Greater Poland, hapax legomenon) Chinese cinnamon (Cinnamomum cassia)
   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 24r:

     Casia est arbor aromatica et scribitur per simplex s morsky kvyath vel czysczyecz

     [Casia est arbor aromatica et scribitur per simplex s morski kwiat vel czyściec]

6. (attested in hapax legomenon) The meaning of this term is uncertain.
   • 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎^[17], volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 489:

     Czysczecz contraria

     [Czyściec contraria]

Descendants

• Polish: czyściec

References

• Bańkowski, Andrzej (2000), “czyściec”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• K. Nitsch, editor (1955), “czyściec”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 434
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “czyściec”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “czyściec”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Alternative forms

• cyścieć (Zagórze)

Etymology

Etymology tree

Old Czech čistecbor.

Old Polish czyściec

Polish czyściec

Inherited from Old Polish czyściec. By surface analysis, czyścić +‎ -ec.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈt͡ʂɘɕ.t͡ɕɛt͡s/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɘɕt͡ɕɛt͡s
• Syllabification: czyś‧ciec

Noun

czyściec m inan (related adjective czyśćcowy)

1. (Christianity) Purgatory

   Synonym: purgatorium

2. (figuratively) purgatory (any situation where suffering is endured, particularly as part of a process of redemption)
3. any plant of the genus Stachys

Declension

Declension of czyściec

	singular
nominative	czyściec
genitive	czyśćca
dative	czyśćcowi
accusative	czyściec
instrumental	czyśćcem
locative	czyśćcu
vocative	czyśćcu

Further reading

• “czyściec”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[18] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “czyściec”, in Polish dictionaries at PWN‎^[19] (in Polish)