szczęśliwy

See also: szcześliwy

Old Polish

Alternative forms

• szcześliwy

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *h₁wes-

Proto-Indo-European *-us

Proto-Indo-European *h₁wésus?

Proto-Indo-European *h₁es-?

Proto-Indo-European *h₁su-

Proto-Balto-Slavic *su-

Proto-Slavic *sъ-

Proto-Indo-European *kanˀd-der.?

Proto-Balto-Slavic *kanˀsteider.

Proto-Slavic *kǫsati

Proto-Slavic *čęstь

Proto-Indo-European *-is

Proto-Balto-Slavic *-is

Proto-Slavic *-ь

Proto-Indo-European *-yós

Proto-Balto-Slavic *-jas

Proto-Slavic *-jь

Proto-Slavic *-ьje

Proto-Slavic *sъčęstьje

Old Polish szczęście

Proto-Indo-European *-lós

Proto-Slavic *-lъ

Old Polish -ły

Proto-Slavic *-ivъ

Old Polish -iwy

Old Polish -liwy

Old Polish szczęśliwy

From szczęście + -liwy. First attested in the 15th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /ʃʲt͡ʃʲæ̃ɕlʲiviː/
• IPA^(key): (15^th CE) /ʃʲt͡ʃʲæ̃ɕlʲivi/

Adjective

szczęśliwy (derived adverb szcześliwie)

1. (hapax legomenon) lucky; fortunate (giving or bringing luck or fortune)

   Synonym: szczęsny

   • 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[1], volume III, page 179:

     Nyechcz badze sczeszliwy then dzen felix tibi sit hujus diei exortus

     [Niechc[i] będzie szcześliwy ten dzień felix tibi sit hujus diei exortus]

2. (of a dead person, hapax legomenon) remembered well or with respect
   • 1858 [1498], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich‎^[2], 2 edition, volume VI, page 274:

     Wedlvg... sthatvtv... przes xiązą Bolieslawa, scząsliwei pamiączi, vsthawyonego

     [Według... statutu... przez książę Bolesława, szczęśliwej pamięci, ustawionego]

Derived terms

nouns

• szcześliwoć
• szcześliwość

Descendants

• Polish: szczęśliwy, częśliwy, sczęśliwy, szczesliwy, szcześliw, szcześliwy, szczęsliwy, szczęśliw (Middle Polish), sceśliwy (Sieradz)
• Silesian: szczyńśliwy

References

• Boryś, Wiesław (2005), “szczęśliwy”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• S. Urbańczyk, editor (1981), “szczęśliwy, szcześliwy”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 8, Wrocław, Warsaw, Kraków, Gdańsk, Łódź: Polish Academy of Sciences, page 542
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “szczęśliwy, szcześliwy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

Polish

Alternative forms

• częśliwy, sczęśliwy, szczesliwy, szcześliw, szcześliwy, szczęsliwy, szczęśliw (Middle Polish)
• sceśliwy (Sieradz)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *h₁wes-

Proto-Indo-European *-us

Proto-Indo-European *h₁wésus?

Proto-Indo-European *h₁es-?

Proto-Indo-European *h₁su-

Proto-Balto-Slavic *su-

Proto-Slavic *sъ-

Proto-Indo-European *kanˀd-der.?

Proto-Balto-Slavic *kanˀsteider.

Proto-Slavic *kǫsati

Proto-Slavic *čęstь

Proto-Indo-European *-is

Proto-Balto-Slavic *-is

Proto-Slavic *-ь

Proto-Indo-European *-yós

Proto-Balto-Slavic *-jas

Proto-Slavic *-jь

Proto-Slavic *-ьje

Proto-Slavic *sъčęstьje

Old Polish szczęście

Proto-Indo-European *-lós

Proto-Slavic *-lъ

Old Polish -ły

Proto-Slavic *-ivъ

Old Polish -iwy

Old Polish -liwy

Old Polish szczęśliwy

Polish szczęśliwy

Inherited from Old Polish szczęśliwy. By surface analysis, szczęście +‎ -liwy. Compare Czech šťastlivý and Russian счастли́вый (sčastlívyj).

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ʂt͡ʂɛw̃ɕˈli.vɘ/, /ʂt͡ʂɛɲɕˈli.vɘ/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ʂt͡ʂɛ̃ɕˈli.vɨ/
• (Masovia):
  • (Far Masovian) IPA^(key): [ʂt͡ʂɘnˈɕli.vɘ]
• (Borderlands):
  • (Southern Borderlands) IPA^(key): [ʂt͡ʂɛw̃ˈɕlʲi.vɘ], [ʂt͡ʂɛɲˈɕlʲi.vɘ]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ivɘ
• Syllabification: szczęś‧li‧wy

Adjective

szczęśliwy (comparative szczęśliwszy, superlative najszczęśliwszy, derived adverb szczęśliwie)

1. happy (satisfied with a situation)

   Jestem szczęśliwy. ― I am happy.

   U Boga szczęśliwy. (Southern Borderlands dialect (Eastern Galicia))

   He is happy with God.

   Synonym: szczęsny

   Antonym: nieszczęśliwy

   1. happy (indicative of this satisfaction)

      Miała na twarzy szczęśliwy uśmiech. ― She had a happy smile on her face.

      Antonym: nieszczęśliwy

2. happy (related to experiencing happiness)

   Miałeś szczęśliwe dzieciństwo? ― Did you have a happy childhood?

   Antonym: nieszczęśliwy

3. happy (proceeding without any problems and ending with the achievement of the intended goal)

   szczęsliwy koniec ― happy ending

   szczęsliwe zakończenie ― happy ending

   Synonym: szczęsny

   Antonym: feralny

4. lucky (being the result of a fortunate coincidence, not someone's skill or deliberate action)

   szczęśliwy traf ― lucky guess

5. lucky (one that brings or is supposed to bring something good)

   szczęśliwa liczba ― lucky number

   Synonyms: fartowny, szczęsny

   Antonyms: feralny, pechowy

Declension

Declension of szczęśliwy (hard)

singular					plural
	masculine animate	masculine inanimate	feminine	neuter	virile (= masculine personal)	non-virile
nominative/vocative	szczęśliwy		szczęśliwa	szczęśliwe	szczęśliwi	szczęśliwe
genitive	szczęśliwego		szczęśliwej	szczęśliwego	szczęśliwych
dative	szczęśliwemu		szczęśliwej	szczęśliwemu	szczęśliwym
accusative	szczęśliwego	szczęśliwy	szczęśliwą	szczęśliwe	szczęśliwych	szczęśliwe
instrumental	szczęśliwym		szczęśliwą	szczęśliwym	szczęśliwymi
locative	szczęśliwym		szczęśliwej	szczęśliwym	szczęśliwych

Derived terms

interjections

• szczęśliwej podróży

verbs

• urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą pf

Further reading

• “szczęśliwy”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[3] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “szczęśliwy”, in Polish dictionaries at PWN‎^[4] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “szczęśliwy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “SZCZĘŚLIWY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 20.11.2024
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “szczęśliwy”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “szczęśliwy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “szczęśliwy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 589
• Jan Karłowicz (1907), “szczęśliwy”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 291