түүх

Mongolian

Pronunciation

• IPA^(key): /tʰuːx/

Etymology 1

Mongolian	Cyrillic
ᠲᠡᠭᠦᠬᠦ (tegükü)	түүх (tüüx)

From Proto-Mongolic *texü-, compare Dongxiang qiao.

Verb

түүх • (tüüx)

1. to gather

   Synonyms: хураах (xuraax), цуглуулах (cugluulax)

2. to pick

Derived terms

• түүвэр (tüüver, “collection”)

Etymology 2

Mongolian	Cyrillic
ᠲᠡᠦᠬᠡ (teüke)	түүх (tüüx)

Cognate with Buryat түүхэ (tüüxe) and Kalmyk түүк (tüük) with no attestations in Middle Mongol.

Connected by proponents of the widely discredited Altaic theory with Proto-Turkic *teb, see Bashkir тәүлек (təwlek, “day and night”). (Can this⁽⁺⁾ etymology be sourced?)

Ramstedt instead suggests a Chinese origin, but doesn't give any particular form.

Noun

түүх • (tüüx); (hidden-n declension)

1. history (aggregate of past events)
2. history (branch of knowledge)
3. history (form of writing)
   1. record of historical events

      Synonym: судар (sudar)

   2. historical story
   3. biography, memoirs

      Synonym: намтар (namtar)

Declension

Declension of түүх (э-harmonic regular үүд-pl)

attributive түүх tüüx singular / indefinite definite plural nominative түүх tüüx түүхүүд tüüxüüd genitive түүхийн tüüxiin түүхүүдийн tüüxüüdiin accusative түүхийг tüüxiig түүхүүдийг tüüxüüdiig dative-locative түүхэд tüüxed түүхүүдэд tüüxüüded ablative түүхээс tüüxees түүхүүдээс tüüxüüdees instrumental түүхээр tüüxeer түүхүүдээр tüüxüüdeer comitative түүхтэй tüüxtej түүхүүдтэй tüüxüüdtej privative түүхгүй tüüxgüj түүхүүдгүй tüüxüüdgüj directive түүх рүү tüüx rüü түүхүүд рүү tüüxüüd rüü Reflexive possessive forms  singular / indefinite definite plural nominative түүхээ tüüxee түүхүүдээ tüüxüüdee genitive түүхийнхээ tüüxiinxee түүхүүдийнхээ tüüxüüdiinxee accusative түүхийгээ tüüxiigee түүхүүдийгээ tüüxüüdiigee dative-locative түүхдээ tüüxdee түүхүүддээ tüüxüüddee ablative түүхээсээ tüüxeesee түүхүүдээсээ tüüxüüdeesee instrumental түүхээрээ tüüxeeree түүхүүдээрээ tüüxüüdeeree comitative түүхтэйгээ tüüxtejgee түүхүүдтэйгээ tüüxüüdtejgee privative түүхгүйгээ tüüxgüjgee түүхүүдгүйгээ tüüxüüdgüjgee directive түүх рүүгээ tüüx rüügee түүхүүд рүүгээ tüüxüüd rüügee independent genitive singular / indefinite definite plural singular possession түүхийнх tüüxiinx түүхүүдийнх tüüxüüdiinx collective possession түүхийнхэн tüüxiinxen түүхүүдийнхэн tüüxüüdiinxen

Derived terms

• түүхч (tüüxč, “historian, annalist”)