चतुर्गुण
Jump to navigation
Jump to search
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Learned borrowing from Sanskrit चतुर्गुण (caturguṇa). Doublet of चौगुना (caugunā).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]चतुर्गुण • (caturguṇ) (indeclinable)
Further reading
[edit]- Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975) “चतुर्गुण”, in Hindī Śabdasāgara [lit. Sea of Hindi words] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 1461
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- চতুৰ্গুণ (Assamese script)
- ᬘᬢᬸᬃᬕᬸᬡ (Balinese script)
- চতুর্গুণ (Bengali script)
- 𑰓𑰝𑰲𑰨𑰿𑰐𑰲𑰜 (Bhaiksuki script)
- 𑀘𑀢𑀼𑀭𑁆𑀕𑀼𑀡 (Brahmi script)
- စတုရ်္ဂုဏ (Burmese script)
- ચતુર્ગુણ (Gujarati script)
- ਚਤੁਰ੍ਗੁਣ (Gurmukhi script)
- 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣 (Grantha script)
- ꦕꦠꦸꦂꦒꦸꦟ (Javanese script)
- 𑂒𑂞𑂳𑂩𑂹𑂏𑂳𑂝 (Kaithi script)
- ಚತುರ್ಗುಣ (Kannada script)
- ចតុគ៌ុណ (Khmer script)
- ຈຕຸຣ຺ຄຸຓ (Lao script)
- ചതുര്ഗുണ (Malayalam script)
- ᢜᠠᢠᡠᡵᡤᡠᢏᠠ (Manchu script)
- 𑘓𑘝𑘳𑘨𑘿𑘐𑘳𑘜 (Modi script)
- ᢋᠠᢐᠤᠷᠺᠤᢏᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦳𑦽𑧔𑧈𑧠𑦰𑧔𑦼 (Nandinagari script)
- 𑐔𑐟𑐸𑐬𑑂𑐐𑐸𑐞 (Newa script)
- ଚତୁର୍ଗୁଣ (Odia script)
- ꢗꢡꢸꢬ꣄ꢔꢸꢠ (Saurashtra script)
- 𑆖𑆠𑆶𑆫𑇀𑆓𑆶𑆟 (Sharada script)
- 𑖓𑖝𑖲𑖨𑖿𑖐𑖲𑖜 (Siddham script)
- චතුර්ගුණ (Sinhalese script)
- 𑩡𑩫𑩒𑩼 𑪙𑩞𑩒𑩪 (Soyombo script)
- 𑚏𑚙𑚰𑚤𑚶𑚌𑚰𑚘 (Takri script)
- சதுர்கு³ண (Tamil script)
- చతుర్గుణ (Telugu script)
- จตุรฺคุณ (Thai script)
- ཙ་ཏུ་རྒུ་ཎ (Tibetan script)
- 𑒔𑒞𑒳𑒩𑓂𑒑𑒳𑒝 (Tirhuta script)
- 𑨣𑨙𑨃𑨫𑩇𑨍𑨃𑨘 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]Bahuvrīhi compound of चतुर् (catur, “four”) + गुण (guṇa, “times, fold”, in compounds).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]चतुर्गुण • (cáturguṇa) stem
- quadruple, fourfold
- c. 800 CE – 950 CE, Nārāyaṇa, Hitopadeśa :
- तथा चोक्तम्
आहारो द्विगुणः स्त्रीणां बुद्धिस्तासां चतुर्गुणा ।
षड्गुणो व्यवसायश्च कामश्चाष्टगुणः स्मृतः ॥- tathā coktam
āhāro dviguṇaḥ strīṇāṃ buddhistāsāṃ caturguṇā.
ṣaḍguṇo vyavasāyaśca kāmaścāṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ. - Thus, it is said: livelihood of women is double, their intelligence is quadruple, their resolution is sextuple, and their desire is octuple.
- tathā coktam
- तथा चोक्तम्
Declension
[edit]Masculine a-stem declension of चतुर्गुण (cáturguṇa) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | चतुर्गुणः cáturguṇaḥ |
चतुर्गुणौ / चतुर्गुणा¹ cáturguṇau / cáturguṇā¹ |
चतुर्गुणाः / चतुर्गुणासः¹ cáturguṇāḥ / cáturguṇāsaḥ¹ |
Vocative | चतुर्गुण cáturguṇa |
चतुर्गुणौ / चतुर्गुणा¹ cáturguṇau / cáturguṇā¹ |
चतुर्गुणाः / चतुर्गुणासः¹ cáturguṇāḥ / cáturguṇāsaḥ¹ |
Accusative | चतुर्गुणम् cáturguṇam |
चतुर्गुणौ / चतुर्गुणा¹ cáturguṇau / cáturguṇā¹ |
चतुर्गुणान् cáturguṇān |
Instrumental | चतुर्गुणेन cáturguṇena |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणैः / चतुर्गुणेभिः¹ cáturguṇaiḥ / cáturguṇebhiḥ¹ |
Dative | चतुर्गुणाय cáturguṇāya |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणेभ्यः cáturguṇebhyaḥ |
Ablative | चतुर्गुणात् cáturguṇāt |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणेभ्यः cáturguṇebhyaḥ |
Genitive | चतुर्गुणस्य cáturguṇasya |
चतुर्गुणयोः cáturguṇayoḥ |
चतुर्गुणानाम् cáturguṇānām |
Locative | चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणयोः cáturguṇayoḥ |
चतुर्गुणेषु cáturguṇeṣu |
Notes |
|
Feminine ā-stem declension of चतुर्गुणा (cáturguṇā) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | चतुर्गुणा cáturguṇā |
चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणाः cáturguṇāḥ |
Vocative | चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणाः cáturguṇāḥ |
Accusative | चतुर्गुणाम् cáturguṇām |
चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणाः cáturguṇāḥ |
Instrumental | चतुर्गुणया / चतुर्गुणा¹ cáturguṇayā / cáturguṇā¹ |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणाभिः cáturguṇābhiḥ |
Dative | चतुर्गुणायै cáturguṇāyai |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणाभ्यः cáturguṇābhyaḥ |
Ablative | चतुर्गुणायाः / चतुर्गुणायै² cáturguṇāyāḥ / cáturguṇāyai² |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणाभ्यः cáturguṇābhyaḥ |
Genitive | चतुर्गुणायाः / चतुर्गुणायै² cáturguṇāyāḥ / cáturguṇāyai² |
चतुर्गुणयोः cáturguṇayoḥ |
चतुर्गुणानाम् cáturguṇānām |
Locative | चतुर्गुणायाम् cáturguṇāyām |
चतुर्गुणयोः cáturguṇayoḥ |
चतुर्गुणासु cáturguṇāsu |
Notes |
|
Neuter a-stem declension of चतुर्गुण (cáturguṇa) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | चतुर्गुणम् cáturguṇam |
चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणानि / चतुर्गुणा¹ cáturguṇāni / cáturguṇā¹ |
Vocative | चतुर्गुण cáturguṇa |
चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणानि / चतुर्गुणा¹ cáturguṇāni / cáturguṇā¹ |
Accusative | चतुर्गुणम् cáturguṇam |
चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणानि / चतुर्गुणा¹ cáturguṇāni / cáturguṇā¹ |
Instrumental | चतुर्गुणेन cáturguṇena |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणैः / चतुर्गुणेभिः¹ cáturguṇaiḥ / cáturguṇebhiḥ¹ |
Dative | चतुर्गुणाय cáturguṇāya |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणेभ्यः cáturguṇebhyaḥ |
Ablative | चतुर्गुणात् cáturguṇāt |
चतुर्गुणाभ्याम् cáturguṇābhyām |
चतुर्गुणेभ्यः cáturguṇebhyaḥ |
Genitive | चतुर्गुणस्य cáturguṇasya |
चतुर्गुणयोः cáturguṇayoḥ |
चतुर्गुणानाम् cáturguṇānām |
Locative | चतुर्गुणे cáturguṇe |
चतुर्गुणयोः cáturguṇayoḥ |
चतुर्गुणेषु cáturguṇeṣu |
Notes |
|
Descendants
[edit]- Pali: catugguṇa
- Prakrit: 𑀘𑀉𑀕𑁆𑀕𑀼𑀡 (caügguṇa) (see there for further descendants)
- → Hindi: चतुर्गुण (caturguṇ)
- → Thai: จตุรคูณ (jà-dtù-rá-kuun)
References
[edit]- Monier Williams (1899) “चतुर्गुण”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 384, column 2.
- Hellwig, Oliver (2010-2024) “caturguṇa”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.
- Apte, Vaman Shivram (1890) “चतुर्गुण”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan, page 695
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985) “cáturguṇa”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 249
Categories:
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi learned borrowings from Sanskrit
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi doublets
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi adjectives
- Hindi indeclinable adjectives
- Hindi formal terms
- Sanskrit bahuvrihi compounds
- Sanskrit compound terms
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit terms with quotations
- sa:Four