bratanek

See also: Bratanek

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *bʰréh₂tēr

Proto-Balto-Slavic *brā́ˀtē

Proto-Slavic *bràtrъ

Old Polish brat

Old Polish -anek

Old Polish bratanek

From brat + -anek. First attested in 1391.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /brataːnɛk/
• IPA^(key): (15^th CE) /bratɒnɛk/

Noun

bratanek m animacy unattested

1. (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) fraternal nephew
   • 1897 [1391], Teki Adolfa Pawińskiego‎^[1], volume III, number 2128, Łęczyca Land:

     Filiaster bratanek

     [Filiaster bratanek]

   • 1897 [1395], Teki Adolfa Pawińskiego‎^[2], volume IV, number 5171, Łęczyca Land:

     Nicolao suo bratanko[wi]

     [Nicolao suo bratanko[wi]]

   • 1895 [1420], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎^[3], volume VIIIa, page 151:

     Alszbetha vgednala sze swimi brathankami o dwescze grzywen

     [Alżbieta ujednała sie z swymi bratankami o dwieście grzywien]

   • 1856-1870 [1441], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[4], volume II, number 2979:

     Esset bratanek uxoris

     [Esset bratanek uxoris]

   • 1868 [1447], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[5], volume XI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 296:

     Suo nepoti al. bratankowy

     [Suo nepoti al. bratankowi]

   • 1868 [1447], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[6], volume XI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 296:

     Nepotem bratanka suum

     [Nepotem bratanka suum]

   • 1868 [1498], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[7], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 560:

     Post ipsius nepotem al. po bratankv germanum

     [Post ipsius nepotem al. po bratanku germanum]

   • 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎^[8], Lubiń, page 5:

     Brąthąnek fratruelis

     [Bratanek fratruelis]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 54r:

     Fratruelis est filius vel filia fratris brąthanek

     [Fratruelis est filius vel filia fratris bratanek]

2. The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
   1. (attested in Greater Poland, hapax legomenon) first cousin
      • 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎^[9], Lubiń, page 5:

        Consobrinus, sobrinus idem brąthąnek albo czyothcząny brąth

        [Consobrinus, sobrinus idem bratanek albo ciotczany brat]

Descendants

• Polish: bratanek, bratonek, bratunek (Middle Polish), bratónek (Łowicz)

References

• Boryś, Wiesław (2005), “brat”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “bratanek”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• K. Nitsch, editor (1954), “bratanek”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 159
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “bratanek”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “bratanek”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Alternative forms

• bratonek, bratunek (Middle Polish)
• bratónek (Łowicz)

Etymology

Inherited from Old Polish bratanek. By surface analysis, brat +‎ -anek. Sense 2 is in reference to Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /braˈta.nɛk/

• (Middle Polish) IPA^(key): /braˈtɒ.nɛk/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -anɛk
• Syllabification: bra‧ta‧nek

Noun

bratanek m pers (female equivalent bratanica or (dated) bratanka)

1. fraternal nephew

   Synonyms: brataniec, synowiec

   Coordinate terms: siostrzenica, siostrzeniec

3. (in the plural, humorous) synonym of Węgrzy

Declension

Declension of bratanek

	singular	plural
nominative	bratanek	bratankowie/bratanki (deprecative)
genitive	bratanka	bratanków
dative	bratankowi	bratankom
accusative	bratanka	bratanków
instrumental	bratankiem	bratankami
locative	bratanku	bratankach
vocative	bratanku	bratankowie

Coordinate terms

Polish family terms

rodzina (“family”)		Male	Female	Neutral
parent		ojciec (“father”) nursery: tata	matka (“mother”) nursery: mama	rodzic (“parent”)
grandparent		dziadek (“grandfather”)	babcia (“grandmother”)	prarodzic (“grandparent”)
sibling		brat (“brother”)	siostra (“sister”)	rodzeństwo (“siblings”)
cousin		kuzyn (“male cousin”)	kuzynka (“female cousin”)	–
child		syn (“son”)	córka (“daughter”)	dziecko (“child”)
grandchild		wnuk (“grandson”)	wnuczka (“granddaughter”)	wnuczę (“grandchild”)
parent's sibling	paternal	stryj (“paternal uncle”)	ciotka (“aunt”)	–
	maternal	wuj (“maternal uncle”)		–
sibling's child	fraternal	bratanek (“fraternal nephew”)	bratanica (“fraternal niece”)	–
	sororal	siostrzeniec (“sororal nephew”)	siostrzenica (“sororal niece”)	–
spouse		mąż (“husband”)	żona (“wife”)	–
spouse's parent	marital	świekier (“marital father-in-law”)	świekra (“marital mother-in-law”)	–
	uxorial	teść (“uxorial father-in-law”)	teściowa (“uxorial mother-in-law”)	–
child's spouse		zięć (“son-in-law”)	synowa (“daughter-in-law”)	–
sibling's spouse		szwagier (“brother-in-law”)	bratowa (“sibilar ister-in-law”)	–
spouse's sibling			szwagierka (“sister-in-law”)	–
stepparent		ojczym (“stepfather”)	macocha (“stepmother”)	–
stepchild		pasierb (“stepson”)	pasierbica (“stepdaughter”)	–

Further reading

• “bratanek”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[10] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “bratankowie”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[11] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “bratanek”, in Polish dictionaries at PWN‎^[12] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “bratanek”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “bratanek”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “bratanek”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bratanek”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 202