godzina

From Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search
See also: godziną and godżina

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]

Inherited from Proto-Slavic *godina. By surface analysis, gody +‎ -ina. First attested in the 13th century.

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): (10th–15th CE) /ɡɔd͡ʑina/
  • IPA(key): (15th CE) /ɡɔd͡ʑina/

Noun

[edit]

godzina f

  1. hour (time period of sixty minutes)
    • 1874-1891 [c. 1420], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[2], [3], [4], volume XXV, page 229:
      Sedm godzin vmączena twego
      [Siedm godzin umęczenia twego]
  2. o'clock
    • 1856-1870 [1433], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[5], volume II, number 2475:
      A stancze ku prawu w sostanecycze (leg. szostąnaćcie?) godzyna
      [A stańcie ku prawu w szostąnaćcie (?) godzinę]
  3. (attested in Lesser Poland, Masovia) hour (season, moment, or time)
    • 1937 [Second half of the 15th century], Józef Birkenmajer, editor, Bogarodzica dziewica. Analiza tekstu, treści i formy[6], number C, Warsaw:
      Jusz nam czasz, godzyna, grzechow szy[ę] kayaczy
      [Już nam czas, godzina grzechow si[ę] kajaci]
    • 1920 [1403], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 360, Płońsk:
      Iacom ya ne dzirsal Stascowa bidla wiszey godzini
      [Jakom ja nie dzirżał Staszkowa bydła wyszej godziny]
    • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][7], Mierzeniec, Płock, line 320:
      Nye pomosze kurzenye pyolyna, gdy przydze moya godzyna
      [Nie pomoże kurzenie piołyna, gdy przydzie moja godzina]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[8], page 467:
      *Oczse, vybav mye s tey godzyny (ex hac hora Jo 12, 27)
      [Oczsze, wybaw mie z tej godziny (ex hac hora Jo 12, 27)]
  4. (in the plural, Roman Catholicism, attested in Lesser Poland, Greater Poland) hour (set times of prayer, the canonical hours, the offices or services prescribed for these, or a book containing them)
    • 1892 [1484], Hieronim Łopaciński, editor, Reguła trzeciego zakonu św. Franciszka i drobniejsze zabytki języka polskiego z końca w. XV i początku XVI[9], Krakow, page 714:
      O godzinach y o vrządzye bosskyem (de septem horis canonicis domini officii)
      [O godzinach i o urzędzie boskiem (de septem horis canonicis domini officii)]
    • 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski[10], Krakow, Brodnia, page 146 b:
      Dokonaly sie godziny o wlosznym angele przes pyszarza Waczlawa vbogego
      [Dokonały sie Godziny o włosnym anjele przez pisarza Wacława ubogiego]
  5. corruption instead of gody
    • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 107:
      W godzynach (war. lub.: w gody) in calendis (super principem erunt holocausta et sacrificium, et libamina in sollemnitatibus, et in calendis, et in sabbatis Ezech 45, 17)
      [W godzinach (war. lub.: w gody) in calendis (super principem erunt holocausta et sacrificium, et libamina in sollemnitatibus, et in calendis, et in sabbatis Ezech 45, 17)]

Descendants

[edit]
  • Masurian: godżina
  • Polish: godzina
  • Silesian: godzina

References

[edit]

Polish

[edit]
Polish Wikipedia has an article on:
Wikipedia pl

Etymology

[edit]

Inherited from Old Polish godzina. By surface analysis, gody +‎ -ina.

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): /ɡɔˈd͡ʑi.na/
  • (Middle Polish) IPA(key): /ɡɔˈd͡ʑi.na/
  • Audio:(file)
  • Rhymes: -ina
  • Syllabification: go‧dzi‧na

Noun

[edit]

godzina f (diminutive godzinka, abbreviation g. or godz. or h)

  1. hour (time period of sixty minutes)
    Która godzina?What time is it? (literally, “Which hour (is it)?”)
    Będę za godzinę.I'll be there in an hour.
    Jedzie pięćdziesiąt kilometrów na godzinę.He is driving fifty kilometers per hour.
  2. o'clock
  3. hour (season, moment, or time)
  4. (education) lesson of forty-five minutes
  5. (Middle Polish, in the plural, Roman Catholicism, now only in set phrases) hour (set times of prayer, the canonical hours, the offices or services prescribed for these, or a book containing them)

Declension

[edit]

Derived terms

[edit]
adjectives
adverbs
nouns
proverb
verbs
[edit]
adverb
nouns

Trivia

[edit]

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), godzina is one of the most used words in Polish, appearing 27 times in scientific texts, 232 times in news, 23 times in essays, 67 times in fiction, and 68 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 417 times, making it the 113th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

References

[edit]
  1. ^ Ida Kurcz (1990) “godzina”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 132

Further reading

[edit]
  • godzina in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • godzina in Polish dictionaries at PWN
  • Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “godzina”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
  • GODZINA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.04.2010
  • Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “godzina”, in Słownik języka polskiego[11]
  • Aleksander Zdanowicz (1861) “godzina”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861[12]
  • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “godzina”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 884
  • godzina in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

Silesian

[edit]

Etymology

[edit]

Inherited from Old Polish godzina.

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): /ɡɔˈd͡ʑina/
  • Rhymes: -ina
  • Syllabification: go‧dzi‧na

Noun

[edit]

godzina n

  1. hour (time period of sixty minutes)
  2. o'clock

Further reading

[edit]