шы

From Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search
See also: щы

Adyghe[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Circassian *č́ʷǝ (horse).

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): [ʃə]
  • (file)

Noun[edit]

шы (šə)

  1. horse

Noun[edit]

шы (šə)

  1. brother

Kabardian[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Circassian *č́ʷǝ (horse).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

шы (šə)

  1. horse

Komi-Zyrian[edit]

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): /ˈʃɯ/, [ˈʃ̺ɯ̈]
  • Hyphenation: шы

Etymology 1[edit]

From Proto-Permic *šȯ. Cognates include Komi-Permyak шы (šy).

Noun[edit]

шы (šy)

  1. sound
  2. (phonology) phoneme
Declension[edit]
Declension of шы (stem: шы-)
singular plural
nominative шы (šy) шыяс (šyjas)
accusative I* шы (šy) шыяс (šyjas)
II* шыӧс (šyös) шыясӧс (šyjasös)
instrumental шыӧн (šyön) шыясӧн (šyjasön)
comitative шыкӧд (šyköd) шыяскӧд (šyjasköd)
caritive шытӧг (šytög) шыястӧг (šyjastög)
consecutive шыла (šyla) шыясла (šyjasla)
genitive шылӧн (šylön) шыяслӧн (šyjaslön)
ablative шылысь (šylyś) шыяслысь (šyjaslyś)
dative шылы (šyly) шыяслы (šyjasly)
inessive шыын (šyyn) шыясын (šyjasyn)
elative шыысь (šyyś) шыясысь (šyjasyś)
illative шыӧ (šyö) шыясӧ (šyjasö)
egressive шысянь (šyśań) шыяссянь (šyjasśań)
approximative шылань (šylań) шыяслань (šyjaslań)
terminative шыӧдз (šyödź) шыясӧдз (šyjasödź)
prolative I шыӧд (šyöd) шыясӧд (šyjasöd)
II шыті (šyti) шыясті (šyjasti)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Possessive declension of шы
First person singular
singular plural
nominative шыӧй (šyöj) шыясӧй (šyjasöj)
accusative I* шыӧй (šyöj) шыясӧй (šyjasöj)
II* шыӧс (šyös) шыясӧс (šyjasös)
instrumental шынам (šynam) шыяснам (šyjasnam)
comitative шыӧйкӧд (šyöjköd) шыясӧйкӧд (šyjasöjköd)
caritive шытӧгым (šytögym) шыястӧгым (šyjastögym)
consecutive шыӧйла (šyöjla) шыясӧйла (šyjasöjla)
genitive шыӧйлӧн (šyöjlön) шыясӧйлӧн (šyjasöjlön)
ablative шыӧйлысь (šyöjlyś) шыясӧйлысь (šyjasöjlyś)
dative шыӧйлы (šyöjly) шыясӧйлы (šyjasöjly)
inessive шыам (šyam) шыясам (šyjasam)
elative шысьым (šyśym) шыяссьым (šyjasśym)
illative шыам (šyam) шыясам (šyjasam)
egressive шысяньым (šyśańym) шыяссяньым (šyjasśańym)
approximative шыланьым (šylańym) шыясланьым (šyjaslańym)
terminative шыӧдзым (šyödźym) шыясӧдзым (šyjasödźym)
prolative I шыӧдым (šyödym) шыясӧдым (šyjasödym)
II шытіым (šytiym) шыястіым (šyjastiym)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Second person singular
singular plural
nominative шыыд (šyyd) шыясыд (šyjasyd)
accusative I* шыыд (šyyd) шыясыд (šyjasyd)
II* шытӧ (šytö) шыястӧ (šyjastö)
instrumental шынад (šynad) шыяснад (šyjasnad)
comitative шыыдкӧд (šyydköd) шыясыдкӧд (šyjasydköd)
caritive шытӧгыд (šytögyd) шыястӧгыд (šyjastögyd)
consecutive шыыдла (šyydla) шыясыдла (šyjasydla)
genitive шыыдлӧн (šyydlön) шыясыдлӧн (šyjasydlön)
ablative шыыдлысь (šyydlyś) шыясыдлысь (šyjasydlyś)
dative шыыдлы (šyydly) шыясыдлы (šyjasydly)
inessive шыад (šyad) шыясад (šyjasad)
elative шысьыд (šyśyd) шыяссьыд (šyjasśyd)
illative шыад (šyad) шыясад (šyjasad)
egressive шысяньыд (šyśańyd) шыяссяньыд (šyjasśańyd)
approximative шыланьыд (šylańyd) шыясланьыд (šyjaslańyd)
terminative шыӧдзыд (šyödźyd) шыясӧдзыд (šyjasödźyd)
prolative I шыӧдыд (šyödyd) шыясӧдыд (šyjasödyd)
II шытіыд (šytiyd) шыястіыд (šyjastiyd)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Third person singular
singular plural
nominative шыыс (šyys) шыясыс (šyjasys)
accusative I* шыыс (šyys) шыясыс (šyjasys)
II* шысӧ (šysö) шыяссӧ (šyjassö)
instrumental шынас (šynas) шыяснас (šyjasnas)
comitative шыыскӧд (šyysköd) шыясыскӧд (šyjasysköd)
caritive шытӧгыс (šytögys) шыястӧгыс (šyjastögys)
consecutive шыысла (šyysla) шыясысла (šyjasysla)
genitive шыыслӧн (šyyslön) шыясыслӧн (šyjasyslön)
ablative шыыслысь (šyyslyś) шыясыслысь (šyjasyslyś)
dative шыыслы (šyysly) шыясыслы (šyjasysly)
inessive шыас (šyas) шыясас (šyjasas)
elative шысьыс (šyśys) шыяссьыс (šyjasśys)
illative шыас (šyas) шыясас (šyjasas)
egressive шысяньыс (šyśańys) шыяссяньыс (šyjasśańys)
approximative шыланьыс (šylańys) шыясланьыс (šyjaslańys)
terminative шыӧдзыс (šyödźys) шыясӧдзыс (šyjasödźys)
prolative I шыӧдыс (šyödys) шыясӧдыс (šyjasödys)
II шытіыс (šytiys) шыястіыс (šyjastiys)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
First person plural
singular plural
nominative шыным (šynym) шыясным (šyjasnym)
accusative I* шыным (šynym) шыясным (šyjasnym)
II* шынымӧ (šynymö) шыяснымӧ (šyjasnymö)
instrumental шынаным (šynanym) шыяснаным (šyjasnanym)
comitative шынымкӧд (šynymköd) шыяснымкӧд (šyjasnymköd)
caritive шытӧгным (šytögnym) шыястӧгным (šyjastögnym)
consecutive шынымла (šynymla) шыяснымла (šyjasnymla)
genitive шынымлӧн (šynymlön) шыяснымлӧн (šyjasnymlön)
ablative шынымлысь (šynymlyś) шыяснымлысь (šyjasnymlyś)
dative шынымлы (šynymly) шыяснымлы (šyjasnymly)
inessive шыаным (šyanym) шыясаным (šyjasanym)
elative шысьыным (šyśynym) шыяссьыным (šyjasśynym)
illative шыаным (šyanym) шыясаным (šyjasanym)
egressive шысяньным (šyśańnym) шыяссяньным (šyjasśańnym)
approximative шыланьным (šylańnym) шыясланьным (šyjaslańnym)
terminative шыӧдзным (šyödźnym) шыясӧдзным (šyjasödźnym)
prolative I шыӧдным (šyödnym) шыясӧдным (šyjasödnym)
II шытіным (šytinym) шыястіным (šyjastinym)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Second person plural
singular plural
nominative шыныд (šynyd) шыясныд (šyjasnyd)
accusative I* шыныд (šynyd) шыясныд (šyjasnyd)
II* шынытӧ (šynytö) шыяснытӧ (šyjasnytö)
instrumental шынаныд (šynanyd) шыяснаныд (šyjasnanyd)
comitative шыныдкӧд (šynydköd) шыясныдкӧд (šyjasnydköd)
caritive шытӧгныд (šytögnyd) шыястӧгныд (šyjastögnyd)
consecutive шыныдла (šynydla) шыясныдла (šyjasnydla)
genitive шыныдлӧн (šynydlön) шыясныдлӧн (šyjasnydlön)
ablative шыныдлысь (šynydlyś) шыясныдлысь (šyjasnydlyś)
dative шыныдлы (šynydly) шыясныдлы (šyjasnydly)
inessive шыаныд (šyanyd) шыясаныд (šyjasanyd)
elative шысьыныд (šyśynyd) шыяссьыныд (šyjasśynyd)
illative шыаныд (šyanyd) шыясаныд (šyjasanyd)
egressive шысяньныд (šyśańnyd) шыяссяньныд (šyjasśańnyd)
approximative шыланьныд (šylańnyd) шыясланьныд (šyjaslańnyd)
terminative шыӧдзныд (šyödźnyd) шыясӧдзныд (šyjasödźnyd)
prolative I шыӧдныд (šyödnyd) шыясӧдныд (šyjasödnyd)
II шытіныд (šytinyd) шыястіныд (šyjastinyd)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Third person plural
singular plural
nominative шыныс (šynys) шыясныс (šyjasnys)
accusative I* шыныс (šynys) шыясныс (šyjasnys)
II* шынысӧ (šynysö) шыяснысӧ (šyjasnysö)
instrumental шынаныс (šynanys) шыяснаныс (šyjasnanys)
comitative шынымкӧс (šynymkös) шыяснымкӧс (šyjasnymkös)
caritive шытӧгныс (šytögnys) шыястӧгныс (šyjastögnys)
consecutive шынысла (šynysla) шыяснысла (šyjasnysla)
genitive шыныслӧн (šynyslön) шыясныслӧн (šyjasnyslön)
ablative шыныслысь (šynyslyś) шыясныслысь (šyjasnyslyś)
dative шыныслы (šynysly) шыясныслы (šyjasnysly)
inessive шыаныс (šyanys) шыясаныс (šyjasanys)
elative шысьыныс (šyśynys) шыяссьыныс (šyjasśynys)
illative шыаныс (šyanys) шыясаныс (šyjasanys)
egressive шысяньныс (šyśańnys) шыяссяньныс (šyjasśańnys)
approximative шыланьныс (šylańnys) шыясланьныс (šyjaslańnys)
terminative шыӧдзныс (šyödźnys) шыясӧдзныс (šyjasödźnys)
prolative I шыӧдныс (šyödnys) шыясӧдныс (šyjasödnys)
II шытіныс (šytinys) шыястіныс (šyjastinys)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.

Etymology 2[edit]

From Proto-Permic *šu̇, from Proto-Uralic *šoje. Cognates include Finnish hui and Udmurt ши (ši).

Noun[edit]

шы (šy)

  1. spear
  2. bayonet
Declension[edit]
Declension of шы (stem: шы-)
singular plural
nominative шы (šy) шыяс (šyjas)
accusative I* шы (šy) шыяс (šyjas)
II* шыӧс (šyös) шыясӧс (šyjasös)
instrumental шыӧн (šyön) шыясӧн (šyjasön)
comitative шыкӧд (šyköd) шыяскӧд (šyjasköd)
caritive шытӧг (šytög) шыястӧг (šyjastög)
consecutive шыла (šyla) шыясла (šyjasla)
genitive шылӧн (šylön) шыяслӧн (šyjaslön)
ablative шылысь (šylyś) шыяслысь (šyjaslyś)
dative шылы (šyly) шыяслы (šyjasly)
inessive шыын (šyyn) шыясын (šyjasyn)
elative шыысь (šyyś) шыясысь (šyjasyś)
illative шыӧ (šyö) шыясӧ (šyjasö)
egressive шысянь (šyśań) шыяссянь (šyjasśań)
approximative шылань (šylań) шыяслань (šyjaslań)
terminative шыӧдз (šyödź) шыясӧдз (šyjasödź)
prolative I шыӧд (šyöd) шыясӧд (šyjasöd)
II шыті (šyti) шыясті (šyjasti)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Possessive declension of шы
First person singular
singular plural
nominative шыӧй (šyöj) шыясӧй (šyjasöj)
accusative I* шыӧй (šyöj) шыясӧй (šyjasöj)
II* шыӧс (šyös) шыясӧс (šyjasös)
instrumental шынам (šynam) шыяснам (šyjasnam)
comitative шыӧйкӧд (šyöjköd) шыясӧйкӧд (šyjasöjköd)
caritive шытӧгым (šytögym) шыястӧгым (šyjastögym)
consecutive шыӧйла (šyöjla) шыясӧйла (šyjasöjla)
genitive шыӧйлӧн (šyöjlön) шыясӧйлӧн (šyjasöjlön)
ablative шыӧйлысь (šyöjlyś) шыясӧйлысь (šyjasöjlyś)
dative шыӧйлы (šyöjly) шыясӧйлы (šyjasöjly)
inessive шыам (šyam) шыясам (šyjasam)
elative шысьым (šyśym) шыяссьым (šyjasśym)
illative шыам (šyam) шыясам (šyjasam)
egressive шысяньым (šyśańym) шыяссяньым (šyjasśańym)
approximative шыланьым (šylańym) шыясланьым (šyjaslańym)
terminative шыӧдзым (šyödźym) шыясӧдзым (šyjasödźym)
prolative I шыӧдым (šyödym) шыясӧдым (šyjasödym)
II шытіым (šytiym) шыястіым (šyjastiym)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Second person singular
singular plural
nominative шыыд (šyyd) шыясыд (šyjasyd)
accusative I* шыыд (šyyd) шыясыд (šyjasyd)
II* шытӧ (šytö) шыястӧ (šyjastö)
instrumental шынад (šynad) шыяснад (šyjasnad)
comitative шыыдкӧд (šyydköd) шыясыдкӧд (šyjasydköd)
caritive шытӧгыд (šytögyd) шыястӧгыд (šyjastögyd)
consecutive шыыдла (šyydla) шыясыдла (šyjasydla)
genitive шыыдлӧн (šyydlön) шыясыдлӧн (šyjasydlön)
ablative шыыдлысь (šyydlyś) шыясыдлысь (šyjasydlyś)
dative шыыдлы (šyydly) шыясыдлы (šyjasydly)
inessive шыад (šyad) шыясад (šyjasad)
elative шысьыд (šyśyd) шыяссьыд (šyjasśyd)
illative шыад (šyad) шыясад (šyjasad)
egressive шысяньыд (šyśańyd) шыяссяньыд (šyjasśańyd)
approximative шыланьыд (šylańyd) шыясланьыд (šyjaslańyd)
terminative шыӧдзыд (šyödźyd) шыясӧдзыд (šyjasödźyd)
prolative I шыӧдыд (šyödyd) шыясӧдыд (šyjasödyd)
II шытіыд (šytiyd) шыястіыд (šyjastiyd)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Third person singular
singular plural
nominative шыыс (šyys) шыясыс (šyjasys)
accusative I* шыыс (šyys) шыясыс (šyjasys)
II* шысӧ (šysö) шыяссӧ (šyjassö)
instrumental шынас (šynas) шыяснас (šyjasnas)
comitative шыыскӧд (šyysköd) шыясыскӧд (šyjasysköd)
caritive шытӧгыс (šytögys) шыястӧгыс (šyjastögys)
consecutive шыысла (šyysla) шыясысла (šyjasysla)
genitive шыыслӧн (šyyslön) шыясыслӧн (šyjasyslön)
ablative шыыслысь (šyyslyś) шыясыслысь (šyjasyslyś)
dative шыыслы (šyysly) шыясыслы (šyjasysly)
inessive шыас (šyas) шыясас (šyjasas)
elative шысьыс (šyśys) шыяссьыс (šyjasśys)
illative шыас (šyas) шыясас (šyjasas)
egressive шысяньыс (šyśańys) шыяссяньыс (šyjasśańys)
approximative шыланьыс (šylańys) шыясланьыс (šyjaslańys)
terminative шыӧдзыс (šyödźys) шыясӧдзыс (šyjasödźys)
prolative I шыӧдыс (šyödys) шыясӧдыс (šyjasödys)
II шытіыс (šytiys) шыястіыс (šyjastiys)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
First person plural
singular plural
nominative шыным (šynym) шыясным (šyjasnym)
accusative I* шыным (šynym) шыясным (šyjasnym)
II* шынымӧ (šynymö) шыяснымӧ (šyjasnymö)
instrumental шынаным (šynanym) шыяснаным (šyjasnanym)
comitative шынымкӧд (šynymköd) шыяснымкӧд (šyjasnymköd)
caritive шытӧгным (šytögnym) шыястӧгным (šyjastögnym)
consecutive шынымла (šynymla) шыяснымла (šyjasnymla)
genitive шынымлӧн (šynymlön) шыяснымлӧн (šyjasnymlön)
ablative шынымлысь (šynymlyś) шыяснымлысь (šyjasnymlyś)
dative шынымлы (šynymly) шыяснымлы (šyjasnymly)
inessive шыаным (šyanym) шыясаным (šyjasanym)
elative шысьыным (šyśynym) шыяссьыным (šyjasśynym)
illative шыаным (šyanym) шыясаным (šyjasanym)
egressive шысяньным (šyśańnym) шыяссяньным (šyjasśańnym)
approximative шыланьным (šylańnym) шыясланьным (šyjaslańnym)
terminative шыӧдзным (šyödźnym) шыясӧдзным (šyjasödźnym)
prolative I шыӧдным (šyödnym) шыясӧдным (šyjasödnym)
II шытіным (šytinym) шыястіным (šyjastinym)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Second person plural
singular plural
nominative шыныд (šynyd) шыясныд (šyjasnyd)
accusative I* шыныд (šynyd) шыясныд (šyjasnyd)
II* шынытӧ (šynytö) шыяснытӧ (šyjasnytö)
instrumental шынаныд (šynanyd) шыяснаныд (šyjasnanyd)
comitative шыныдкӧд (šynydköd) шыясныдкӧд (šyjasnydköd)
caritive шытӧгныд (šytögnyd) шыястӧгныд (šyjastögnyd)
consecutive шыныдла (šynydla) шыясныдла (šyjasnydla)
genitive шыныдлӧн (šynydlön) шыясныдлӧн (šyjasnydlön)
ablative шыныдлысь (šynydlyś) шыясныдлысь (šyjasnydlyś)
dative шыныдлы (šynydly) шыясныдлы (šyjasnydly)
inessive шыаныд (šyanyd) шыясаныд (šyjasanyd)
elative шысьыныд (šyśynyd) шыяссьыныд (šyjasśynyd)
illative шыаныд (šyanyd) шыясаныд (šyjasanyd)
egressive шысяньныд (šyśańnyd) шыяссяньныд (šyjasśańnyd)
approximative шыланьныд (šylańnyd) шыясланьныд (šyjaslańnyd)
terminative шыӧдзныд (šyödźnyd) шыясӧдзныд (šyjasödźnyd)
prolative I шыӧдныд (šyödnyd) шыясӧдныд (šyjasödnyd)
II шытіныд (šytinyd) шыястіныд (šyjastinyd)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Third person plural
singular plural
nominative шыныс (šynys) шыясныс (šyjasnys)
accusative I* шыныс (šynys) шыясныс (šyjasnys)
II* шынысӧ (šynysö) шыяснысӧ (šyjasnysö)
instrumental шынаныс (šynanys) шыяснаныс (šyjasnanys)
comitative шынымкӧс (šynymkös) шыяснымкӧс (šyjasnymkös)
caritive шытӧгныс (šytögnys) шыястӧгныс (šyjastögnys)
consecutive шынысла (šynysla) шыяснысла (šyjasnysla)
genitive шыныслӧн (šynyslön) шыясныслӧн (šyjasnyslön)
ablative шыныслысь (šynyslyś) шыясныслысь (šyjasnyslyś)
dative шыныслы (šynysly) шыясныслы (šyjasnysly)
inessive шыаныс (šyanys) шыясаныс (šyjasanys)
elative шысьыныс (šyśynys) шыяссьыныс (šyjasśynys)
illative шыаныс (šyanys) шыясаныс (šyjasanys)
egressive шысяньныс (šyśańnys) шыяссяньныс (šyjasśańnys)
approximative шыланьныс (šylańnys) шыясланьныс (šyjaslańnys)
terminative шыӧдзныс (šyödźnys) шыясӧдзныс (šyjasödźnys)
prolative I шыӧдныс (šyödnys) шыясӧдныс (šyjasödnys)
II шытіныс (šytinys) шыястіныс (šyjastinys)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.

References[edit]

  • L. M. Beznosikova; E. A. Ajbabina; R. I. Kosnyreva (2000) Коми-русский словарь [Komi-Russian dictionary], →ISBN, page 746