ارس
Brahui
[edit]Etymology
[edit]Cognate with Gondi [script needed] (īṛs-, “to comb the hair”), Kurukh [script needed] (ircnā, “to scratch and turn over”), Sawriya Paharia [script needed] (irce, “to scratch the ground”). Bray instead suggests a connection to Tamil உரி (uri, “peel, scratch”). (This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.)
Noun
[edit]اِرِس or اِرَس (iris or iras)
References
[edit]- Bray, Denys (1934), “iris”, in The Brahui Language[1], Calcutta, India: Superintendent Government Printing, Part II: The Brāhūī Problem; Part III: Etymological Vocabulary, page 145
- Burrow, T.; Emeneau, M. B. (1984), “493”, in A Dravidian etymological dictionary, 2nd edition, Oxford University Press, →ISBN.
Brokskat
[edit]Verb
[edit]اَرِس (aris)
- to get, to fetch
Persian
[edit]Etymology 1
[edit]From Middle Persian 𐫀𐫡𐫘 (ʾrs /ars/, “tear”), from Proto-Iranian *Hácru (“tear”), from Proto-Indo-Iranian *Háćru (“tear”), from Proto-Indo-European *h₂éḱru (“tear”).
Pronunciation
[edit]- (Classical Persian) IPA(key): /ˈʔars/
- (Iran, formal) IPA(key): [ʔæɹs]
- (Tajik, formal) IPA(key): [ʔäɹs]
| Readings | |
|---|---|
| Classical reading? | ars |
| Dari reading? | ars |
| Iranian reading? | ars |
| Tajik reading? | ars |
Noun
[edit]ارس • (ars)
Etymology 2
[edit]From Manichaean Middle Persian [script needed] (ʾbwrs /aburs/), borrowed from Northwestern Iranian, from Proto-Iranian *hampr̥sā, which has also been inherited as Middle Persian *abuhl, Persian وهل (vohl), ابل (abol), بل (bol), whence via Arabic ابهل (abhol, obhol). Also passed from two Turkic forms as اردج (ardej, “juniper”) and آرچه (ârča). With a suffix to first forms also in برسان (barsân, bersân, “a kind of dark-coloured odoriferous syrup”).
Pronunciation
[edit]- (Classical Persian) IPA(key): /ˈʔurs/, /ʔa.ˈris/
- (Iran, formal) IPA(key): [ʔoɹs]
- (Tajik, formal) IPA(key): [ʔuɹs]
| Readings | |
|---|---|
| Classical reading? | urs, aris |
| Dari reading? | urs, irus |
| Iranian reading? | ors |
| Tajik reading? | urs |
Noun
[edit]ارس • (classical urs, aris, iranian ors)
Alternative forms
[edit]Etymology 3
[edit]Ultimately from Proto-Iranian *Raxsā- (“swift-flowing”), akin to Sanskrit रङ्घते (raṅghate, “to hasten, run”). Compare Old Armenian Երասխ (Erasx), Ancient Greek Ἀράξης (Aráxēs), Old Georgian რახსი (raxsi), Iranian borrowings.
Pronunciation
[edit]- (Classical Persian) IPA(key): /ʔa.ˈras/
- (Iran, formal) IPA(key): [ʔæ.ɹǽs]
- (Tajik, formal) IPA(key): [ʔä.ɾás]
| Readings | |
|---|---|
| Classical reading? | aras |
| Dari reading? | aras |
| Iranian reading? | aras |
| Tajik reading? | aras |
Proper noun
[edit]ارس • (aras)
Etymology 4
[edit]Borrowed from Middle Mongol ᠣᠷᠤᠰ᠋ (orus, “Russian”) from Old East Slavic Русь (Rusĭ). Compare Uyghur ئورۇس (orus), Uzbek oʻris, Kazakh орыс (orys), Kyrgyz орус (orus).
Pronunciation
[edit]- (Classical Persian) IPA(key): /ʔu.ˈrus/
- (Iran, formal) IPA(key): [ʔo.ɹós]
- (Tajik, formal) IPA(key): [ʔu.ɾús]
| Readings | |
|---|---|
| Classical reading? | urus |
| Dari reading? | urus |
| Iranian reading? | oros |
| Tajik reading? | urus |
Proper noun
[edit]ارس • (urus / oros) (Tajik spelling урус)
Derived terms
[edit]- ارسی (urusī / orosi)
Further reading
[edit]- Dehkhoda, Ali-Akbar (1931–), “ارس”, in Dehkhoda Dictionary Institute, editors, Dehkhoda Dictionary (in Persian), Tehran: University of Tehran Press.
- Durkin-Meisterernst, Desmond (2004), “ʾbwrs”, in A Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthian (Corpus Fontium Manichaeorum; 3.1), Turnhout: Brepols, page 15
- Steingass, Francis Joseph (1892), “ارس”, in A Comprehensive Persian–English dictionary, London: Routledge & K. Paul
- Vullers, Johann August (1855), “ارس”, in Lexicon Persico-Latinum etymologicum cum linguis maxime cognatis Sanscrita et Zendica et Pehlevica comparatum, e lexicis persice scriptis Borhâni Qâtiu, Haft Qulzum et Bahâri agam et persico-turcico Farhangi-Shuûrî confectum, adhibitis etiam Castelli, Meninski, Richardson et aliorum operibus et auctoritate scriptorum Persicorum adauctum[2] (in Latin), volume I, Gießen: J. Ricker, page 79b
- Brahui lemmas
- Brahui nouns
- brh:Hair
- brh:Toiletries
- Brokskat lemmas
- Brokskat verbs
- Persian terms inherited from Middle Persian
- Persian terms derived from Middle Persian
- Persian terms inherited from Proto-Iranian
- Persian terms derived from Proto-Iranian
- Persian terms inherited from Proto-Indo-Iranian
- Persian terms derived from Proto-Indo-Iranian
- Persian terms inherited from Proto-Indo-European
- Persian terms derived from Proto-Indo-European
- Persian terms with IPA pronunciation
- Persian lemmas
- Persian nouns
- Persian archaic terms
- Persian terms inherited from Manichaean Middle Persian
- Persian terms derived from Manichaean Middle Persian
- Persian terms derived from Northwestern Iranian languages
- Persian doublets
- Persian terms borrowed from Middle Mongol
- Persian terms derived from Middle Mongol
- Persian terms derived from Old East Slavic
- fa:Cypress family plants
- fa:Rivers