نوروز

Arabic

Alternative forms

• نَيْرُوز (nayrūz)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *new-

Proto-Indo-European *néwos

Proto-Indo-Iranian *náwas

Proto-Iranian *náwah

Middle Persian 𐭭𐭥𐭪𐭩 (nʿky)

Proto-Indo-European *lewk-

Proto-Indo-European *-os

Proto-Indo-Iranian *ráwčas

Proto-Iranian *ráwčah

Old Persian 𐎼𐎢𐎨𐏃 (r-u-c-h)

Middle Persian 𐭩𐭥𐭬 (yʿm)

Middle Persian nwklwc

Classical Persian نَوروز (nawrōz)bor.

Arabic نوروز

Borrowed from Classical Persian نَوروز (nawrōz), from Middle Persian nwklwc, from 𐭭𐭥𐭪𐭩 (nʿky) or 𐭩𐭥𐭬 (yʿm).

Pronunciation

• IPA^(key): /naw.ruːz/

Proper noun

نَوْرُوز • (nawrūz) m

1. Nowruz (New Year in the Iranian/Zoroastrian calendar, celebrated on the spring equinox)

Persian

FWOTD – 20 March 2013

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *new-

Proto-Indo-European *néwos

Proto-Indo-Iranian *náwas

Proto-Iranian *náwah

Middle Persian 𐭭𐭥𐭪𐭩 (nʿky)

Proto-Indo-European *lewk-

Proto-Indo-European *-os

Proto-Indo-Iranian *ráwčas

Proto-Iranian *ráwčah

Old Persian 𐎼𐎢𐎨𐏃 (r-u-c-h)

Middle Persian 𐭩𐭥𐭬 (yʿm)

Middle Persian nwklwc

Persian نوروز

Inherited from Middle Persian [Book Pahlavi needed] (nwklwc /⁠nōg-rōz⁠/, “New Year's day”) (Pazend 𐬥𐬋𐬭𐬋𐬰 (nōrōz)), from 𐭭𐭥𐭪𐭩 (nwky /⁠nōg⁠/, “new”) +‎ 𐭩𐭥𐭬 (YWM /⁠rōz⁠/, “day”). By surface analysis, نو (naw / now, “new”) +‎ روز (rōz / ruz, “day”).

Pronunciation

• (Classical Persian) IPA^(key): /naw.ˈroːz/

 

• (Dari, formal) IPA^(key): [näw.ɾoːz]

• (Dari, formal) IPA^(key): [näw.ɾoːz]
  • (Kabuli) IPA^(key): [näw.ɾoːz]
  • (Hazaragi) IPA^(key): [näw.ɾʊːz]

• (Iran, formal) IPA^(key): [now.ɹuːz]

• (Tajik, formal) IPA^(key): [näw.ɾɵz]

Readings
Classical reading?	nawrōz
Dari reading?	nawrōz
Iranian reading?	nowruz
Tajik reading?	navrüz

Proper noun

نوروز • (nawrōz / nowruz) (Tajik spelling Наврӯз)

1. Nowruz (New Year in the Iranian/Zoroastrian calendar, celebrated on the spring equinox)
   • 940-1020, Ferdowsi, Shahnameh, "پادشاهی بهرام گور"

     چو شد ساخته کار آتشکده
     همان جای نوروز و جشن سده
     بیامد سوی آذرآبادگان
     خود و نامداران و آزادگان

     ču šud sāxta kār-i ātaškada
     hamān jāy-i nawrōz u jašn-i sada
     biyāmad sōy-i āzarābādagān
     xwad u nāmdārān u āzādagān

     (please add an English translation of this quotation)

   • 1048-1131, Omar Khayyám, Rubaiyat, ruba'i #19

     بر چهرهٔ گل نسیم نوروز خوش است
     در صحن چمن روی دل‌افروز خوش است
     از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
     خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است

     bar čihra-i gul nasīm-i nawrōz xwaš ast
     dar sahn-i čaman rōy-i dil-afrōz xwaš ast
     az dī ki guzašt har či gōyī xwaš nēst
     xwaš bāš u zi dī ma-gō ki imrōz xwaš ast

     (please add an English translation of this quotation)

   • 1184-1291, Saadi Shirazi, Divan, ghazal #112

     نظر به روی تو هر بامداد نوروزیست
     شب فراق تو هر شب که هست یلداییست

     nazar ba rōy-i tu har baāmdād nawrōzēst
     šab-i firāq-i tu har šab ki hast yaldāyēst

     (please add an English translation of this quotation)

   • 1207-1273, Rumi, Divan-e Shams, tarji' #7

     مستی و عاشقی و جوانی و یار ما
     نوروز و نوبهار و حمل می‌زند صلا
     هرگز ندیده چشم جهان این چنین بهار
     می‌روید از زمین و ز کهسار کیمیا

     mastī u āšiqī u javānī u yār-i mā
     nawrōz u nawbahār u hamal mê-zanad salā
     hargiz nadīda čašm-i jahān īn čunīn bahār
     mē-rōyad az zamīn u zi kuhsār kīmiyā

     (please add an English translation of this quotation)

Inflection

Basic forms of نوروز

	singular	plural
bare	نوروز (nowruz)	نوروز‌ها، نوروزا△ (nowruz-hấ, nowruzấ△)
definitive direct object	نوروز را، نوروز رو△ (nowruz râ, nowruzo△)	نوروز‌ها را، نوروزا رو△ (nowruz-hấ râ, nowruzấ ro△)
ezâfe	نوروز (nowruz-e)	نوروز‌های، نوروزای△ (nowruz-hấ-ye, nowruzấ-ye△)
marked indefinite or relative definite	نوروزی (nowruz-i)	نوروز‌هایی، نوروزایی△ (nowruzấn-i, nowruz-hấ-i, nowruzấi△)

^△ Colloquial.

Possessive forms of نوروز

	singular	plural
1st person singular (“my”)	نوروزم (nowruzam)	نوروز‌هایم، نوروز‌هام، نوروزام△ (nowruz-hấyam, nowruzấm△)
2nd person singular (“your”)	نوروزت (nowruzat, nowruzet△)	نوروز‌هایت، نوروز‌هات، نوروزات△ (nowruz-hấyat, nowruzất△)
3rd person singular (“his, her, its”)	نوروزش (nowruzaš, nowruzeš△)	نوروز‌هایش، نوروز‌هاش، نوروزاش△ (nowruz-hấyaš, nowruzấš△)
1st person plural (“our”)	نوروزمان، نوروزمون△ (nowruzemân, nowruzemun△)	نوروز‌هایمان، نوروز‌هامون، نوروزامون△ (nowruz-hấyemân, nowruzấmun△)
2nd person plural (“your”)	نوروزتان، نوروزتون△ (nowruzetân, nowruzetun△)	نوروز‌هایتان، نوروز‌هاتون، نوروزاتون△ (nowruz-hấyetân, nowruzấtun△)
3rd person plural (“their”)	نوروزشان، نوروزشون△ (nowruzešân, nowruzešun△)	نوروز‌هایشان، نوروز‌هاشون، نوروزاشون△ (nowruz-hấyešân, nowruzấšun△)

^△ Colloquial.

Derived terms

• نوروزی (nawrōzī / nowruzi)

Descendants

• → Arabic: نَوْرُوز (nawrūz), نَيْرُوز (nayrūz)
• → Azerbaijani: Novruz
• → Bashkir: Науруз (Nawruz)
• → Bengali: নওরোজ (nôoroz), নওরোজা (nôoroza)
• → Chagatai: نوروز (nawrōz)
  • Uzbek: Navroʻz
  • Uyghur: نورۇز (noruz)
• → Gujarati: નવરોજ (navroj)
• → Hindustani:

  Hindi: नौरोज़ (nauroz)

  Urdu: نَوروز (nauroz)

• → Kazakh: Наурыз (Nauryz)
• → Kurdish:

  Northern Kurdish: newroz

• → Kyrgyz: Нооруз (Nooruz)
• → Russian: Навруз (Navruz)
• → Turkish: Nevruz
• → Turkmen: Nowruz

References

• Dehkhoda, Ali-Akbar (1931–), “نوروز”, in Dehkhoda Dictionary Institute, editors, Dehkhoda Dictionary (in Persian), Tehran: University of Tehran Press.
• Ferrand, Gabriel (1924), “L’élément persan dans les textes nautiques arabes des XV^o et XVI^o siècles”, in Journal asiatique‎^[1] (in French), volume 204, pages 230–234
• MacKenzie, D. N. (1971), “nōg-rōz”, in A concise Pahlavi dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press