लुब्ध

Hindi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit लुब्ध (lubdha).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /lʊbd̪ʱ/

Noun

लुब्ध • (lubdh) m

1. (rare, formal) a hunter

   Synonyms: (most common) शिकारी (śikārī), (formal) आखेटक (ākheṭak)

Declension

Declension of लुब्ध (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	लुब्ध lubdh	लुब्ध lubdh
oblique	लुब्ध lubdh	लुब्धों lubdhõ
vocative	लुब्ध lubdh	लुब्धो lubdho

Adjective

लुब्ध • (lubdh) (indeclinable)

1. eagerly desirous, covetous, lustful

Further reading

• Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “लुब्ध”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha
• Platts, John T. (1884), “लुब्ध”, in A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English, London: W. H. Allen & Co.
• McGregor, Ronald Stuart (1993), “लुब्ध”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• লুব্ধ (Assamese script)
• ᬮᬸᬩ᭄ᬥ (Balinese script)
• লুব্ধ (Bengali script)
• 𑰩𑰲𑰤𑰿𑰠 (Bhaiksuki script)
• 𑀮𑀼𑀩𑁆𑀥 (Brahmi script)
• လုဗ္ဓ (Burmese script)
• લુબ્ધ (Gujarati script)
• ਲੁਬ੍ਧ (Gurmukhi script)
• 𑌲𑍁𑌬𑍍𑌧 (Grantha script)
• ꦭꦸꦧ꧀ꦣ (Javanese script)
• 𑂪𑂳𑂥𑂹𑂡 (Kaithi script)
• ಲುಬ್ಧ (Kannada script)
• លុព្ធ (Khmer script)
• ລຸພ຺ຘ (Lao script)
• ലുബ്ധ (Malayalam script)
• ᠯᡠᠪᢡᠠ (Manchu script)
• 𑘩𑘳𑘤𑘿𑘠 (Modi script)
• ᠯᠤᠪᢑᠾᠠ᠋ (Mongolian script)
• 𑧉𑧔𑧄𑧠𑧀 (Nandinagari script)
• 𑐮𑐸𑐧𑑂𑐢 (Newa script)
• ଲୁବ୍ଧ (Odia script)
• ꢭꢸꢨ꣄ꢤ (Saurashtra script)
• 𑆬𑆶𑆧𑇀𑆣 (Sharada script)
• 𑖩𑖲𑖤𑖿𑖠 (Siddham script)
• ලුබ‍්ධ (Sinhalese script)
• 𑩽𑩒𑩲 𑪙𑩮 (Soyombo script)
• 𑚥𑚰𑚠𑚶𑚜 (Takri script)
• லுப்³த⁴ (Tamil script)
• లుబ్ధ (Telugu script)
• ลุพฺธ (Thai script)
• ལུ་བྡྷ (Tibetan script)
• 𑒪𑒳𑒥𑓂𑒡 (Tirhuta script)
• 𑨬𑨃𑨠𑩇𑨜 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-European *lubʰ-tó-s, from *lewbʰ- (“to love, desire, covet”). By surface analysis, लुभ् (lubh, root) +‎ -त (-ta).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /lub.dʱɐ/, [lub̚.dʱɐ]
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /l̪ub.d̪ʱɐ/, [l̪ub̚.d̪ʱɐ]

Adjective

लुब्ध • (lubdha) stem

1. desirous of, covetous, longing for
2. bewildered, confused
   • c. 700 BCE – 500 BCE, Aitareya Brāhmaṇa
3. greedy

Declension

Masculine a-stem declension of लुब्ध

	singular	dual	plural
nominative	लुब्धः (lubdhaḥ)	लुब्धौ (lubdhau) लुब्धा¹ (lubdhā¹)	लुब्धाः (lubdhāḥ) लुब्धासः¹ (lubdhāsaḥ¹)
accusative	लुब्धम् (lubdham)	लुब्धौ (lubdhau) लुब्धा¹ (lubdhā¹)	लुब्धान् (lubdhān)
instrumental	लुब्धेन (lubdhena)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धैः (lubdhaiḥ) लुब्धेभिः¹ (lubdhebhiḥ¹)
dative	लुब्धाय (lubdhāya)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
ablative	लुब्धात् (lubdhāt)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
genitive	लुब्धस्य (lubdhasya)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धानाम् (lubdhānām)
locative	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धेषु (lubdheṣu)
vocative	लुब्ध (lubdha)	लुब्धौ (lubdhau) लुब्धा¹ (lubdhā¹)	लुब्धाः (lubdhāḥ) लुब्धासः¹ (lubdhāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of लुब्धा

	singular	dual	plural
nominative	लुब्धा (lubdhā)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धाः (lubdhāḥ)
accusative	लुब्धाम् (lubdhām)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धाः (lubdhāḥ)
instrumental	लुब्धया (lubdhayā) लुब्धा¹ (lubdhā¹)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धाभिः (lubdhābhiḥ)
dative	लुब्धायै (lubdhāyai)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धाभ्यः (lubdhābhyaḥ)
ablative	लुब्धायाः (lubdhāyāḥ) लुब्धायै² (lubdhāyai²)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धाभ्यः (lubdhābhyaḥ)
genitive	लुब्धायाः (lubdhāyāḥ) लुब्धायै² (lubdhāyai²)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धानाम् (lubdhānām)
locative	लुब्धायाम् (lubdhāyām)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धासु (lubdhāsu)
vocative	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धाः (lubdhāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of लुब्ध

	singular	dual	plural
nominative	लुब्धम् (lubdham)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धानि (lubdhāni) लुब्धा¹ (lubdhā¹)
accusative	लुब्धम् (lubdham)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धानि (lubdhāni) लुब्धा¹ (lubdhā¹)
instrumental	लुब्धेन (lubdhena)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धैः (lubdhaiḥ) लुब्धेभिः¹ (lubdhebhiḥ¹)
dative	लुब्धाय (lubdhāya)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
ablative	लुब्धात् (lubdhāt)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
genitive	लुब्धस्य (lubdhasya)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धानाम् (lubdhānām)
locative	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धेषु (lubdheṣu)
vocative	लुब्ध (lubdha)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धानि (lubdhāni) लुब्धा¹ (lubdhā¹)

• ¹Vedic

Noun

लुब्ध • (lubdha) stem, m or n

1. a hunter
   • c. 400 BCE, Mahābhārata
2. a lustful man, libertine
3. the star Sirius

Declension

Masculine a-stem declension of लुब्ध

	singular	dual	plural
nominative	लुब्धः (lubdhaḥ)	लुब्धौ (lubdhau) लुब्धा¹ (lubdhā¹)	लुब्धाः (lubdhāḥ) लुब्धासः¹ (lubdhāsaḥ¹)
accusative	लुब्धम् (lubdham)	लुब्धौ (lubdhau) लुब्धा¹ (lubdhā¹)	लुब्धान् (lubdhān)
instrumental	लुब्धेन (lubdhena)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धैः (lubdhaiḥ) लुब्धेभिः¹ (lubdhebhiḥ¹)
dative	लुब्धाय (lubdhāya)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
ablative	लुब्धात् (lubdhāt)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
genitive	लुब्धस्य (lubdhasya)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धानाम् (lubdhānām)
locative	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धेषु (lubdheṣu)
vocative	लुब्ध (lubdha)	लुब्धौ (lubdhau) लुब्धा¹ (lubdhā¹)	लुब्धाः (lubdhāḥ) लुब्धासः¹ (lubdhāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Neuter a-stem declension of लुब्ध

	singular	dual	plural
nominative	लुब्धम् (lubdham)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धानि (lubdhāni) लुब्धा¹ (lubdhā¹)
accusative	लुब्धम् (lubdham)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धानि (lubdhāni) लुब्धा¹ (lubdhā¹)
instrumental	लुब्धेन (lubdhena)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धैः (lubdhaiḥ) लुब्धेभिः¹ (lubdhebhiḥ¹)
dative	लुब्धाय (lubdhāya)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
ablative	लुब्धात् (lubdhāt)	लुब्धाभ्याम् (lubdhābhyām)	लुब्धेभ्यः (lubdhebhyaḥ)
genitive	लुब्धस्य (lubdhasya)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धानाम् (lubdhānām)
locative	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धयोः (lubdhayoḥ)	लुब्धेषु (lubdheṣu)
vocative	लुब्ध (lubdha)	लुब्धे (lubdhe)	लुब्धानि (lubdhāni) लुब्धा¹ (lubdhā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• Pali: luddha
• Ashokan Prakrit:
  • Maharastri Prakrit: 𑀮𑀼𑀤𑁆𑀥 (luddha), 𑀮𑁄𑀤𑁆𑀥 (loddha), 𑀮𑁄𑀟𑁆𑀠 (loḍḍha)
  • Sauraseni Prakrit:
    • Gurjara Apabhramsa:
      • Old Gujarati: [script needed] (lūdhaḍī)
  • Magadhi Prakrit:
    • Odia: [script needed] (lodhā)
• → Hindi: लुब्ध (lubdh) (learned)

Further reading

• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “lubdha”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press
• Monier Williams (1899), “लुब्ध”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 904, column 3.